Η ευλογιά των πιθήκων έφτασε και στη χώρα μας, καθώς το πρώτο κρούσμα επιβεβαιώθηκε το βράδυ της Τετάρτης, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, όπως παρουσιάζεται σε άρθρο στο enikos.gr.

Ο Ηλίας Μόσιαλος έκανε μια ανάρτηση στον λογαριασμό του στο Facebook δίνοντας περισσότερα στοιχεία για τη νόσο.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «φαίνεται πως υπάρχει κρούσμα ευλογιάς των πιθήκων και στη χώρα μας».

Στη συνέχει τονίζει έξι σημεία που θα πρέπει να θυμόμαστε. Αυτά είναι τα εξής:

1. Από την αρχή της χρονιάς έχουμε 1.400 πιθανές περιπτώσεις ευλογιάς των πιθήκων στην Αφρική και 66 θανάτους. Πλέον έχουμε και 1000 περίπου περιπτώσεις εκτός Αφρικής

2. Όλες οι περιπτώσεις εκτός Αφρικής είναι ήπιες και δεν είχαμε μέχρι στιγμής κανένα θάνατο.

3. Η μετάδοση της ευλογιάς των πιθήκων είναι πολύ δύσκολη και μόνο μετά από πολύ στενή επαφή με πάσχοντα ή παρατεταμένη επαφή με αντικείμενα που έχουν χρησιμοποιήσει όσοι πάσχουν.

4. Υπάρχουν φάρμακα και εμβόλια, μεταξύ των οποίων και το εμβόλιο της ευλογιάς που είναι αποτελεσματικό για την ευλογιά των πιθήκων.

5. Επίσης ξέρουμε πως οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, που έχουν κάνει το εμβόλιο της ευλογιάς παλιότερα, είναι αρκετά προστατευμένοι και έναντι της ευλογιάς των πιθήκων.

6. Ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει ελάχιστος και δεν χρειάζεται να υπάρχει πανικός ή υπεραντίδραση.

Στα νεότερα δεδομένα για την ηπατίτιδα στα παιδιά αναφέρεται ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας του Κολλεγίου Imperial και της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Λονδίνου (LSE), Ηλίας Μόσιαλος, σημειώνοντας μεταξύ άλλων ότι «με βάση τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής ο κίνδυνος από την παιδική ηπατίτιδα αδιευκρίνιστης αιτιολογίας σε παγκόσμιο επίπεδο δεν είναι μεγάλος».

Αναλυτικά ο κ. Μόσιαλος αναφέρει τα εξής:

«Με την εμφάνιση των περιστατικών της ευλογιάς των πιθήκων, έχουν μειωθεί οι αναφορές των ΜΜΕ στην παιδική ηπατίτιδα αδιευκρίνιστης αιτιολογίας. Ας δούμε λοιπόν τι νεότερο γνωρίζουμε.

Από τις 5 Απριλίου έως τις 26 Μαΐου, 650 πιθανές περιπτώσεις οξείας ηπατίτιδας άγνωστης αιτιολογίας σε παιδιά έχουν αναφερθεί στον ΠΟΥ, και η αιτιολογία παραμένει υπό διερεύνηση. Πέραν αυτών, 99 επιπλέον περιπτώσεις εκκρεμούν ταξινόμηση. Η πλειονότητα των αναφερόμενων κρουσμάτων (58%) είναι από την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ (22 χώρες), με 222 (34%) κρούσματα μόνο από το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας. Στις ΗΠΑ καταγράφηκαν 216 περιστατικά.

Σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα, και σε σύγκριση με προηγούμενες αναφορές οξείας ηπατίτιδας άγνωστης αιτιολογίας σε παιδιά, τα περιστατικά έχουν πιο σοβαρή κλινική εικόνα και ένα υψηλότερο ποσοστό αναπτύσσει οξεία ηπατική ανεπάρκεια. Όμως δεν έχει εξακριβωθεί εάν (και σε ποιες χώρες) τα κρούσματα που εντοπίστηκαν είναι πάνω από τα αναμενόμενα επίπεδα. Από τα 650 περιστατικά που έχουν αναφερθεί στον ΠΟΥ, τουλάχιστον 38 (6%) παιδιά χρειάστηκαν μεταμοσχεύσεις και δυστυχώς καταγράφηκαν και εννέα θάνατοι (1%).

