Ξεκίνησε χθες και θα ολοκληρωθεί αύριο η 47η σύνοδος των G7 στην Κορνουάλη της νότιας Αγγλίας. Για αρκετούς αναλυτές η σύνοδος αυτή θεωρείται μια από τις σημαντικότερες των τελευταίων δεκαετιών για πολλούς και διαφόρους λόγους.

 Πρώτα απ΄ όλα γιατί αναμένεται να ληφθούν καθοριστικές αποφάσεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο αλλά και για το πώς θα πρέπει να προετοιμαστεί η ανθρωπότητα για την αντιμετώπιση παρόμοιων καταστάσεων στο μέλλον.

«Κανείς δεν είναι ασφαλής μέχρι όλοι να είναι ασφαλείς»
Οι ηγέτες των G7 πιστοί στο δόγμα «κανείς δεν είναι ασφαλής μέχρι όλοι να είναι ασφαλείς» αναμένεται να ανακοινώσουν ότι θα δωρίσουν 1 δισεκατομμύριο εμβόλια σε 92 φτωχές χώρες του πλανήτη, με στόχο να εμβολιαστεί όλος ο πληθυσμός της γης μέχρι το τέλος του 2022.
Ήδη ο Τζο Μπάιντεν έχει δεσμευτεί ότι οι ΗΠΑ θα συμμετέχουν σε αυτή τη προσπάθεια με 500 εκατ. δόσεις εμβολίων ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο υποσχέθηκε να δωρίσει 100 εκατ. δόσεις. Με τη σειρά της και η Γερμανίδα Καγκελάριος, Άγκελα Μέρκελ, είπε ότι η χώρα της θα συνεισφέρει σε αυτή την προσπάθεια δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «οι G7 θα πρέπει να αποδείξουμε ότι δεν νοιαζόμαστε μόνο για τον εαυτό μας αλλά και για τους άλλους που δεν έχουν τη δυνατότητα να εμβολιαστούν, όπως οι αφρικανικές χώρες, μεταξύ άλλων».

Πέρα όμως από τις συνομιλίες, το αποτέλεσμα των οποίων αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον από τη διεθνή κοινότητα, αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο ο Μπόρις Τζόνσον όσο και ο Τζο Μπάιντεν έχουν επενδύσει πολλά σ’ αυτή τη σύνοδο. Από τη μια ο Τζόνσον γιατί θέλει, μετά την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, να καταστήσει τη χώρα του μια παγκόσμια δύναμη –αυτό που αποκαλεί ο ίδιος «Global Britain»– και από την άλλη ο Τζο Μπάιντεν θέλει «να επουλώσει τις πληγές» που άφησε στο εξωτερικό ο προκάτοχός του Ντόναλντ Τραμπ.

 Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κάνει ξεκάθαρο προς όλες τις κατευθύνσεις ότι θέλει να αποκαταστήσει το πληγωμένο γόητρο των ΗΠΑ. Δεν είναι τυχαία η πρώτη δήλωση που έκανε μόλις πάτησε το πόδι του στην Ευρώπη: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέστρεψαν».

Πέρα όμως από τις προσωπικές τους φιλοδοξίες οι δύο ηγέτες έχουν και πολλές κοινές θέσεις για την αντιμετώπιση μιας σειράς διεθνών ζητημάτων που αναμένεται να συζητηθούν αυτές τις μέρες στη σύνοδο των G7. Μεταξύ αυτών η κλιματική αλλαγή για την αντιμετώπιση της οποίας συμφωνούν ότι θα πρέπει να υπάρχει άμεση μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου που έχει ως αποτέλεσμα την άνοδο της θερμοκρασίας. Ένα άλλο θέμα στο οποίο οι απόψεις τους συμπίπτουν είναι η επιβολή του παγκόσμιου ελάχιστου εταιρικού φόρου 15% στις πολυεθνικές εταιρείες. Ενώ τέλος συμφωνούν και για τη στάση που πρέπει να κρατήσει η Δύση απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα.

