Εντείνει τους ελέγχους στην αγορά των τροφίμων ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων κατά την περίοδο της Σαρακοστής με στόχο την προστασία της υγείας των καταναλωτών.

Παράλληλα με ανακοίνωση του ο ΕΦΕΤ δίνει χρήσιμες συμβουλές στους καταναλωτές για το τι να προσέξουν αναφορικά με την αγορά των σαρακοστιανών.

 Αναλυτικά η σχετική ανακοίνωση:

“Κατά την περίοδο της Σαρακοστής και ιδιαίτερα το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας, σύμφωνα με τις διατροφικές μας συνήθειες, προβαίνουμε στην προμήθεια και κατανάλωση συγκεκριμένων νηστίσιμων τροφίμων. Εκτός από φρούτα, λαχανικά και δημητριακά τα σαρακοστιανά εδέσματα περιλαμβάνουν ως επί το πλείστον αλιεύματα, πολλά εκ των οποίων είναι από τη φύση τους ευαλλοίωτα. Η ορθή επιλογή των τροφίμων, η μεταφορά στο σπίτι όσων χρειάζονται ψύξη το συντομότερο δυνατό, οι προσεκτικοί χειρισμοί των τροφίμων στο σπίτι (π.χ. καθαριότητα, συντήρηση σε κατάλληλη θερμοκρασία, καλό μαγείρεμα κ.λπ.) αποτελούν πρακτικές πρωταρχικής σημασίας για την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία.

 Ο Ε.Φ.Ε.Τ. με γνώμονα τη διασφάλιση της διάθεσης ασφαλών τροφίμων και την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών από αθέμιτες πρακτικές, ενισχύει τους ελέγχους στην αγορά των τροφίμων κατά την περίοδο της Σαρακοστής.

Στο πλαίσιο της ενημέρωσης των καταναλωτών, ακολουθούν ορισμένες χρήσιμες συμβουλές για την επιλογή τροφίμων που καταναλώνονται την περίοδο της Σαρακοστής:

Κεφαλόποδα (π.χ. χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές)

Στην αγορά απαντώνται είτε ως νωπά, είτε ως κατεψυγμένα, είτε ως αποψυγμένα.

 Για τα νωπά πρέπει να προσέχουμε:

Την οσμή που πρέπει να είναι οσμή θάλασσας και όχι δυσάρεστη οσμή αμμωνίας ή οποιαδήποτε άλλη οσμή, ξένη προς το προϊόν.
Την επιφάνεια του σώματος να είναι υγρή και γυαλιστερή.
Τα πλοκάμια και οι βεντούζες να αντέχουν σε ελαφρύ τράβηγμα και να μην αποσπώνται εύκολα.
Τη σάρκα να είναι συμπαγής, ελαστική και γυαλιστερή.
Τα μάτια να είναι γυαλιστερά, ζωηρά χωρίς κηλίδες.

Η αξία του καλαμαριού είναι υπερδιπλάσια από αυτή του θράψαλου και οι καταναλωτές πρέπει να είναι προσεκτικοί σ’ αυτή την ειδική περίπτωση αγοράς σαρακοστιανών. Η πιο χαρακτηριστική μορφολογική διαφορά ανάμεσα στα καλαμάρια και τα θράψαλα είναι η μορφή του πτερυγίου στο σώμα τους. Τα καλαμάρια έχουν ένα ρομβοειδές πτερύγιο που εκτείνεται στο μεγαλύτερο μήκος του σώματός τους ενώ το πτερύγιο στα θράψαλα είναι τριγωνικού σχήματος και πιο πεπλατυσμένο σε σχέση με το μήκος του σώματός τους. Όταν τα δύο είδη εκτίθενται νωπά πάνω στον πάγο είναι επίσης χαρακτηριστική η διαφορά στο μήκος των δύο από τα δέκα πλοκάμια τους. Τα καλαμάρια έχουν δύο χαρακτηριστικά πιο επιμήκη πλοκάμια σε σχέση με τα υπόλοιπα οκτώ, ενώ στα θράψαλα και τα δέκα πλοκάμια είναι παρόμοιου μήκους. Η διαφορά στα δύο είδη είναι δύσκολο να παρατηρηθεί όταν σερβίρονται ή πωλούνται σε ροδέλες.