Να ξαναθυμίσω κάποια στοιχεία από την τελευταία Κοινή Έκθεση Εποπτείας του Περιφερειακού Γραφείου της ΠΟΥ για την Ευρώπη, και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) σχετικά με κρούσματα από χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ που έχουν αναφερθεί μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εποπτείας (TESSy), ως την 20ης Μαΐου 2022:

1. Τα τρία τέταρτα (75,4%) των περιστατικών ήταν ηλικίας κάτω των 5 ετών.

2. Υπαρχουν στοιχεία για 156 περιστατικά αναφορικά με την εισαγωγή τους στο νοσοκομείο. Από αυτά, τα 22 (14,1%) εισήχθησαν σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

3. Από τα 117 περιστατικά για τις οποία υπήρχαν πληροφορίες, τα 14 (12%) έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση ήπατος.

4. Συνολικά, 181 περιστατικά εξετάστηκαν για αδενοϊό από οποιοδήποτε τύπο δείγματος, εκ των οποίων 110 (60,8%) βρέθηκαν θετικά. Το ποσοστό θετικότητας ήταν υψηλότερο όταν αναλύθηκαν δείγματα ολικού αίματος (69,5%).

5. Από τα 188 περιστατικά που εξετάστηκαν για κορονοϊό, 23 (12,2%) βρέθηκαν θετικά. Ορολογικά αποτελέσματα για πρώην νόσηση από κορονοϊό ήταν διαθέσιμα μόνο για 26 περιστατικά, εκ των οποίων 19 (73,1%) είχαν θετικό εύρημα.

Όμως, όπως ανέφερα η αιτιολογία παραμένει υπό διερεύνηση. Λείπουν όμως ακόμα

1. Οι ιστοπαθολογικές αναφορές για τα περιστατικά που χρειάστηκαν μεταμόσχευση

2. Τα ορολογικά αποτελέσματα για πρώην νόσηση από κορονοϊό

Αυτά θα περίμενε κανείς να έχουν προτεραιοποιηθεί, δεδομένου πως κάποιες χώρες δεν είχαν ενδείξεις για αδενοϊό, ενώ κάποιες είχαν περιστατικά που είχαν ιστορικό νόσησης με κορονοϊό. Για παράδειγμα στην Αγγλία θα περιμέναμε να είναι ακόμα πιο άμεσα διαθέσιμα, δεδομένου και πως η οροθετικότητα σε παιδιά κάτω των 6 ετών έως τον Απρίλιο ήταν ~47%, σύμφωνα με την έκθεση του βρετανικού ΕΟΔΥ (UKHSA).

Να θυμίσω εδώ πως ότι το Ισραήλ, η Αυστρία και η Ιταλία αντιμετωπίζουν αυτές τις παιδικές ηπατίτιδες ως επιπλοκή λόγω προηγούμενης λοίμωξης με κορονοϊό.

Με βάση τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής ο κίνδυνος από την παιδική ηπατίτιδα αδιευκρίνιστης αιτιολογίας σε παγκόσμιο επίπεδο δεν είναι μεγάλος».

Tα νεότερα δεδομένα για τα περιστατικά οξείας ηπατίτιδας σε παιδιά στο Ηνωμένο Βασίλειο και τα πιθανά αίτια απαριθμεί ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας στο LSE, Ηλίας Μόσιαλος.

Ειδικότερα, από την 1η Ιανουαρίου 2022 έχουν καταγραφεί 114 περιπτώσεις οξείας ηπατίτιδας αδιευκρίνιστης αιτιολογίας, που εντοπίστηκαν σε παιδιά ηλικίας κάτω των 16 ετών.

