«Πολύ μεγάλο ρίσκο» παίρνουν, όπως προειδοποιεί ο Ηλίας Μόσιαλος, όσοι δεν κάνουν εμβόλια ή εμποδίζουν τα παιδιά τους να κάνουν συγκεκριμένα εμβόλια.

Τα οφέλη των εμβολίων είναι σημαντικά, ενώ οι παρενέργειες πολύ μικρές σε σύγκριση με τις επιπτώσεις της νόσου που αντιμετωπίζουν, όπως αναφέρει σε νέα ανάρτηση του στο Facebook ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Λονδίνου (LSE).

Όπως επισημαίνει, οι ρυθμιστικές Αρχές και οι επιτροπές φαρμακοεπαγρύπνησης, όπως συμβαίνει αυτό το διάστημα με τα εμβόλια για τη νόσο Covid-19, δίνουν οδηγίες στις εταιρείες που τα παράγουν, ώστε να ενημερώνουν τα συνοδευτικά ενημερωτικά φυλλάδια των εμβολίων, προκειμένου να ενημερώνονται τόσο οι επαγγελματίες υγείας, όσο και όσοι ενδιαφέρονται να τα λάβουν.  

Αναφερόμενος στους αρνητές των εμβολίων κατά του κορονοϊού, αλλά και άλλων εμβολίων, ο κ. Μόσιαλος κάνει μια σύγκριση μεταξύ των επιπτώσεων των ίδιων των ασθενειών με τις παρενέργειες των εμβολίων (με βάση στοιχεία από το Αυστραλιανό Εγχειρίδιο Ανοσοποίησης).

Αναλυτικότερα:

• Στη διφθερίτιδα, τα βακτήρια εξαπλώνονται από αναπνευστικά σταγονίδια και προκαλούν σοβαρές ενοχλήσεις στον λαιμό και δυσκολίες στην αναπνοή. Αυτά τα βακτήρια απελευθερώνουν μια τοξίνη που μπορεί να προκαλέσει παράλυση των νεύρων και καρδιακή ανεπάρκεια και έως ένας στους επτά ασθενείς πεθαίνει. Μετά τον εμβολιασμό, περίπου ένας στους 10 έχει τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης ή πυρετό, ενώ οι αναμνηστικές δόσεις μπορεί περιστασιακά να σχετίζονται με εκτεταμένο πρήξιμο του άκρου, αλλά και αυτό υποχωρεί εντελώς εντός μερικών ημερών. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πολύ σπάνιες. Για παράδειγμα, μετά τον εμβολιασμό μπορεί να εμφανιστεί φλεγμονή ενός νεύρου στο χέρι και να προκαλέσει αδυναμία ή μούδιασμα, με συχνότητα περίπου 0,5-1 σε 100.000 ενήλικες.
• Ηπατίτιδα Α: Ο ιός μεταδίδεται με την επαφή ή την κατάποση νερού/τροφής που έχουν μολυνθεί με κόπρανα ή μέσω επαφής με κόπρανα ατόμου που έχει προσβληθεί από ηπατίτιδα A. Τουλάχιστον επτά στους 10 ενήλικες ασθενείς αναπτύσσουν ίκτερο, πυρετό, έλλειψη όρεξης για φαγητό, ναυτία, έμετο, πόνο στο συκώτι, αδιαθεσία και κόπωση. Μετά το εμβόλιο, περίπου ένας στους πέντε θα έχει τοπικό πρήξιμο, κοκκινίλα ή πόνο στο σημείο της ένεσης. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πολύ σπάνιες.
• Ηπατίτιδα Β: Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω του αίματος, της σεξουαλικής επαφής ή από τη μητέρα στο νεογέννητο. Προκαλεί οξεία ηπατίτιδα ή χρόνια λοίμωξη (και κάποιος θεωρείται «φορέας»). Περίπου ένας στους τέσσερις χρόνιους φορείς θα αναπτύξουν κίρρωση ή καρκίνο του ήπατος και περίπου ένας στους 20 θα έχει τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης. Μετά το εμβόλιο οι δύο στους 100 θα έχουν πυρετό και αναφυλαξία με συχνότητα περίπου ένας στο ένα εκατομμύριο ενήλικες. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πολύ σπάνιες.
  