Tα κατεψυγμένα (συσκευασμένα ή χύμα) κεφαλόποδα δεν πρέπει να πωλούνται με αλλοιώσεις της χροιάς τους, ενώ συνήθως φέρουν ένα στρώμα πάγου (επίπαγος). Μετά την απόψυξη το περιεχόμενο πρέπει να φέρει το χρώμα και την οσμή του νωπού προϊόντος. Στη συσκευασία πρέπει να υπάρχει το σήμα αναγνώρισης της εγκατάστασης.

Για τα αποψυγμένα αλιεύματα πρέπει να γνωρίζουμε ότι παράγονται μόνο εντός εγκεκριμένων εγκαταστάσεων, διότι απαγορεύεται η απόψυξη των κατεψυγμένων στο λιανεμπόριο. Κατά την πώλησή τους πρέπει υποχρεωτικά να φέρουν εμφανή την ένδειξη της αποψυγμένης κατάστασής τους, τόσο στην ενδεικτική πινακίδα πώλησης, όσο και στις ενδείξεις επί της συσκευασίας τους.

Οστρακοειδή (π.χ. μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια, αχιβάδες, χτένια)

Εφόσον πωλούνται με κέλυφος θα πρέπει να είναι ζωντανά και αυτό φαίνεται από:

Τα κελύφη που πρέπει να είναι κλειστά και να ανοίγουν πολύ δύσκολα ή αν είναι μερικώς ανοιχτά με την ελάχιστη πίεση πάνω στο κέλυφός τους να κλείνουν μόνα τους ερμητικά.
 Το περιεχόμενο που πρέπει να είναι υγρό, καθαρό και άοσμο.
 Τη σάρκα που πρέπει να είναι υγρή, γερά προσκολλημένη στο κέλυφος (με τσίμπημα καρφίτσας ή με λίγες σταγόνες λεμονιού να προκαλείται συστολή του σώματος).
Όσον αφορά τα αποφλοιωμένα μύδια που πωλούνται πάνω σε πάγο, θα πρέπει η σάρκα τους να είναι γυαλιστερή, συνεκτική και να έχει μυρωδιά θάλασσας.

Τα μύδια πωλούνται επίσης και κατεψυγμένα με κέλυφος ή χωρίς κελύφη. Επάνω στη συσκευασία πρέπει να υπάρχει το σήμα αναγνώρισης της εγκατάστασης.

Μαλακόστρακα (π.χ. γαρίδες, καραβίδες, αστακοί, καβούρια)

Τα βρίσκουμε στην αγορά είτε ως νωπά, είτε ως κατεψυγμένα, είτε ως αποψυγμένα.

Για τα νωπά πρέπει :

Η οσμή να είναι ευχάριστη (σαν την οσμή της θάλασσας).
Τα πόδια τους να είναι στερεά κολλημένα στο σώμα και σκληρά.
Η μεμβράνη του θώρακα να είναι τεντωμένη, ανθεκτική και διαφανής.
Το κεφάλι και ο θώρακας να είναι ανοιχτόχρωμα, όχι μελανού χρώματος και να μην έχουν μαύρες κηλίδες.
Να έχουν αντανακλαστικές κινήσεις στα μάτια, στις κεραίες και στα πόδια όταν είναι ζωντανά.
Γενικά, να γνωρίζουμε ότι οι φρέσκες γαρίδες γλιστρούν εύκολα από το χέρι και δεν παρουσιάζουν δυσάρεστη οσμή.

Αχινοί

Οι αχινοί πρέπει κατά την αγορά τους να είναι ζωντανοί, γεγονός που φαίνεται από την κίνηση των αγκαθιών τους.

Όταν επιλέγουν κονσέρβες ιχθυηρών που διατηρούνται στο ψυγείο ή εκτός ψυγείου, οι καταναλωτές πρέπει να προσέχουν να μην είναι διογκωμένες, να μην παρουσιάζουν εξωτερική σκουριά, να μην υπάρχει διαρροή του υγρού περιεχομένου. Επίσης, είναι προς όφελος των καταναλωτών να διαβάζουν προσεκτικά τις ενδείξεις στη συσκευασία.