Ο κ. Μόσιαλος παραθέτει στοιχεία έκθεσης των βρετανικών υγειονομικών Αρχών αναφορικά με την πρόοδο και τις εξελίξεις της διερεύνησης της αδιευκρίνιστης αιτιολογίας οξείας ηπατίτιδας στα παιδιά, μέσω ανάρτησής του στο Facebook.

Επιδημιολογικά στοιχεία και συμπεράσματα από την αναφορά

– Οι ασθενείς είναι -κατά κύριο λόγο- κάτω των 5 ετών.

– Τα παιδιά είναι -κατά κύριο λόγο- ηλικίας μεταξύ 3 και 5 ετών (53: 65,4%), με διάμεση ηλικία τα 3 έτη και το 54,3% αφορά κορίτσια. 
– Η κλινική εικόνα ξεκινά συχνά με συμπτώματα τύπου γαστρεντερίτιδας, συχνά ακολουθούμενα από την εμφάνιση ίκτερου.

– Από τα διαθέσιμα στοιχεία, στην Αγγλία, 43 από τα παιδιά έχουν αναρρώσει και 38 συνεχίζουν να νοσηλεύονται.

– Oι περιπτώσεις δεν σχετίζονται μεταξύ τους.

– H γεωγραφική διασπορά δεν περιορίζεται σε κάποια περιοχή αλλά αφορά όλο το Ηνωμένο Βασίλειο.

– Δέκα παιδιά χρειάστηκαν μεταμόσχευση.

– Δεν έχουν καταγραφεί θάνατοι μεταξύ αυτών των περιπτώσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Επιπλέον, και αναφορικά με τα πιθανά αίτια της ηπατίτιδας:

– Έχει ανιχνευθεί κορωνοϊός σε 10 από τους 60 ασθενείς που ελέγχθηκαν, επί του παρόντος.

– Επτά από αυτά τα παιδιά είχαν επίσης διαγνωστεί θετικά ως προς τον κορωνοϊό κάποια στιγμή μέσα στις προηγούμενες 6 εβδομάδες, πριν νοσηλευτούν.

– Σαράντα από τα 53 παιδιά που έχουν ελεγχθεί για αδενοϊό βρέθηκαν θετικά.

– Η προκαταρκτική ανάλυση του αδενοϊού δείχνει πως συνήθως απαντάται ο τύπος 41F (11 περιπτώσεις έχουν χαρακτηριστεί επιτυχώς) αλλά η αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδιώματος από πολλαπλές περιπτώσεις είναι απαραίτητη προτού επιβεβαιωθεί ο τύπος του ιού.

– Τα επίπεδα DNA του αδενοϊού στα δείγματα αίματος/ορού στα παιδιά που υποβλήθηκαν σε μεταμόσχευση ήπατος ήταν περίπου 12 φορές υψηλότερα έναντι αυτών που δεν χρειάστηκαν μεταμόσχευση ήπατος (αν και ο χρόνος λήψης των δειγμάτων διαφέρει ως προς την έναρξη και την επιδείνωση των συμπτωμάτων).

– Τα ενδελεχή ερωτηματολόγια για το ιστορικό της νόσησης δεν έχουν αποκαλύψει εμφανή αίτια κοινής έκθεσης σε τοξίνες ή άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Όπως αναφέρει ο κ. Μόσιαλος, οι υγειονομικοί φορείς επεξεργάζονται τα δεδομένα λοίμωξης με κορωνοϊό και άλλους μικροοργανισμούς και διερευνώνται οι αλληλεπιδράσεις για να κατανοηθεί εάν η μόλυνση με αδενοϊό στον γενικό παιδιατρικό πληθυσμό έχει προηγηθεί της μόλυνσης με κορωνοϊό, αν συνυπάρχει, αν ήταν δευτερογενής λοίμωξη εντός 27 ημερών ή καθυστερημένη δευτερογενής μόλυνση έως 59 ημέρες μετά από λοίμωξη από κορωνοϊό.