Μεγάλο αγκάθι το ζήτημα της Βόρειας Ιρλανδίας
Έχουν όμως και μια τουλάχιστον πολύ μεγάλη διαφορά. Τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει το Λονδίνο τη Βόρεια Ιρλανδία το τελευταίο διάστημα. Η κυβέρνηση Τζόνσον θέλει να απεγκλωβιστεί από τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει απέναντι στην Βόρεια Ιρλανδία μετά το Brexit. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο βρετανός πρωθυπουργός κάνει λόγο για «υπερβολικές απαιτήσεις» από την μεριά της ΕΕ αν και έχει ο ίδιος υπογράψει τη συμφωνία εξόδου της χώρας του από την Ένωση. Οι ΗΠΑ στην περίπτωση αυτή τάσσονται με την ΕΕ και υποστηρίζουν σθεναρά ότι δεν πρέπει να αλλάξει τίποτα στην εν λόγω συμφωνία καθώς σε διαφορετική περίπτωση, όπως επισημαίνουν, θα τεθεί σε κίνδυνο η ειρηνευτική συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής η οποία έβαλε τέλος σε μια 30χρόνη πορεία βίας και αιματηρών συγκρούσεων μεταξύ προτεσταντών και καθολικών στη Βόρεια Ιρλανδία.

Το θέμα της Βόρειας Ιρλανδίας αναμένεται να συζητηθεί σήμερα διεξοδικά στη σύνοδο των G7 με κάποιους αναλυτές να εκτιμούν ότι μπορεί και να τη μονοπωλήσει.

Τι είναι η G7;
Είναι μια άτυπη ομάδα, ένα φόρουμ, στο οποίο συμμετέχουν οι ηγέτες των επτά πιο ανεπτυγμένων βιομηχανικά κρατών του κόσμου. (Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ). Στους G7 συμμετέχει και η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά επειδή είναι ο μοναδικός υπερεθνικός οργανισμός και όχι ένα κυρίαρχο κράτος δεν προσμετράται στα μέλη.

Γι’ αυτό και δεν αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία η οποία κάθε χρόνο ανατίθεται σε ένα διαφορετικό κράτος. Φέτος την προεδρία έχει το Ηνωμένο Βασίλειο, του χρόνου θα περάσει στην Γερμανία, το 2023 στην Ιαπωνία, κοκ.

Ιδρύθηκε το 1975 αρχικά χωρίς τον Καναδά ο οποίος προστέθηκε στη συνέχεια.

Για ένα διάστημα, από το 1998 μέχρι το 2014 συμμετείχε και η Ρωσία. Tότε δημιουργήθηκε η G8 αλλά μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τους Ρώσους, η Μόσχα αποκλείστηκε από τη σύνοδο και επανήλθε στο παγκόσμιο προσκήνιο ως ομάδα των G7.

H G7 αντιπροσωπεύει μόλις το 14% του πληθυσμού της γης, όμως το ακαθάριστο προϊόν των κρατών-μελών της παγκοσμίως ξεπερνάει το 60%. Γι αυτό και συχνά επικρίνεται ως λέσχη των πλούσιων χωρών που κυριαρχούν στη Δύση.

Τα θέματα που συζητούν μεταξύ άλλων αφορούν τη διεθνή οικονομία, τις διεθνείς σχέσεις την κλιματική αλλαγή, την εκπαίδευση κτλ. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται στις συνόδους κορυφής των G7 δεν είναι δεσμευτικές παρ΄ όλα αυτά έχουν μεγάλη πολιτική βαρύτητα καθώς καθορίζουν την πολιτική που θα ακολουθήσουν οι μεγάλες δυνάμεις ενώ συχνά αποτελούν προπομπό των θεμάτων που απασχολούν άλλα διεθνή φόρα όπως οι G20.

newsit

Αφού υπενθυμίσουμε ότι στην Ιστορία δεν έχουν καταγραφεί «ήσυχοι αιώνες», σημειώνουμε ότι δεν ζούμε ούτε την πραγμάτωση κάποιας προφητείας ούτε ένα είδος αποκάλυψης ούτε κάτι πρωτόγνωρο. Κυρίως δεν ζούμε μια περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας. Αντίθετα, ζούμε μια θανατηφόρο πανδημία, τον Covid-19, που αντιμετωπίζεται επιστημονικά σε μπόλικες δόσεις έντονης πραγματικότητας. 