• HPV: Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής. Περίπου 80% του πληθυσμού θα μολυνθεί με HPV κάποια στιγμή στη ζωή τους. Μερικοί τύποι HPV σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου και περίπου επτά στους 10 καρκίνους του τραχήλου της μήτρας παγκοσμίως έχουν συσχετιστεί με τον HPV-16, ενώ περίπου ένας στους έξι καρκίνους του τραχήλου της μήτρας παγκοσμίως έχουν συσχετιστεί με τον HPV-18. Μετά τον εμβολιασμό, περίπου οκτώ στα 10 άτομα θα έχουν πόνο στο σημείο της ένεσης, περίπου δύο στους 10 θα έχουν τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης και έως τρία στα 10 άτομα μπορεί να βιώσουν πονοκεφάλους, πυρετό, μυϊκό πόνο και κούραση. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες του εμβολίου είναι πολύ σπάνιες.
  
• Η ιλαρά είναι ένας εξαιρετικά μολυσματικός ιός που μεταδίδεται από αναπνευστικά σταγονίδια και προκαλεί πυρετό, βήχα και εξανθήματα. Περίπου ένα στα 15 παιδιά με ιλαρά αναπτύσσουν πνευμονία και ένα στα 1.000 αναπτύσσει εγκεφαλίτιδα. Για κάθε 10 παιδιά που αναπτύσσουν εγκεφαλίτιδα από ιλαρά, ένα πεθαίνει και πολλά έχουν μόνιμη εγκεφαλική βλάβη. Περίπου ένα στα 100.000 αναπτύσσει SSPE (εκφυλισμό του εγκεφάλου), το οποίο είναι πάντα θανατηφόρο. Μετά τον εμβολιασμό, περίπου ένα στους 10 έχει τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης, ή πυρετό. Περίπου ένας στους 20 παρουσιάζει κάποιο εξάνθημα, το οποίο είναι μη-μολυσματικό. Έχει παρατηρηθεί επίσης θρομβοπενία (που προκαλεί μελάνιασμα ή αιμορραγία), που συμβαίνει μετά την πρώτη δόση του εμβολίου MMR σε ποσοστό περίπου ένας στους 20.000 έως 30.000. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες είναι πολύ σπάνιες.
• Μηνιγγίτιδα ή αλλιώς η μηνιγγιτιδοκοκκική λοίμωξη προκαλείται από βακτήρια που μεταδίδονται με σταγονίδια της αναπνοής. Προκαλεί σηψαιμία και μηνιγγίτιδα, δηλαδή λοίμωξη των ιστών που περιβάλλουν τον εγκέφαλο. Μετά την ασθένεια περίπου ένας στους 10 ασθενείς πεθαίνει. Από τους επιζώντες, ένας έως δύο στους 10 έχουν μόνιμα μακροπρόθεσμα προβλήματα. Μετά τον εμβολιασμό περίπου ένας στους 10 έχει τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης, πυρετό, ευερεθιστότητα, απώλεια της όρεξης ή πονοκεφάλους. Επίσης, περίπου ένας στους δύο έχει μια τοπική αντίδραση, ενώ οι σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες είναι πολύ σπάνιες.
  
• Πνευμονιόκοκκος είναι ένα βακτήριο που μεταδίδεται με σταγονίδια της αναπνοής, προκαλεί σηψαιμία, μηνιγγίτιδα και περιστασιακά άλλες λοιμώξεις. Περίπου τρείς στους 10 με μηνιγγίτιδα πεθαίνουν. Το ένα τρίτο όλων των περιπτώσεων πνευμονίας και έως και το ήμισυ των νοσηλειών πνευμονίας σε ενήλικες προκαλείται από πνευμονιοκοκκική λοίμωξη. Μετά το εμβόλιο περίπου ένας στους πέντε έχει τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης, ή πυρετό. Έως και ένας στους δύο έχει τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης, ενώ οι σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες είναι πολύ σπάνιες.
  