Τα δεδομένα επί του παρόντος δείχνουν ότι μεταξύ Οκτωβρίου 2020 και Μαρτίου 2022 υπήρξε αύξηση τόσο των προηγούμενων όσο και των δευτερογενών λοιμώξεων σε παιδιά κάτω των 10 ετών. (Παρόμοιες αυξήσεις έχουν επίσης παρατηρηθεί και για άλλες παιδικές λοιμώξεις).

Ο ίδιος προσθέτει πως και στο Ισραήλ διερευνάται η χρονική συσχέτιση της ηπατίτιδας και της λοίμωξης του κορωνοϊού στα παιδιά. Έχει αναφερθεί ότι μεγάλο ποσοστό των παιδιών που εμφάνισαν οξεία ηπατίτιδα είχαν νοσήσει 3,5 μήνες πριν με κορωνοϊό.

Επίσης, αν και η πλειονότητα των περιστατικών που έχει καταγραφεί αφορά στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεταμοσχεύσεις ήπατος σε παιδιά που νόσησαν με οξεία ηπατίτιδα αδιευκρίνιστης αιτιολογίας, επί του παρόντος, έχουν αναφερθεί και στην Ολλανδία (3), στην Αμερική (2), στην Ιταλία (2) και στην Ισπανία (1).

Συμπερασματικά, οι υποθέσεις εργασίας των βρετανών ερευνητών, σύμφωνα με την έκθεση (με σειρά από την πιθανότερη προς τη λιγότερο πιθανή) με τα ισχύοντα δεδομένα, είναι οι εξής:

1. Κάποιος -ακόμα αδιευκρίνιστος- παράγοντας που επηρεάζει τα μικρά παιδιά, που ή καθιστά τις λοιμώξεις από αδενοϊό πιο σοβαρές από ό,τι συνήθως ή προκαλεί την προκειμένη ανοσοπαθολογία. Αυτός ο ενισχυτικός παράγοντας μπορεί να είναι:

Α. H ευαισθησία, για παράδειγμα, λόγω έλλειψης προηγούμενης έκθεσης στο παθογόνο κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Β. Προηγούμενη λοίμωξη κορονοϊού ή άλλη λοίμωξη.

Γ. Διπλή / ταυτόχρονη λοίμωξη π.χ. με κορωνοϊό.

Δ. Έκθεση σε τοξίνη/ες, φάρμακα ή άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες.

2. Μία νέα παραλλαγή αδενοϊού με ή χωρίς συνεισφορά από κάποιον ενισχυτικό παράγοντα.

3. Ένα νέο παθογόνο που είτε δρα μόνο του είτε ως ταυτόχρονη λοίμωξη

4. Μία νέα παραλλαγή του κορωνοϊού.

Αναμένουμε νεότερα σύντομα και ελπίζουμε σε αντίστοιχα λεπτομερή στοιχεία ιστορικού και νόσησης και από τις άλλες χώρες που έχουν επίσης ταυτοποιήσει περιπτώσεις ηπατίτιδας στα παιδιά, καταλήγει ο κ. Μόσιαλος.

Συναγερμός έχει σημάνει σε Ευρώπη και Αμερική μετά τον ασυνήθιστα υψηλό αριθμό κρουσμάτων οξείας ηπατίτιδας, άγνωστης προέλευσης, σε παιδιά, που παρατηρείται τις τελευταίες εβδομάδες στο Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και σε άλλες χώρες.

Το σύνδρομο εμφανίζεται σε παιδιά ηλικίας έως 16 ετών, κυρίως 2-5 ετών. Στην Ελλάδα δεν έχουν καταγραφεί κρούσματα και ο ΕΟΔΥ καλεί σε εγρήγορση τους γιατρούς.

Για τα ανεξήγητα κρούσματα οξείας ηπατίτιδας μίλησε στην ΕΡΤ ο καθηγητής του LSE, Ηλίας Μόσιαλος.

