Η νόσος COVID-19 έχει πολυ-συστηματικές εκδηλώσεις και μπορεί να προσβάλει ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα. 
Προκαταρκτικά δεδομένα δείχνουν ότι ο SARS-CoV-2 μπορεί να ανιχνεύεται στον αμφιβληστροειδή ασθενών που έχουν αποβιώσει από COVID-19 με τεχνικές αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) και ανοσολογικές μεθόδους. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννης Ντάνασης, Πάνος Μαλανδράκης και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα αποτελέσματα της σχετικής μελέτης των C.A.Araujo-Silva και συνεργατών που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό JAMA Ophthalmology (JAMA Ophthalmol. Published online July 29, 2021. doi:10.1001/jamaophthalmol.2021.2795). Οι ερευνητές μελέτησαν τον αμφιβληστροειδή των οφθαλμών ασθενών που είχαν καταλήξει με επιβεβαιωμένη λοίμωξη COVID-19 στο νοσοκομείο του Σάο Πάολο της Βραζιλίας κατά τη χρονική περίοδο 23 Ιουνίου με 2 Ιουλίου 2020.

Όλοι οι ασθενείς είχαν νοσηλευτεί σε μονάδες εντατικής θεραπείας, είχαν σοβαρή πνευμονική λοίμωξη COVID-19 και είχαν λάβει μηχανική υποστήριξη της αναπνοής….

Διαβάστε αναλυτικά ΕΔΩ 

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε σήμερα ότι ενημερώθηκε από την Ιαπωνία για μια νέα παραλλαγή του νέου κορονοϊού που εντοπίστηκε στη χώρα αυτήν.

Το υπουργείο Υγείας της Ιαπωνίας ανέφερε την Κυριακή ότι εντόπισε μια παραλλαγή του ιού σε τέσσερις ταξιδιώτες από την Πολιτεία Αμαζόνας της Βραζιλίας. Η παραλλαγή αυτή φέρει 12 μεταλλάξεις, μεταξύ των οποίων και μία που υπάρχει και στις ιδιαίτερα μολυσματικές παραλλαγές του SARS-CoV-2 που έχουν εντοπιστεί στην Αγγλία και τη Νότια Αφρική.

Σε ό,τι αφορά τα εμβόλια, ο ΠΟΥ ελπίζει ότι θα μπορέσει να ξεκινήσει τους εμβολιασμούς στις φτωχές χώρες τον Φεβρουάριο, μέσω του προγράμματος COVAX (πολυμερής πρωτοβουλία για την αγορά και την καθολική πρόσβαση στα εμβόλια), όπως είπε ο Μπρους Έιλγουορντ, υψηλόβαθμος σύμβουλος του Οργανισμού.

«Περισσότερες από 40 χώρες έχουν πλέον ξεκινήσει τους εμβολιασμούς για την Covid-19. Ωστόσο, όλοι αυτοί οι εμβολιασμοί ή σχεδόν όλοι έγιναν σε χώρες υψηλού ή μεσαίου εισοδήματος μέχρι τώρα. Πρέπει να δούμε τα εμβόλια να περνούν στα χέρια και των χωρών χαμηλού και χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος», τόνισε.
Το πρόγραμμα COVAX θα μπορούσε να ξεκινήσει τους εμβολιασμούς τον Φεβρουάριο. Καταβάλλεται ωστόσο προσπάθεια να επιταχυνθεί η διαδικασία και να ξεκινήσουν από αυτόν τον μήνα, πρόσθεσε.

Μια νέα παραλλαγή του SARS-CoV-2, διαφορετική από εκείνη που εμφανίστηκε στη Νότια Αφρική, αλλά με ορισμένες μεταλλάξεις παρόμοιες με εκείνες που έχουν εντοπιστεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, καταγράφηκε στη Νιγηρία από τον καθηγητή Κρίστιαν Χάπι.