• Ο τέτανος προκαλείται από τοξίνες βακτηρίων στο χώμα και προκαλεί επώδυνες μυϊκές συσπάσεις, σπασμούς και σύσπαση των μασητηρίων μυών. Περίπου δύο στους 100 ασθενείς πεθαίνουν. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τα πολύ μικρά παιδιά ή τους ηλικιωμένους. Μετά το εμβόλιο περίπου ένας στους 10 έχει τοπικό πρήξιμο, ερυθρότητα ή πόνο στο σημείο της ένεσης, ή πυρετό και οι ενισχυτικές δόσεις μπορεί περιστασιακά να συνδέονται με εκτεταμένο πρήξιμο του άκρου, αλλά αυτό φεύγει εντελώς μέσα σε λίγες ημέρες. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες είναι πολύ σπάνιες.

Μπορεί να ποσοτικοποιηθεί το ρίσκο της αποκλιμάκωσης των μέτρων;, με αυτή τη φράση ο Ηλίας Μόσιαλος “απαντά” σε 10 ερωτήματα για τους κινδύνους που μπορεί να κρύβει η χαλάρωση των μέτρων κατά του κορονοϊού.

Με ανάρτησή του στο λογαριασμό του στο Facebook, ο Ηλίας Μόσιαλος αναφέρει πως «παρά τις ταχύρρυθμες και εντεταμένες προσπάθειες των επιστημόνων σε όλο τον κόσμο, υπάρχουν ακόμα παράμετροι αναφορικά με τον κορωνοϊό SARS-COV-2 που δεν έχουμε ακόμα αρκετά στοιχεία για να αποφανθούμε. Αυτές οι επιστημονικές αβεβαιότητες που προκύπτουν από την έλλειψη γνώσης της νόσου COVID-19, είναι που δυσχεραίνουν τον υπολογισμό του ρίσκου της σταδιακής άρσης των μέτρων.

Τέσσερις μήνες μετά την εμφάνιση της νόσου στη Wuhan, ας δούμε μερικά από τα σημαντικά αναπάντητα ερωτήματα, των οποίων η απάντηση ενέχει συνεπειών στον υπολογισμό του ρίσκου.

Πόσα άτομα έχουν μολυνθεί και ποια είναι η πραγματική θνητότητα της νόσου;

Είναι ένα από τα πιο βασικά και πιο κρίσιμα ερωτήματα. Υπήρξαν εκατομύρια επιβεβαιωμένες περιπτώσεις σε όλο τον κόσμο, αλλά αυτό είναι μόνο ένα κλάσμα του συνολικού αριθμού λοιμώξεων, με τα στοιχεία να μπερδεύονται επιπλέον από έναν άγνωστο αριθμό ασυμπτωματικών περιπτώσεων.

Τα αξιόπιστα τεστ ανίχνευσης αντισωμάτων θα μας επιτρέψουν να επιβεβαιώσουμε ποιος έχει νοσήσει από τον ιό και να κάνουμε επιδημιολογικές αναλύσεις. Δηλαδή, ένα τεστ που εντοπίζει την παρουσία αντισωμάτων στο αίμα ενός ατόμου, διαφέρει σημαντικά από τη μοριακή εξέταση που χρησιμοποιείται. Το μεν δείχνει ότι ένα άτομο έχει αναπτύξει αντισώματα στον ιό SARS-CoV-2, πράγμα που σημαίνει ότι έχει νοσήσει ή έχει ήδη αναρρώσει. Το δεύτερο ανιχνεύει την παρουσία γενετικού υλικού του ιού, και αποτελεί οριστικό δείκτη ότι ο εξεταζόμενος έχει ενεργή λοίμωξη κατά τη λήψη του δείγματος που αναλύθηκε.