«Αυτό που ξέρουμε είναι ότι έχουμε κρούσματα ηπατίτιδας, αγνώστου αιτιολογίας. Δεν έχουμε βρει κάποιον από τους ιούς της ηπατίτιδας που θα δικαιολογούσε αυτά τα περιστατικά. Δεν είναι μεγάλος όμως ο αριθμός παγκοσμίως» τόνισε ο κ. Μόσιαλος.

«Αυτό που ανησύχησε είναι ότι θα περιμέναμε στη Σκωτία 4 ηπατίτιδες άγνωστης αιτιολογίας σε έναν χρόνο και τώρα έχουμε 12 περιπτώσεις σε 5-6 μήνες» πρόσθεσε και εκτίμησε ότι η πιθανότερη αιτία είναι ένας αδενοϊός, που συνήθως δεν προκαλεί ηπατίτιδες.

Σε ερώτηση για το κατά πόσο μπορεί τα περιστατικά αυτά να οφείλονται στο εμβόλιο κατά της Covid, στη λοίμωξη από κοροναϊό και στην απομόνωση των παιδιών απάντησε ότι δεν έχει καμία σχέση με τα εμβόλια, καθώς κανένα από τα παιδιά που νοσούν δεν είχε εμβολιαστεί.

Αν σχετίζονται τα κρούσματα με την Covid, το πιο πιθανό είναι όχι αλλά γίνονται έρευνες που θα δείξουν.

«Δεν βρίσκω αυτό το ενδεχόμενο πιθανό» είπε για το ενδεχόμενο πίσω από τα κρούσματα ηπατίτιδας να βρίσκεται ο εγκλισμός των παιδιών κι αυτό γιατί όπως είπε, δεν υπάρχουν κρούσματα σε χώρες με μεγαλύτερα lockdowns.

«Είναι καλό να υπάρχει εγρήγορση παρά εφησυχασμός και να υπάρχει αργότερα ένα πρόβλημα. Αν το δούμε σε απόλυτα μεγέθη οι αριθμοί είναι μικροί γι αυτό δεν χρειάζεται πανικός» εξήγησε.

Ποια είναι τα συμπτώματα
Τα βασικά συμπτώματα της ηπατίτιδας είναι ίκτερος, πυρετός, αλλαγή στο χρώμα των ματιών και του δέρματος, αλλαγή στο χρώμα των κοπράνων και των ούρων, τάση για εμετό.

Εάν οι γονείς εντοπίσουν κάποια από αυτά τα συμπτώματα, θα πρέπει να κινητοποιηθούν.

Κυκλοφορούν αντικρουόμενες αναφορές για το αν η θεραπεία με τα διαθέσιμα μονοκλωνικά αντισώματα που λειτουργούν ενάντια στην παραλλαγή Όμικρον ΒΑ.1, είναι αντίστοιχα δραστικά έναντι της Όμικρον BA.2, αναφέρει σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο καθηγητής Ηλίας Μόσιαλος.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι νέες αυτές αλλαγές του ιού, όπως γνωρίζουμε, ευθύνονται για την αδρανοποίηση των διαθέσιμων μονοκλωνικών αντισωμάτων από τις εταιρείες Lilly και Regeneron, όταν ήρθαμε αντιμέτωποι με την επικράτηση της «Όμικρον» και την υπερσκέλιση της «Δέλτα». 

Όπως τονίζει ο κ. Μόσιαλος, μια πρόσφατη εργαστηριακή μελέτη έδειξε ότι η θεραπεία με sotrovimab απέτυχε να εξουδετερώσει την Όμικρον BA.2.

Ανακοινώντας τα αποτελέσματα, η ερευνητική ομάδα διατύπωσε το συμπέρασμα πως «επί του παρόντος καμία εγκεκριμένη θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα δεν θα μπορούσε να καλύψει επαρκώς όλες τις υποκατηγορίες της παραλλαγής Όμικρον».   