Ο καθηγητής επισήμανε ωστόσο ότι δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί αν σχετίζεται η μετάλλαξη αυτή με την αύξηση των κρουσμάτων στη χώρα.

Η ανακοίνωση για τον εντοπισμό της νέας μετάλλαξης έγινε στα μέσα της εβδομάδας από το Acegid, ένα ινστιτούτο που ασχολείται με τις λοιμώδεις ασθένειες και εδρεύει στο Έντε, στη νοτιοδυτική Νιγηρία. Πέρασε όμως απαρατήρητη μέχρι που το Αφρικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) που υπάγεται στην Αφρικανική Ένωση, συγκάλεσε κατεπείγουσα συνεδρίαση για να εξετάσει το θέμα.

Στη βιντεοδιάσκεψη, από την Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας, ο Τζον Νκενγκασόνγκ, ο διευθυντής του CDC, ανακοίνωσε ότι θα εξεταστούν και άλλα δείγματα ώστε να αποκτήσουν οι επιστήμονες μια ευρύτερη εικόνα για την εξάπλωση της νέας παραλλαγής στη Νιγηρία. Ο καθηγητής μοριακής βιολογίας Κρίστιαν Χάπι, ο οποίος ανέλυσε το γονιδίωμα του ιού, ζήτησε, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Γαλλικό Πρακτορείο, να μην εξάγονται βιαστικά συμπεράσματα.

Δεν συνδέεται, μέχρι στιγμής, με την αύξση των κρουσμάτων

Από τα 200 δείγματα που αναλύθηκαν από το Acegid από τις αρχές Δεκεμβρίου, μόνο δύο παρουσιάζουν γενετικές μεταλλάξεις. Το ένα είχε ληφθεί στις 3 Αυγούστου και το άλλο στις 9 Οκτωβρίου.

«Δεν έχουμε καμία απόδειξη ότι αυτή η παραλλαγή συνδέεται με την αύξηση των κρουσμάτων που παρατηρούμε αυτήν την περίοδο στη Νιγηρία», τόνισε.

Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η Νιγηρία έχει καταγράψει μόνο 82.000 κρούσματα και 1.246 θανάτους από την Covid-19. Ωστόσο, ο αριθμός των τεστ που γίνονται στη χώρα των 200 εκατομμυρίων κατοίκων είναι ασήμαντος. Από τις αρχές του μήνα, τα κρούσματα αυξάνονται κατά εκατοντάδες καθημερινά.

«Δεν γνωρίζουμε από πού προήλθε αυτή η νέα μετάλλαξη. Πιστεύουμε ότι έγινε ανεξάρτητα, ότι εμφανίστηκε στη Νιγηρία. Δεν νομίζω ότι είναι εισαγόμενη», πρόσθεσε ο Χάπι, που παλαιότερα ήταν καθηγητής στο Χάρβαρντ και έχει ειδικευτεί στις λοιμώδεις ασθένειες.

http://www.topontiki.gr

Η έκθεση υγιών εθελοντών σε SARS-CoV-2 μπορεί να επιταχύνει τις μελέτες εμβολίων κατά του ιού, δήλωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας που εξέδωσε πρόσφατα οδηγίες, οι οποίες συνοψίζονται από τους καθηγητές της Ιατρικής Σχολής Ευστάθιο Καστρίτη, Δημήτρη Παρασκευή και Θάνο Δημόπουλο (Πρύτανης ΕΚΠΑ).

Τέτοιες μελέτες πρόκλησης (challenge studies) μπορεί να διεξαχθούν σε δύσκολες καταστάσεις, όπως η τρέχουσα πανδημία και κάτω από ορισμένες πολύ αυστηρές προϋποθέσεις. Σημειώνεται, ότι αυτές οι μελέτες μπορεί να ενέχουν κάποιους κινδύνους για τους εθελοντές.