Άλλα σαρακοστιανά εδέσματα

Ο ταραμάς πρέπει να έχει χρώμα ομοιόμορφο, σύσταση μαλθακή και όχι πικρή ή όξινη γεύση. Πιθανή αλλοίωση στον ταραμά διαπιστώνεται από την εμφάνιση μούχλας, την ξηρότητα ή την τάγγιση.

Το τουρσί θα πρέπει να καταναλώνεται με φειδώ από άτομα με ευαισθησία στο στομάχι ή και να αποφεύγεται λόγω της οξύτητάς του.

Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδεικνύουν οι καταναλωτές που πάσχουν από αλλεργίες στην επισήμανση του χαλβά, προκειμένου να μην καταναλώσουν χαλβά που περιέχει αλλεργιογόνα συστατικά.

Ο Ε.Φ.Ε.Τ. έχει, επίσης, στο αρχείο του χρήσιμα φυλλάδια για τους καταναλωτές στους παρακάτω συνδέσμους:

Μόλις οι καταναλωτές επιλέξουν τα σαρακοστιανά που χρειάζονται ψύξη, πρέπει να τα μεταφέρουν στο σπίτι και να τα τοποθετούν το συντομότερο δυνατό στο οικιακό ψυγείο. Πρέπει να έχει γίνει επαλήθευση της τήρησης των απαιτούμενων θερμοκρασιών ψύξης και κατάψυξης από το οικιακό ψυγείο με χρήση κατάλληλου (όχι υδραργυρικού) θερμόμετρου ή από κάποιον τεχνικό. Αυτή η επαλήθευση στα πλαίσια π.χ. ετήσιας συντήρησης είναι σημαντική για την αποφυγή αλλοιώσεων των τροφίμων που αποθηκεύονται σε ψύξη ή κατάψυξη.

Στο οικιακό ψυγείο η ορθή θερμοκρασία συντήρησης είναι από +1°C έως +4°C. Στην οικιακή κατάψυξη η θερμοκρασία πρέπει να είναι μικρότερη ή το πολύ ίση με -18°C.

Μετά τη σωστή συντήρηση αυτών των ευαλλοίωτων τροφίμων, είναι αναγκαίο να τηρούνται ορθές πρακτικές υγιεινής των τροφίμων κατά την προετοιμασία του τελικού γεύματος, όπως η καθαριότητα των χεριών, το σχολαστικό πλύσιμο στην κουζίνα και η απολύμανση των επιφανειών, των σκευών, των πάγκων κοπής, των νιπτήρων και το καλό μαγείρεμα.

Περισσότερες ορθές πρακτικές υπάρχουν στην ακόλουθη έκδοση του Ε.Φ.Ε.Τ.:

https://www.efet.gr/files/egxeiridio.pdf“

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. – Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών ενημερώνει τους Καταναλωτές για τα τρόφιμα που καταναλώνουμε όλη τη Σαρακοστή.

Όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του το ΚΕΠΚΑ, όλα τα τρόφιμα της Σαρακοστής είναι αρκετά ακριβά και οι τιμές τους διαμορφώνονται ελεύθερα. Η παραδοσιακή λαγάνα π.χ., δε διαφέρει σε τίποτα από το ψωμί, που προμηθευόμαστε, καθημερινά. Παρασκευάζεται από το ίδιο αλεύρι, με το κοινό ψωμί και, όμως, η τιμή της είναι μεγαλύτερη, από αυτή του κοινού ψωμιού. Αν συνυπολογίσουμε και το μικρότερο βάρος της, τότε η τιμή της είναι δυσανάλογα υψηλή.

Η ταραμοσαλάτα είτε αγοράζεται έτοιμη, είτε παρασκευάζεται στο σπίτι, καλό είναι να έχει λευκό έως καστανό ανοιχτό χρώμα, γιατί έτσι αποφεύγουμε τις χρωστικές ουσίες. Επίσης πρέπει να έχει χρώμα ομοιόμορφο, σε όλη την ποσότητα της. Η οσμή και η γεύση της πρέπει να είναι ευχάριστη.