Μετά από την δημοσίευση των παραπάνω αποτελεσμάτων, η εταιρεία Vir Biotechnology, που ανέπτυξε το sotrovimab (με την εταιρεία GlaxoSmithKline), ανακοίνωσε πως τα δικά τους αποτελέσματα έδειξαν ότι η θεραπεία ήταν δραστική και έναντι της BA.2. Το δελτίο τύπου της εταιρείας δεν περιελάμβανε λεπτομέρειες της μελέτης, αλλά τα ευρήματα αναμένεται να δημοσιευτούν επίσης μέσα στην επόμενη εβδομάδα. 

Η εταιρεία Lilly δήλωσε επίσης πως οι εργαστηριακές δοκιμές έδειξαν ότι το bebtelovimab όχι μόνο λειτούργησε ενάντια στην πιο κοινή παραλλαγή Όμικρον ΒΑ.1, αλλά διατήρησε επίσης την αποτελεσματικότητά της έναντι της BA.2. 

Ο κ. Μόσιαλος προσθέτει πως υπάρχει και το μονοκλωνικό αντίσωμα Evusheld, της AstraZeneca, που είναι επίσης εγκεκριμένο. Συνίσταται όμως για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από τον κορωνοϊό σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και όχι για τη θεραπεία ατόμων αφού προσβληθούν από τον ιό. 

Όπως επισημαίνεται στην ανάρτηση, υπάρχουν βέβαια και άλλες διαθέσιμες θεραπείες που μπορούν να αντιμετωπίσουν την παραλλαγή Όμικρον, συμπεριλαμβανομένου του από του στόματος φαρμάκου Paxlovid της Pfizer και της ρεμδεσιβίρης (η οποία όμως χορηγείται ως ενδοφλέβια θεραπεία). Και οι δύο μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο νοσηλείας εάν κάποιος κολλήσει κορωνοϊό. Ωστόσο, λόγω υπαρχόντων περιορισμών διαθεσιμότητας ή προκλήσεων παραγωγής, η χρήση τους έχει περιοριστεί σε ασθενείς που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν σοβαρή νόσο. Σε αυτές τις ομάδες συμπεριλαμβάνονται εμβολιασμένοι και μη, με προϋπάρχουσες παθήσεις που συνεχίζουν να θεωρούνται ευάλωτοι. 

Επίσης, συνεχίζει, υπάρχει και το εγκεκριμένο από του στόματος αντιικό φάρμακο, molnupiravir (μολνουπιραβίρη) της Merck, για εξονοσοκομειακή θεραπεία, με βάση μια κλινική δοκιμή φάσης 3 που έδειξε ότι μειώνει τη νοσηλεία και τον θάνατο κατά 30%. Αλλά λόγω και των δεδομένων χαμηλότερης αποτελεσματικότητας, οι ειδικοί λένε ότι προτιμώνται οι άλλες θεραπείες.  

 Επιπρόσθετα, μια κλινική δοκιμή φάσης 2 σε 304 άτομα (όπου 218 έλαβαν μολνουπιραβίρη και 75 εικονικό φάρμακο), η μολνοπιραβίρη δεν φάνηκε αποτελεσματική για ασθενείς με COVID-19 που χρήζουν ενδονοσοκομειακής περίθαλψης. 

Πού βρισκόμαστε δηλαδή τώρα;

Σύμφωνα με τον κ. Μόσιαλο, στην χώρα μας έχουμε μεγάλη διαθεσιμότητα εμβολίων τριών διαφορετικών τεχνολογιών. Οι χώρες που προχωρούν σε σχεδόν πλήρη άρση των περιορισμών έχουν πολύ χαμηλά ποσοστά πίεσης του συστήματος υγείας λόγω του κορωνοϊού, και ταυτόχρονα πολύ υψηλά ποσοστά εμβολιασμού αλλά και νόσησης του πληθυσμού.  Στη χώρα μας έχουμε ακόμη και τώρα 300,000 περίπου συμπατριώτες μας άνω των 60 που δεν έχουν κάνει το εμβόλιο.

Προσέχουμε, εμβολιαζόμαστε εάν δεν έχουμε εμβολιαστεί και ελπίζουμε να περάσει σύντομα το κύμα της Όμικρον, σημειώνει ο καθηγητής.