Γνωρίζουμε από εκτιμήσεις του πανεπιστημίου Ιmperial College London, πως το ποσοστό μπορεί να είναι πολύ υψηλό σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία (9,8% και 15%, αντίστοιχα). Στο κρουαζιερόπλοιο «Diamond Princess» το ποσοστό έφτασε το 17% και το ποσοστό της θνητότητάς το 1,2%. Σε μελέτες σε μικρές περιοχές που επλήγησαν από την πανδημία, όπως στη γερμανική πόλη Gangelt, το ποσοστό της διασποράς έφτασε το 15% και το ποσοστό θνητότητας το 0,37%, ενώ άλλη μελέτη έδωσε ποσοστό θνητότητας 0,1-0,3% στη Santa Clara της California. Χρειαζόμαστε λοιπόν περισσότερα δεδομένα.

Πρέπει να διαπιστώσουμε την πραγματική θνητότητα στο σύνολο όσων έχουν προσβληθεί και όχι στο σύνολο των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων. H θνητότητα στις περισσότερες χώρες φαίνεται να υπερβαίνει το 1% ενώ είναι πολύ πιθανό να είναι μικρότερη. Εάν όμως γνωρίζαμε πόσο μικρότερη είναι, αυτό θα βοηθούσε να βελτιστοποιήσουμε τους χειρισμούς αποκλιμάκωσης. Παράλληλα θα μας έδινε και ενδείξεις της πιθανής πίεσης στο σύστημα υγείας για τους επόμενους μήνες. Γνωρίζουμε πως η Γερμανία, η Φινλανδία, η Ελβετία και οι ΗΠΑ κάνουν αντίστοιχες ενδελεχείς μελέτες για τη διασπορά και θα έχουμε σύντομα τα αποτελέσματα.

Ποιος είναι πιο ευπαθής στην ασθένεια;

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το φύλο, η φυλή και οι συννοσηρότητες επηρεάζουν αυτό είναι μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Γνωρίζουμε όμως ότι οι ηλικιωμένοι διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο τόσο σοβαρής ασθένειας όσο και θανάτου.

Γιατί μερικοί άνθρωποι έχουν πολύ πιο σοβαρά συμπτώματα;

Η νόσος Covid-19 είναι μια ήπια λοίμωξη για τους περισσότερους, ωστόσο, κάποιο ποσοστό αναπτύσσει σοβαρή ασθένεια. Η κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος ενός ατόμου είναι μέρος του προβλήματος. Ίσως και να υπάρχουν και γενετικοί παράγοντες που η κατανόησή τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε τρόπους πρόληψης των ατόμων που χρειάζονται εντατική φροντίδα.

Ποια συμπτώματα υποδεικνύουν ότι πρέπει να κάνει κάποιος τεστ;

Ορισμένες χώρες θεωρούν τη θερμοκρασία του σώματος ως αρχικό στάδιο διάγνωσης. Αυτό βοηθά να αναγνωρίσουμε πιθανές περιπτώσεις και θα μπορούσαμε να το χρησιμοποιήσουμε σε αεροδρόμια και μεγάλες συγκεντρώσεις. Για άλλους ανθρώπους το πρώτο στάδιο είναι η ανοσμία. Πρέπει όμως να στοχεύσουμε τα τεστ που έχουμε στους ανθρώπους που απειλούνται περισσότερο εάν μολυνθούν, καθώς δεν έχουμε ακόμα επάρκεια τεστ για όλους.

Πως γίνεται η μετάδοση του ιού από τους ασυμπτωματικούς φορείς;

Τα ασυμπτωματικά κρούσματα έχουν θέσει ακόμα αναπάντητα ερωτήματα για την μετάδοση και τη συμπτωματολογία του ιού. Ασυμπτωματικά θεωρούμε τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα όπου τα μολυσμένα με COVID-19 άτομα, δεν εμφανίζουν συμπτώματα.