Οι βραστές πατάτες, τα φασόλια πιάζ, τα κρεμμυδάκια, τα σκορδάκια, τα τουρσιά, οι ελιές, ο χαλβάς και τα νηστίσιμα θαλασσινά αποτελούν την κύρια τροφή μας, ειδικά την Καθαρή Δευτέρα, που η παράδοση απαιτεί να μην υπάρχουν, στο τραπέζι μας, μαγειρεμένα φαγητά.

Όσοι, από εμάς, αγοράσουμε θαλασσινά πρέπει να γνωρίζουμε ότι, είτε πωλούνται χύμα, είτε συσκευασμένα, πρέπει να μας δίνονται υποχρεωτικές πληροφορίες, μέσω της επισήμανσης (ετικέτας) τους.

Σ’ αυτά που πουλιούνται χύμα η πινακίδα τους πρέπει να περιλαμβάνει:

την εμπορική ονομασία πώλησης π.χ. γάβρος, σουπιά, κ.α.,
την προέλευση του (χώρα και ζώνη αλίευσης π.χ. FAO39),
τη μέθοδο παραγωγής, π.χ.«αλιεύτηκε στη θάλασσα…» ή «αλιεύτηκε σε γλυκά νερά…» ή «εκτροφής ή υδατοκαλλιέργειας…»
την τιμή πώλησης ανά κιλό βάρους.

Εφόσον είναι συσκευασμένα, η επισήμανση (ετικέτα) πρέπει να περιλαμβάνει:

την εμπορική ονομασία πώλησης,
το καθαρό βάρος,
τη χρονολογία ανάλωσης,
αν επεξεργαστεί, τυχόν άλλα συστατικά που περιέχει και αν είναι αλλεργιογόννα,
τις ιδιαίτερες συνθήκες συντήρησης και χρήσης,
το όνομα, την εμπορική επωνυμία και η διεύθυνση του εργαστηρίου επεξεργασίας, με υγειονομικό σήμα, δηλαδή τη σφραγίδα της επιχείρησης, η οποία είναι μικρή και ελλειψοειδής, όπου αναφέρεται ο Κωδικός Αριθμός της επιχείρησης, πχ.EL 30.A.60. EU,
τη μέθοδο παραγωγής, π.χ. «αλιεύτηκε στη θάλασσα…» ή «αλιεύτηκε σε γλυκά νερά…» ή «εκτροφής ή υδατοκαλλιέργειας…»
την περιοχή αλίευσης και τη χώρα προέλευσης,
την κατηγορία αλιευτικού́ εργαλείου, που χρησιμοποιήθηκε, σε περίπτωση προϊόντος αλίευσης,
την τιμή πώλησης ανά κιλό βάρους.
Επιπλέον, για τις παρακάτω κατηγορίες θαλασσινών, πρέπει να γνωρίζουμε:

Μαλάκια:
Κεφαλόποδα (Χταπόδια, Καλαμάρια, Σουπιές, Μοσχιοί, Θράψαλα, κ.λπ.). Τα βρίσκουμε στην αγορά, είτε ως νωπά, είτε ως κατεψυγμένα ή ως αποψυγμένα, δηλ. ως κατεψυγμένα που αποψύχθηκαν.

Νωπά: Προσέχουμε ιδίως την οσμή, η οποία πρέπει να είναι η οσμή της θάλασσας. Οποιαδήποτε άλλη οσμή θεωρείται μη φυσιολογική. Επίσης, η σάρκα πρέπει να είναι συμπαγής, ελαστική, γυαλιστερή και τα πλοκάμια-βεντούζες να είναι ανθεκτικά στο τράβηγμα.