Οι μελέτες πρόκλησης μπορεί να διεξαχθούν πολύ ταχύτερα από ότι οι μελέτες πεδίου, εν μέρει επειδή πολύ λιγότεροι συμμετέχοντες χρειάζεται να εκτεθούν σε πειραματικά εμβόλια για να παρέχουν προκαταρκτικές εκτιμήσεις της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας του εμβολίου. Οι μελέτες πρόκλησης μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη σύγκριση της αποτελεσματικότητας πολλαπλών υποψήφιων εμβολίων και, ως εκ τούτου, να επιλεγούν τα πιο υποσχόμενα εμβόλια για μεγαλύτερες μελέτες.

Οι καλά σχεδιασμένες μελέτες πρόκλησης θα μπορούσαν όχι μόνο να επιταχύνουν τη δημιουργία εμβολίου έναντι του SARS-CoV-2, αλλά επίσης να καταστεί πιο πιθανό ότι τα εμβόλια που θα χρησιμοποιηθούν τελικά θα είναι πιο αποτελεσματικό.

Αυστηροί δεοντολογικοί κανόνες

Όπως αναφέρουν οι τρεις καθηγητές, τα τελευταία 50 χρόνια, μελέτες πρόκλησης έχουν πραγματοποιηθεί με ασφάλεια σε δεκάδες χιλιάδες ενήλικες εθελοντές κατόπιν συναίνεσης, υπό την εποπτεία των επιτροπών δεοντολογίας. Οι δεοντολογικοί κανόνες είναι ιδιαίτερα αυστηροί προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η πιθανή βλάβη στους εθελοντές και να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στην έρευνα. Τέτοιες μελέτες βοήθησαν πρόσφατα την επιτάχυνση ανάπτυξης εμβολίων κατά του τυφοειδούς και της χολέρας , και για τον προσδιορισμό συσχετισμών ανοσολογικής προστασίας έναντι της γρίπης.

Οι μελέτες πρόκλησης θα μπορούσαν συνεπώς να έχουν σημαντικά οφέλη για τη δημόσια υγεία στο βαθμό που (α) επιταχύνουν ανάπτυξη εμβολίων, (β) αυξάνουν την πιθανότητα τα πιο αποτελεσματικά (υποψήφια) εμβόλια να καταστούν τελικά διαθέσιμα), (γ) επικυρώνουν τα τεστ ανοσίας και (δ) βελτιώνουν τις γνώσεις μας σχετικά με τη μόλυνση και μετάδοση του SARS-CoV-2.

Οι Καθηγητές σημειώνουν ότι η συμμετοχή σε μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 θα ήταν λιγότερο επικίνδυνη για νέους υγιείς ενήλικες. Σε άτομα ηλικίας 18-30 ετών, η πιθανότητα νοσηλείας λόγω της νόσου Covid-19 εκτιμάται ότι είναι περίπου 1% και η πιθανότητα θανάτου περίπου 0,03%.

Οι μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 πρέπει να διεξάγονται σε εξειδικευμένες εγκαταστάσεις, με ιδιαίτερα στενή παρακολούθηση των εθελοντών και άμεση πρόσβαση σε νοσηλευτικές μονάδες συμπεριλαμβανομένων και Μονάδων Εντατικής Θεραπείας.

Κριτήρια του ΠΟΥ για μελέτες πρόκλησης

Επιστημονική αιτιολόγηση: Οι μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 πρέπει να διαθέτουν ισχυρή επιστημονική αιτιολόγηση.

Αξιολόγηση κινδύνων και πιθανά οφέλη: Πρέπει τα οφέλη από μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 να υπερτερούν των κινδύνων.

Διαβούλευση και δέσμευση: Οι μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 και τα σχετικά ερευνητικά προγράμματα θα πρέπει να δημοσιοποιούνται και να γίνεται διαβούλευση με συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων.