Η κλασική συμπτωματική μετάδοση αναφέρεται στη μετάδοση από ένα άτομο που βιώνει συμπτώματα. Έχουν αναφερθεί επίσης περιπτώσεις όπου ορισμένα άτομα μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στην περίοδο επώασης, δηλαδή τον χρόνο μεταξύ έκθεσης στον ιό και έναρξης των συμπτωμάτων, που είναι επίσης γνωστή ως ‘προ-συμπτωματική’ περίοδος.

Τα υπολογιστικά μοντέλα δείχνουν ότι εάν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που είναι ασυμπτωματικοί αλλά μολυσματικοί, είναι πολύ πιο δύσκολο να γίνει αποκλιμάκωση χωρίς αναζωπύρωση.

Υπάρχει διαφωνία σχετικά με το πόση διασπορά προέρχεται από ασυμπτωματικούς ή προσυμπτωματικούς, αλλά γνωρίζουμε ότι πολλοί άνθρωποι με τον ιό δεν αναφέρουν συμπτώματα και κάποιοι από αυτούς ενδέχεται να τον μεταδώσουν. Τους επόμενους μήνες οι μετα-αναλύσεις θα βοηθήσουν στην εξαγωγή σαφέστερων συμπερασμάτων.

Πόσο διαρκεί η ανοσία;

Οι ασθενείς που αναρρώνουν αφού καταπολεμήσουν με επιτυχία έναν ιό, μετά την ανοσοαπόκριση κανονικά δημιουργούν και ανοσία. Όμως, καθώς η ασθένεια μελετάται για λίγους μόνο μήνες, υπάρχει έλλειψη μακροπρόθεσμων δεδομένων.

Μέχρι στιγμής, οι περισσότεροι ερευνητές που έχουν μελετήσει κορωνοϊούς που σχετίζονται με τον SARS-CoV-2, συμπεριλαμβανομένων του SARS, του MERS και του κοινού κρυολογήματος, είναι πεπεισμένοι ότι οι άνθρωποι που αναρρώνουν κερδίζουν κάποια ανοσία στον νέο ιό, με βάση παλιότερες μελέτες και αναφορές κλινικών περιπτώσεων (γράφημα).

Τώρα οι ερευνητές παγκοσμίως προσπαθούν να προσδιορίσουν τα επίπεδα αντισωμάτων που απαιτούνται για τη δημιουργία προστατευτικής ανοσίας έναντι του SARS-COV-2, πως η σοβαρότητα της λοίμωξης επηρεάζει τη δύναμη αυτής της ανοσίας και και πόσο καιρό το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να διατηρήσει την άμυνά του έναντι του COVID-19. Δεν ξέρουν όμως ακόμα αν και αν η ανοσία θα διαρκέσει μερικούς μήνες, ένα χρόνο ή εάν θα είναι ισόβια.

Πολλά επίσης θα εξαρτηθούν από το πόσο ευαίσθητα και συγκεκριμένα είναι τα διάφορα τεστ αντισωμάτων και αν μπορούν να αποφύγουν ψευδείς θετικές διαγνώσεις λόγω ομοιότητας των αντισωμάτων σε σχετικούς ιούς. Η διάρκεια της ανοσίας είναι εξαιρετικά σημαντική όχι μόνο για να υπολογιστεί η έκταση της ανοσίας τής αγέλης, αλλά ώστε να υπάρξει σταδιακή επιστροφή στον κοινωνικό και εργασιακό  ιστό με ασφάλεια.

Γνωρίζουμε εάν ο ιός θα μεταλλαχθεί;

Οι ιοί μεταλλάσσονται συνεχώς, αλλά οι περισσότερες τροποποιήσεις στον γενετικό τους κώδικα δεν επιφέρουν σημαντική διαφορά στη δομή τους. Η πραγματική ανησυχία μας έγκειται στο εάν ο ιός μεταλλαχθεί τόσο, ώστε το εμβόλιο να μην λειτουργεί.