Κατεψυγμένα: Τα κατεψυγμένα πρέπει να συντηρούνται σε καταψύκτη στους –18 βαθμούς Κελσίου, στο σημείο πώλησης τους, να πωλούνται συσκευασμένα και να φέρουν τις προαναφερόμενες ενδείξεις.
Δίθυρα (Μύδια, Κυδώνια, Γυαλιστερές, Στρείδια, κ.λπ.): Πωλούνται συσκευασμένα σε μικρές συσκευασίες, (συνήθως σε δίχτυ) οι οποίες φέρουν το υγειονομικό σήμα, καθώς και όλες τις υποχρεωτικές ενδείξεις.
Σε κάθε περίπτωση τα οστρακοειδή πρέπει να είναι ζωντανά, πριν καταναλωθούν και ο έλεγχός τους είναι εύκολος. Τα κελύφη τους πρέπει να είναι ερμητικά κλειστά, ή, αν είναι μερικώς ανοιχτά, με την ελάχιστη πίεση, πάνω στο κέλυφος, πρέπει να κλείνουν ερμητικά μόνα τους. Αν τα κελύφη τους είναι ανοικτά, ΕΙΝΑΙ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΝΤΑΙ.

Τα μύδια πωλούνται, με κέλυφος ή χωρίς κέλυφος και κατεψυγμένα. Τα μύδια χωρίς κέλυφος συσκευάζονται μέσα σε πλαστικές σακούλες, με μια ποσότητα πόσιμου νερού. Στην συσκευασία τους, πρέπει να φέρουν όλες τις υποχρεωτικές ενδείξεις, που προαναφέρθηκαν. Τα κατεψυγμένα πρέπει να φέρουν, ομοίως, όλες τις υποχρεωτικές ενδείξεις. To ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. – Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων για την προστασία των καταναλωτών από τον ιό της ηπατίτιδας Α, συστήνει μαγείρεμα των φρέσκων οστρακοειδών στον ατμό, για τουλάχιστον 90 δευτερόλεπτα ή βράσιμό τους στους 85-90 βαθμούς Κελσίου, για 4 λεπτά πριν την κατανάλωση.

Γαστερόποδα (σαλιγκάρια). Διατίθενται στην αγορά, είτε ως νωπά, χωρίς συσκευασία, είτε ως κατεψυγμένα. Τα νωπά πρέπει να είναι, οπωσδήποτε, ζωντανά. Τα κατεψυγμένα πρέπει να φέρουν, στη συσκευασία τους, όλες τις υποχρεωτικές ενδείξεις.

Εχινόδερμα: Είναι οι γνωστοί μας αχινοί, oι οποίοι πρέπει να είναι ζωντανοί, όταν καταναλώνονται. Η διαπίστωση αυτή, γίνεται με απλή παρατήρηση, κατά την οποία βλέπουμε να κινούνται τα αγκάθια τους.

Μαλακόστρακα: Συμπεριλαμβάνονται Γαρίδες, Καραβίδες, Αστακοί, Καβούρια, Ψείρες, Γάμπαρι, κ.λπ. Όταν είναι ζωντανά εμφανίζουν κινήσεις στις κεραίες και στα πόδια. Πρέπει να έχουν την ευχάριστη οσμή της θάλασσας, τα αρθρωτά τους τμήματα(πόδια) να είναι στερεά προσκολλημένα στο σώμα, η επιφάνειά τους να είναι γυαλιστερή και το κεφάλι τους δεν πρέπει να φέρει μαύρες εστίες ή να είναι όλο μελανιασμένο. Τα κατεψυγμένα πρέπει να φέρουν, στη συσκευασία τους, όλες τις προβλεπόμενες ενδείξεις.
Πριν από κάθε προμήθεια θαλασσινών, επιστρατεύουμε όλη την προσοχή μας. Τα θαλασσινά, γενικά, είναι εξαιρετικά ευαίσθητα. Η οσμή και η εξωτερική όψη τους είναι τα πιο σταθερά χαρακτηριστικά, για να κρίνουμε την καταλληλότητά τους. Πρέπει να ελέγχουμε, πάντα, το βάρος των προϊόντων, όταν τα αγοράζουμε (να τα ζυγίζουμε και αλλού).