Συντονισμός Έρευνας των μελετών πρόκλησης SARS-CoV-2: απαιτείται συντονισμός μεταξύ των ερευνητών, των χρηματοδοτών και των ρυθμιστικών αρχών.

Επιλογή Κέντρων Μελέτης: Οι μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 πρέπει να πραγματοποιούνται σε Κέντρα όπου μπορεί να διεξαχθεί έρευνα στο υψηλότερο επιστημονικό, κλινικό και ηθικό επίπεδο.

Επιλογή συμμετεχόντων: Πρέπει να διασφαλίζονται αυστηρά κριτήρια επιλογής των συμμετεχόντων και να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος.

Αξιολόγηση από εμπειρογνώμονες: Οι μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 πρέπει να αξιολογούνται από εξειδικευμένη ανεξάρτητη επιτροπή.

Ενημερωμένη συγκατάθεση: Οι μελέτες πρόκλησης SARS-CoV-2 πρέπει να περιλαμβάνουν αυστηρή διαδικασία ενημερωμένης συγκατάθεσης.

 

topontiki

Αναφέρεται συχνά ότι ο ιός SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο COVID-19, παρουσιάζει συχνά μεταλλάξεις.

Προκειμένου να διευκρινιστεί όσο γίνεται περισσότερο το θέμα αυτό, οι καθηγητές του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωάννης Τρουγκάκος, Ευστάθιος Καστρίτης, Δημήτρης Παρασκευής και Θάνος Δημόπουλος ανασκόπησαν τα μέχρι τώρα δεδομένα.

Οι πρωτεΐνες είναι το κύριο δομικό-λειτουργικό στοιχείο όλων των οργανισμών της βιόσφαιρας. Είναι μεγάλα μόρια (μακρομόρια) που αποτελούνται από αμινοξέα. Η πληροφορία για την κατασκευή τους κωδικοποιείται στο γενετικό υλικό των οργανισμών, δηλαδή στο DNA (όπως στον άνθρωπο) ή στο RNA για τον κοροναϊό.

Επομένως αλλαγές στον κώδικα του DNA ή του RNA όσον αφορά τον κοροναϊό, δημιουργούν τις λεγόμενες μεταλλάξεις, κάποιες από τις οποίες οδηγούν και σε αλλαγές στην παραγόμενη πρωτεΐνη.

Τόσο η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε ένα ιό ή μικρόβιο όσο και η παραγωγή εμβολίων βασίζεται κυρίως στη δημιουργία αντισωμάτων. Τα αντισώματα είναι πρωτεΐνες οι οποίες παράγονται από τον οργανισμό (από ένα ειδικό τμήμα του ανοσοποιητικού) και οι οποίες αναγνωρίζουν κάποιες πρωτεΐνες του εισβολέα που βρίσκονται στην επιφάνεια του (επιφανειακά αντιγόνα) (όπως π.χ. συμβαίνει με ορισμένες πρωτεΐνες του κοροναϊού).

Η αναγνώριση αυτών των αντιγόνων είναι σημαντική για την αδρανοποίηση του εισβολέα (του ιού) από το ανοσοποιητικό σύστημα.

Όμως αν το γενετικό υλικό του εισβολέα αλλάζει (δηλαδή υφίσταται μεταλλάξεις), και ιδιαίτερα αν αυτές συμβαίνουν με ταχύ ρυθμό, αυτό θα προκαλεί μεταβολές στα επιφανειακά του αντιγόνα που έχει μάθει να αναγνωρίζει το ανοσοποιητικό προκαλώντας έτσι μερική ή ολική απώλεια της ανοσοποίησης, δηλαδή τα αντισώματα που ήδη κυκλοφορούν και παράγονται για τον ιό, δεν μπορούν πλέον να τον αναγνωρίσουν και να τον εξουδετερώσουν αχρηστεύοντας έτσι ένα ενδεχόμενο εμβόλιο.

Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτελεί ο ιός της γρίπης. Έτσι, και στους τρεις τύπους ιών που την προκαλούν γρίπη [τύποι A, B (κυρίως) και C] παρατηρείται υψηλός ρυθμός μεταλλάξεων, δηλαδή οι ιοί αλλάζουν συνεχώς.

Οι αλλαγές αυτές σχετίζονται τόσο με την ανάπτυξη αντοχής σε αντιϊικά φάρμακα, όσο και εξασθένηση ανοσοποίησης σε βάθος χρόνου με αποτέλεσμα να υπάρχει η ανάγκη η σύνθεση του εμβολίου να αλλάζει κάθε χρόνο.

Ειδικότερα, ο ιός της γρίπης «αλλάζει» τόσο συχνά που τα αντισώματα που παράγονται έναντι ενός στελέχους γρίπης (μετά από νόσηση ή μετά από εμβόλιο) εξασθενούν σημαντικά με το χρόνο λόγω του ότι δεν επικρατούν κάθε χρόνο τα ίδια στελέχη γρίπης, αλλά στελέχη με λίγο διαφορετικές πρωτεΐνες στην επιφάνεια, που ξεφεύγουν από τα αντισώματα που είχαν παραχθεί.

Ο κοροναϊός SARS-CoV-2, είναι ο έβδομος κοροναϊός μαζί με τους SARS-CoV (νόσος SARS), MERS  CoV (νόσος MERS), που μπορεί να μολύνει ανθρώπους.

Σύμφωνα με προηγούμενες μελέτες φαίνεται ότι η έκθεση στους κορονοϊούς SARS-CoV και MERS μπορεί να επάγει ανοσία για περίπου 2 (ίσως και 3 στον MERS) έτη, η οποία στη συνέχεια υποχωρεί.

Για τον νυν κορονοϊό αναλύσεις μαθηματικών μοντέλων δείχνουν ότι ίσως επάγει επίπεδα ανοσίας παρόμοια με τους εποχικούς κορονοϊούς δηλαδή περίπου για 1 χρόνο, αν και για άτομα που δεν εμφάνισαν ή εμφάνισαν πολύ ήπια συμπτώματα (ασυμπωματικοί ή ολιγοσυμπτωματικοί ασθενείς) τα ερωτήματα σχετικά με την πιθανολογούμενη έκταση της ανοσίας δεν έχουν απαντηθεί. Όπως οι περισσότεροι RNA ιοί έτσι και ο κορονοϊός που προκαλεί την COVID-19 εμφανίζει έντονη μεταβλητότητα στο γενετικό του υλικό και τάση για δημιουργία μεταλλάξεων.

Σε μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης βρέθηκε ότι τα διαφορετικά στελέχη του ιού που κυκλοφορούν στη Νέα Υόρκη είναι κυρίως ευρωπαϊκής (και όχι κινέζικης) προέλευσης.

Στη μελέτη αυτή επίσης βρέθηκαν ομάδες γενετικά «συγγενών» ιών που απομονώθηκαν από ασθενείς που διέμεναν σε διαφορετικές γειτονιές της πόλης.

Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει πρόσφατη δημοσίευση στο περιοδικό Nature, όπου μελετήθηκε το φορτίο μολυσματικών ιϊκών σωματιδίων σε διάφορους ιστούς, βρέθηκαν στον ίδιο ασθενή πληθυσμοί ιών που ήταν διαφορετικοί γενετικά, σε δείγματα από φάρυγγα ή πνεύμονα. Υπάρχουν πάντως και αναφορές από αναλύσεις όλου του γενετικού υλικού (πλήρες γονιδιώμα) του ιού που δείχνουν σχετικά μικρό ρυθμό μεταλλαγών.

