Τι είναι το σύνδρομο, LongCOVID ή PostCOVID, ποια συμπτώματα και επιπλοκές (όψιμες ή μακροχρόνιες) περιλαμβάνει, εμμένουν αυτές ή εμφανίζονται μετά τη λοίμωξη με SARS-COV-2, τι προβλέπουν τα πρωτόκολλα για την αντιμετώπιση του;

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ απευθύνθηκε σε δύο επιστήμονες: τον Στέλιο Λουκίδη, καθηγητή πνευμονολογίας στο ΕΚΠΑ και πρόεδρο της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας και τον Κωνσταντίνο Στρατάκη ερευνητή, διευθυντή ερευνών εργαστηρίου γενετικής και ιατρικής ακριβείας του ΙΤΕ, για όλα τα νεότερα δεδομένα.

Σύμφωνα με τον κ. Στρατάκη, αυτή τη στιγμή υπάρχουν πολλές μελέτες σε όλο τον κόσμο για τον καθορισμό του συνδρόμου, την περιγραφή όλων των συμπτωμάτων του, και βέβαια την αντιμετώπισή του. Στις ΗΠΑ, το Κέντρο Ελέγχου Νόσων (CDC) προτιμά τον όρο «μετά COVID-19 νόσοι» (post COVID-19 conditions) και δέχεται ως χρονικό όριο τις 4 εβδομάδες (28 ημέρες) μετά την αρχική λοίμωξη. Τα συμπτώματα που πιο συχνά ταλαιπωρούν τους ασθενείς, είναι κούραση, απώλεια όσφρησης ή γεύσης, αδυναμία άσκησης και προβλήματα στη νοητική λειτουργία. Από αυτά, φαίνεται πως εμμένουν στο χρόνιο σύνδρομο COVID-19 η κούραση και η αδυναμία άσκησης, αναφέρει ο κ. Στρατάκης.

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρία, σημειώνει ότι κάθε ασθενής που νοσεί από COVID-19, θα πρέπει να ενημερώνεται για την πιθανότητα εμμενόντων συμπτωμάτων που συνήθως υποχωρούν μέσα σε 12 εβδομάδες και εμφανίζονται ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου και την προηγούμενη κατάσταση της υγείας του.

«Όταν υπάρχουν εμμένοντα συμπτώματα, κυρίως της δύσπνοιας στην κόπωση, αυτό χρειάζεται αξιολόγηση – όχι όμως κατευθείαν θεραπευτικές παρεμβάσεις που δεν έχουν αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικές», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Στέλιος Λουκίδης. Συστήνει ιδιαίτερη προσοχή, υπομονή και καλή αξιολόγηση για να αποτυπωθεί και αποσαφηνιστεί το «σύνδρομο LongCOVID» και σημειώνει ότι η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρία ανέβασε το χρόνο παρακολούθησης στους 3 μήνες, «που είναι ένας καλός χρόνος για να γίνει η πρώτη αξιολόγηση».

Πάντως το θετικό είναι ότι «μετά από δομημένη παρακολούθηση, οι εμμένουσες επιπλοκές της covid-19, φαίνεται ότι είναι σε πάρα πολύ μικρό ποσοστό και όχι στο ποσοστό που περιμέναμε στην αρχή», αναφέρει ο κ. Λουκίδης.

Ο ίδιος κάνει ιδιαίτερη αναφορά στην ολιστική αντιμετώπιση της πνευμονικής αποκατάστασης των ασθενών covid-19 που νοσηλεύθηκαν σε ΜΕΘ. Οι εξελίξεις είναι δυναμικές και οι οδηγίες αναπροσαρμόζονται, τονίζει.

   Λίγοι οι ασθενείς που μετά από 9 με 12 μήνες έχουν κάποιο χρόνιο νόσημα

«Στην αρχή βιαστήκαμε και μιλήσαμε για πολύ συχνές επιπλοκές του longCOVID. Είναι λίγοι οι ασθενείς που μετά από 9 με 12 μήνες έχουν κάποιο χρόνιο νόσημα. Ακούστηκε πάρα πολύ στην αρχή για διάμεση πνευμονοπάθεια, ίνωση – ωστόσο μετά από παρακολούθηση για κάποιο χρονικό διάστημα που συνήθως είναι 9 με 12 μήνες, φαίνεται ότι τα εμμένοντα προβλήματα είναι σε ελάχιστο ποσοστό ανθρώπων. Οπότε στην πλειοψηφία των αρρώστων, αυτά αποδράμουν».