Στο προηγούμενο τεύχος αναφερθήκαμε στον λοιμό των Αθηνών, έναν λοιμό που αποδεκάτισε περίπου το 1/3 του πληθυσμού της πόλης και σκότωσε τον Περικλή, που μας τον περιγράφει λεπτομερώς ο Θουκυδίδης, ο οποίος νόσησε και σώθηκε. 

Η πανούκλα του Ιουστινιανού (540 μ.Χ.)

Μια μεγάλης διασποράς – στον τότε γνωστό κόσμο – πανώλη έπληξε την ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και ιδιαίτερα την πρωτεύουσά της, την Κωνσταντινούπολη. Η επιδημία χρονολογείται στην εποχή της αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού και τοποθετείται χρονολογικά το 540-541 μ.Χ. Λέγεται πως προήλθε από αρουραίους στην Αίγυπτο, που ήταν ο σιτοβολώνας της Μεσογείου, και εξαπλώθηκε στη βυζαντινή πρωτεύουσα, την Κωνσταντινούπολη, όπου κατά την κορύφωση της πανδημίας πέθαιναν σχεδόν 5.000 άνθρωποι την ημέρα, αφήνοντας στο τέλος μόνο το ήμισυ του πληθυσμού της Πόλης.

Πενήντα χρόνια μετά την εμφάνιση και εξάπλωση της πανούκλας, η πανδημία είχε προκαλέσει τον θάνατο περίπου 25 εκατομμυρίων ανθρώπων, αριθμός που δύο αιώνες μετά το πρώτο κρούσμα ανήλθε στα 50 εκατομμύρια. Δίχως να μπορεί κανείς να παραθέσει τον ακριβή αριθμό των θυμάτων της πανούκλας του Ιουστινιανού, κύματα της πανώλης συνέχισαν να εμφανίζονται κατά τη διάρκεια του 6ου, του 7ου και του 8ου αιώνα, με την ασθένεια να περιορίζεται γεωγραφικά και να γίνεται λιγότερο λοιμογόνα, ενώ υπολογίζεται ότι συνολικά ο αριθμός των νεκρών έφτασε τα 100 εκατομμύρια. 

Μετά την τελευταία επανεμφάνιση κατά το 750, πανδημίες της κλίμακας της πανούκλας του Ιουστινιανού δεν εμφανίστηκαν ξανά στην Ευρώπη – μέχρι τον Μαύρο Θάνατο του 14ου αιώνα.

Μαύρη Πανώλη ή Μαύρος Θάνατος (1348 – 1353) 

Η πανώλη αυτή, για την οποία έχουν διασωθεί πολλές καταγραφές, έλαβε διαστάσεις ανθρωπιστικής καταστροφής. Πρόκειται για μια από τις πλέον καταστροφικές καταγεγραμμένες πανδημίες στην παγκόσμια Ιστορία. Έλαβε χώρα μεταξύ του 1348 και του 1353 και υπολογίζεται ότι άφησε πίσω της από 100 έως 200 εκατομμύρια νεκρούς σε Ευρώπη και Ασία. Σύμφωνα με υπολογισμούς, εκτιμάται ότι μείωσε τότε τον παγκόσμιο πληθυσμό από 450 εκατομμύρια σε 350 – 375 εκατομμύρια. 

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η ευρωπαϊκή κοινωνία πριν από το 1300 διέθετε εξοπλισμένα πανεπιστήμια, ανήγειρε επιβλητικούς γοτθικούς καθεδρικούς ναούς και γενικώς βίωνε μια λογοτεχνική και καλλιτεχνική περίοδο άνθησης. Βέβαια, δεν συνέβαινε αυτό και στον τομέα της ιατρικής. Οι λιγοστοί γιατροί της εποχής σήκωσαν τα χέρια ψηλά στην αινιγματική για αυτούς ασθένεια. 

Η πανδημία, σύμφωνα με τους σύγχρονους μελετητές, προκλήθηκε πιθανώς από το εντεροβακτήριο Yersinia pestis, που ενδημεί σε πληθυσμούς της Κεντρικής Ασίας. Η δημοφιλέστερη θεωρία για την έναρξή της είναι ότι προήλθε από τις στέπες της Μογγολίας, μέσω σταυροφόρων που επέστρεφαν από τη Μέση Ανατολή, αν και υπάρχει επίσης η άποψη ότι προήλθε από τη βόρεια Ινδία. Πιθανώς, μεταφέρθηκε από τις μογγολικές στρατιές και τους εμπόρους που ακολουθούσαν τον Δρόμο του Μεταξιού. Υπάρχει η εκδοχή να ξεκίνησε λίγο μετά το 1200 στα Ιμαλάια. Μετά την πανδημία πανώλης χρειάστηκαν τρεις αιώνες για να επανέλθει ο ευρωπαϊκός πληθυσμός στα επίπεδα προ της πανδημίας – και αυτό συνέβη μόλις τον 17ο αιώνα.