Είναι όμως σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι δεν επηρεάζουν όλες αυτές οι μεταλλάξεις τα εξωτερικά αντιγόνα του ιού, δηλαδή τις πρωτεΐνες που «βλέπει» και αναγνωρίζει το ανοσοποιητικό σύστημα. Ίσως αυτό συμβαίνει γιατί κάποιες από αυτές τις πρωτεΐνες του ιού χρησιμοποιούνται από τον ιό προκειμένου να μολύνει τα ανθρώπινα κύτταρα οπότε εάν αλλάξουν σημαντικά, τότε ο ιός δεν θα μπορεί να συνδεθεί και να αλληλοεπιδράσει με τους υποδοχείς που υπάρχουν στα ανθρώπινα κύτταρα. Αυτή η σύνδεση είναι απαραίτητη για τον ιό, ώστε να μπορέσει να εισέλθει μέσα στα ανθρώπινα κύτταρα.

Πράγματι σε πολύ πρόσφατη μελέτη στο  περιοδικό Science δημοσιεύθηκαν δεδομένα σχετικά με ένα αντίσωμα που είχε απομονωθεί 2 δεκαετίες πριν, από ένα ασθενή που νόσησε από τη νόσο SARS. Το αντίσωμα αυτό βρέθηκε να αναγνωρίζει τον νέο κορονοϊό, αλλά δυστυχώς η αλληλεπίδραση δεν ήταν αρκετά ισχυρή ώστε να μπορέσει να τον αδρανοποιήσει και να αποτρέψει τη μόλυνση των ανθρώπινων κυττάρων. Ένα σημαντικό εύρημα στη μελέτη αυτή είναι ότι το αντίσωμα αυτό προσδένεται σε μια περιοχή που είναι πολύ όμοια μεταξύ του ιού SARS-CoV και το νέου κορονοϊού.

Η περιοχή αυτή αποκαλύπτεται μόνο όταν ο ιός πρόκειται να μολύνει ανθρώπινα κύτταρα, οπότε ένα ενδεχόμενο εμβόλιο θα μπορούσε να στοχεύσει αυτό το τμήμα της συγκεκριμένης ιϊκής πρωτεΐνης -απλά θα πρέπει να προσδένεται πιο ισχυρά προκειμένου να μπορεί να αδρανοποιεί τον ιό. Στην παρούσα φάση η συγκεκριμένη ομάδα απομονώνει αντισώματα από ασθενείς που έχουν αναρρώσει από τον COVID-19 προκειμένου να μελετήσει τις θέσεις πρόσδεσης τους στις εξωτερικές πρωτεΐνες του ιού.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, εάν ο ιός εμφανίζει σχετικά συχνά μεταλλάξεις, ακόμα και εάν παρασκευαστεί ένα αποτελεσματικό εμβόλιο, αυτό είναι πιθανό να χρειάζεται συχνή ανανέωση (όπως π.χ με το εμβόλιο της γρίπης που ανανεώνεται κάθε χρόνο) ώστε να περιέχει πρωτεΐνες από νεότερα στελέχη του ιού. Ένα άλλο ενδεχόμενο, αν ο ρυθμός των μεταλλάξεων βρεθεί ότι είναι πιο γρήγορος είναι ότι η παρασκευή αποτελεσματικού εμβολίου μπορεί να γίνει πιο δύσκολη, ενώ η νόσηση με COVID-19 δεν θα εξασφαλίζει μακρά ανοσία (κάτι τέτοιο συμβαίνει και με άλλους ιούς, όπως της γρίπης).

Τέλος, μεταλλάξεις που αφορούν σε πρωτεΐνες του ιού που θα αποτελέσουν στόχους για αντι-ιϊκά φάρμακα μπορεί να έχουν σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη αντοχής στα φάρμακα αυτά και την ανάγκη για την ανάπτυξη πολλών και διαφορετικών φαρμάκων, που θα χορηγούνται σε συνδυασμό και ανάλογα με το γενετικό προφίλ του ιού σε κάθε άνθρωπο (όπως π.χ. στην λοίμωξη με τον ιό HIV).

 

news