Η ασθένεια εξαρτάται από την εποχή ή από τον καιρό και κατά πόσο θα υπάρξουν λιγότερες περιπτώσεις το καλοκαίρι;

Σχεδόν όλοι οι αναπνευστικοί ιοί (μια ομάδα που περιλαμβάνει τον SARS-COV-2) είναι εποχικοί. Τα κρυολογήματα και η γρίπη είναι πιο συνηθισμένα στους χειμερινούς μήνες από ότι το καλοκαίρι, αλλά δεν είναι ακόμη γνωστό αν ο θερμότερος καιρός θα αλλάξει το ρυθμό της εξάπλωσης του ιού και εάν δηλαδή θα υπάρξουν εποχιακές επιπτώσεις. Από τα μέχρι στιγμής στοιχεία, ο ιός SARS-COV-2 μπορεί να μεταδοθεί σε όλες τις περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των ζωνών με ζεστό και υγρό κλίμα.

Πως μπορούμε να περιορίσουμε τις αβεβαιότητες και να μειώσουμε το ρίσκο;

 Αυτό θα γίνει με το να εντοπίσουμε σε ποιες πληθυσμιακές ομάδες η θνητότητα είναι πολύ υψηλή. Προσδιορίζοντας το πρόβλημα θα μπορέσουμε να μειώσουμε το ρίσκο για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών, ενώ παράλληλα, άλλες κατηγορίες στις οποίες η θνητότητα είναι εξαιρετικά μικρή θα μπορούν σταδιακά να επανέρχονται στην εργασία τους. Αν μπορέσουμε να προστατεύουμε τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, τότε θα περιορίσουμε κατά πολύ το πρόβλημα.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι όσοι ανήκουν σε αυτές τις ομάδες πρέπει να συνεχίζουν να εργάζονται από το σπίτι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα είναι αποκλεισμένοι στο σπίτι. Θα πρέπει όμως να προσέχουν πολύ περισσότερο.

Σημαίνει όμως αυτό πως όλοι οι υπόλοιποι μπορούμε να επιστρέψουμε στην εργασία και στις συνήθειές μας χωρίς να υπάρχει κανένα πρόβλημα;

Θα πρέπει να συνεχίσουμε να τηρούμε τους κανόνες φυσικής απόστασης και υγιεινής. Κατά δεύτερον, πρέπει να εξασφαλίσουμε για τις ευπαθείς ομάδες και τους ηλικιωμένους  βοήθεια στο σπίτι, φαρμακευτική αγωγή και πρόσβαση σε ασφαλές περιβάλλον μέσα στο σύστημα υγείας. Είναι αναγκαίο επίσης να έχουμε συγκεκριμένες οδηγίες συγκατοίκησης όταν υπάρχει άτομο που ανήκει στις ευπαθείς ομάδες μέσα στις οικογένειες. Παράλληλα οι επιχειρήσεις πρέπει να διαμορφώνουν ασφαλές περιβάλλον εργασίας.

Η αποκλιμάκωση θα πρέπει να γίνει σε στάδια, έτσι ώστε να μπορούμε να μετράμε σε κάθε στάδιο τις επιπτώσεις του προηγούμενου. Δηλαδή, εάν η αύξηση των εισαγωγών στα νοσοκομεία και στις ΜΕΘ είναι μικρή, τότε μπορούμε να προχωράμε με εμπιστοσύνη στο μέτρο που αποσύρθηκε. Εάν είναι μεγάλη και δημιουργεί πίεση στο σύστημα υγείας, τότε το μέτρο που αποκλιμακώθηκε μπορεί να επανέλθει και έναντι αυτού να δοκιμαστεί κάποιο άλλο.

www.newsit.gr