Ορισμένα είδη θαλασσινών διαφέρουν ελάχιστα μεταξύ τους στην μορφολογία, διαφέρουν όμως, όσον αφορά την τιμή πώλησής τους, πχ. καλαμάρια-θράψαλα, χταπόδια-μοσχιοί, μπαρμπούνια-κουτσομούρες. Πρέπει να προσέχουμε καλά, την πινακίδα που αναγράφουν τις πληροφορίες της ονομασίας πώλησης. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε επίσης για τα κατεψυγμένα αλιεύματα, που πωλούνται μετά από απόψυξη τους και στα οποία πρέπει να αναγράφεται ότι είναι αποψυγμένα, στην πινακίδα πώλησης τους, ώστε να μην παραπλανηθούμε, από τους επιτήδειους.

Τέλος, σύμφωνα με το ΚΕΠΚΑ, τα αλιεύματα που προέρχονται από υδατοκαλλιέργειες θαλασσινού ή γλυκού νερού πρέπει να αναγράφουν τις προαναφερόμενες αναλυτικά ενδείξεις επίσης στην πινακίδα πώλησης τους. Ενδεικτικά στα είδη αυτά περιλαμβάνονται κυρίως τσιπούρες, λαβράκια, φαγκριά, μυλοκόπια, χιόνες ή μυτάκια, σολομός, γαρίδες, πέστροφες κ.ά. Θα πρέπει να επισημανθεί, η μεγάλη ομοιότητα τους με τα άγρια είδη, αλλά και η μεγάλη διαφορά στις τιμές τους, με συνακόλουθο τον κίνδυνο παραπλάνησης του καταναλωτή.

Για καταγγελίες ή περισσότερες πληροφορίες, ας απευθυνθούμε στο ΚΕ.Π.ΚΑ., τηλ. 2310-233333, ώρες 09:00 – 14:30.

Σε δύο μέρες έχουμε Καθαρά Δευτέρα και μαζί της ξεκινάει η Σαρακοστή που θα μας φέρει στο ελληνικό Πάσχα. Εκτός από… χαρταετούς θα απολαύσουμε και ένα γευστικό τραπέζι που θα ολοκληρώσει τα Κούλουμα, δηλαδή τον υπαίθριο πανηγυρισμό της Καθαράς Δευτέρας.

Τα Κούλουμα γιορτάζονται παραδοσιακά με ορισμένες τροφές που δεν συνηθίζουν οι περισσότεροι από εμάς το υπόλοιπο έτος, όπως λαγάνα, ταραμοσαλάτα, χαλβάς κ.α.

Εκτός από γεύση και μια διαφορετική νότα στο τραπέζι μας, τα εδέσματα στα Κούλουμα φέρνουν και μπόλικες θερμίδες, αν δεν είμαστε προσεκτικοί.

Δείτε πόσες θερμίδες έχουν οι τροφές στο παραδοσιακό Σαρακοστιανό τραπέζι:

Λαγάνα: 80-90 θερμίδες ανά 1 φέτα (μερίδα 30 γρ). Αυτές οι θερμίδες φυσικά “εκτοξεύονται” όταν την βουτάμε στο ελαιόλαδο, ή την αλείφουμε με ταραμοσαλάτα κλπ.

Ταραμοσαλάτα: 450-500 θερμίδες ανά 100 γρ.

Χαλβάς: 330-540 θερμίδες ανά 100 γρ.

Καλαμαράκια: 60-100 θερμίδες ανά 100 γρ

Γαρίδες: 140-150 θερμίδες ανά 100 γρ.

Σουπιές: 140-150 θερμίδες ανά 100 γρ.

Χταπόδι: 200 θερμίδες ανά 100 γρ.

Μύδια: 160 θερμίδες ανά 100 γρ.

Ντολμαδάκια: 170 θερμίδες ανά 5 κομμάτια

Ελιές: 120 θερμίδες ανά 100 γρ.

Τουρσί: 15 θερμίδες (1 μικρό αγγουράκι)

Σημείωση: Οι θερμίδες που αναγράφονται στα θαλασσινά (καλαμαράκια, γαρίδες, σουπιές, χταπόδι) προϋποθέτουν ότι θα τα μαγειρέψετε βραστά ή ψητά. Αν τα κάνετε τηγανητά, τότε η ίδια ποσότητα μπορεί να σας δώσει έως και 400 θερμίδες αντίστοιχα.

 

iatropedia