Πανδημίες πανούκλας 

Η Ασιατική Χολέρα (1817) είναι η πρώτη πανδημία χολέρας από τις εφτά που θα ακολουθούσαν ώς τις μέρες μας. Αρχικά, εμφανίστηκε στην Ινδία, στο Δέλτα του Γάγγη, για να λάβει διαστάσεις το 1817 μέσω ταξιδιωτών που τη μετέφεραν στη Σρι Λάνκα και τη Βιρμανία. Αμέσως επόμενη σημαντικότερη είναι η τρίτη πανδημία πανούκλας (1850) που γνώρισε ο κόσμος και έπληξε την επαρχία Γιουνάν της Κίνας το 1850.

Η πανδημία αυτή ταξιδέψε ώς τα τέλη του 19ου αιώνα σε διάφορα σημεία του κόσμου (Χονγκ-Κονγκ, Ινδία, Νότια Αφρική, Ισημερινός, Σαν Φρανσίσκο κ.λπ.), αφήνοντας πίσω της συνολικά 12 εκατομμύρια νεκρούς. Το θετικό, ωστόσο, είναι ότι η ιατρική επιστήμη είχε εξελιχθεί πλέον, κάτι που απέτρεψε τελικά την επανεμφάνιση της νόσου.

Η Ισπανική Γρίπη (1918 – 1919)

Η Ισπανική Γρίπη ήταν μια ακραία καταστροφική πανδημία, η οποία εκδηλώθηκε το 1918 και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 100 εκατομμυρίων ανθρώπων ή, κατ’ άλλους υπολογισμούς, 50 έως 60 εκατομμυρίων. Ο ιός μεταπήδησε από τα πτηνά στον άνθρωπο και στη συνέχεια άρχισε να μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων.

Η Ισπανική Γρίπη πιθανότατα προήλθε από την Άπω Ανατολή, ονομάστηκε όμως έτσι επειδή οι πρώτες αναφορές για την πανδημία προήλθαν από τον Τύπο της Ισπανίας, η οποία δεν συμμετείχε στον πόλεμο (Α’ Παγκόσμιος). Τα πρώτα κρούσματά της εκδηλώθηκαν στη Γαλλία τον Απρίλιο του 1918 ανάμεσα στα βρετανικά συντάγματα που στάθμευαν στη Ρουέν και στο Βιμερέ. Καθώς μετακινούνταν τα στρατεύματα, μετακινείτο και η ασθένεια. 

Έτσι, τον Μάιο επεκτάθηκε σε όλη τη Γαλλία και την Ιταλία, στη Μεγάλη Βρετανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη Γερμανία εισήλθε με τους αιχμαλώτους που είχαν συλληφθεί. Τον Ιούνιο, η πανδημία έφτασε στις Ινδίες, τον Ιούλιο στη Νέα Ζηλανδία και τον Αύγουστο στη Νότια Αφρική. Έως τον Ιανουάριο του 1919, η Αυστραλία κατόρθωσε να μην πληγεί λόγω μιας αυστηρής καραντίνας. Στις 10 Ιουλίου του 1918, 160.000 κρούσματα εντοπίζονται στο Βερολίνο. Στη Μεγάλη Βρετανία, η γρίπη προκάλεσε τον θάνατο 220.000 ανθρώπων, στις Ηνωμένες Πολιτείες σημειώθηκαν πάνω από 550.000 θάνατοι, ενώ στην Ιαπωνία υπήρξαν περί τα 250.000 θύματα και στις Ινδίες 5 εκατομμύρια.

Σύμφωνα με καταγραφές, η Ισπανική Γρίπη έφτασε και στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 1918 και το πρώτο κρούσμα εντοπίστηκε στην Πάτρα… 

topontiki