    Χρειάζεται χρόνος δεν πρέπει να είμαστε βιαστικοί

«Χρειάζεται χρόνος για να μπορεί κανείς να αποδράμει όταν περάσει μία σοβαρή νόσο και δεν πρέπει να είμαστε βιαστικοί και να εφαρμόζουμε θεραπείες οι οποίες αυτή τη στιγμή δεν έχουν την ανάλογη επιβεβαίωση και την ανάλογη τεκμηρίωση από μελέτες», τονίζει ο κ. Λουκίδης.

«Αυτό το πράγμα που βλέπουμε, να έρχεται κάποιος στους 2 ή 3 μήνες και επειδή έχει λίγο δύσπνοια στην κόπωση και επειδή έχει περάσει σοβαρή νόσο covid, να παίρνει κορτιζόνη κατευθείαν, δεν έχει καμία λογική. Η άμυνά του πάει στα τάρταρα. Η λογική λέει υπομονή, καλή αξιολόγηση. Η longCOVID χρειάζεται χρόνο για να μπορεί κανείς να την αποτυπώσει και αποσαφηνίσει. Δεν θέλει βιασύνη».

Στους τρεις μήνες η πρώτη αξιολόγηση

Σύμφωνα με τον κ. Λουκίδη, «όταν υπάρχουν εμμένοντα συμπτώματα κυρίως της δύσπνοιας στην κόπωση, αυτό χρειάζεται αξιολόγηση, όχι όμως κατευθείαν θεραπευτικές παρεμβάσεις που δεν έχουν αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικές». Δίνει μεγάλη σημασία στην τήρηση του πρωτοκόλλου, σημειώνοντας ότι δεν έχει καμία αξία να γίνει αξονική τομογραφία μετά από παρέλευση ενός μήνα από μία σοβαρή νόσηση δεν έχει καμία αξία. Θα δεις βλάβες, δεν υπάρχει περίπτωση», τονίζει. Προσθέτει δε, ότι γι’ αυτό η ΕΠΕ ανέβασε το χρόνο παρακολούθησης στους 3 μήνες «που είναι ένας καλός χρόνος για να κάνεις την πρώτη αξιολόγηση».

    
Δύο κατηγορίες πρωτοκόλλων

Η πρώτη αφορά την παρακολούθηση ασθενών covid που έχουν νοσηλευθεί σε ΜΕΘ ή κοινό θάλαμο. Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Λουκίδης, 4 εβδομάδες μετά την έξοδό τους από το νοσοκομείο, προτείνεται να επισκεφθούν γιατρό, κατά προτίμηση τον οικογενειακό τους, ο οποίος θα πρέπει να δει αν έχουν εμμένοντα σημεία ή συμπτώματα και αν χρειάζονται κάτι παραπάνω. Στους 3 μήνες πρέπει να κάνουν οπωσδήποτε απεικόνιση, κατά προτίμηση αξονική τομογραφία και μετά να κάνουν ένα λειτουργικό έλεγχο των πνευμόνων και πιθανότητα καρδιολογική εκτίμηση. Αν παραμένουν ευρήματα, τότε πρέπει να αρχίσουν σιγά-σιγά να μπαίνουν σε μία παρακολούθηση που συνήθως είναι ανά 6 μήνες, μέχρι να αποσαφηνιστεί ότι αυτά τα ευρήματα φεύγουν, ή σε κάποιους – πολύ μικρό ποσοστό – παραμένουν.

Επιπλέον, για ανθρώπους που βγαίνουν από ΜΕΘ, δίνεται προτεραιότητα στην ολιστική αντιμετώπιση της πνευμονικής αποκατάστασης και σύμφωνα με τον κ. Λουκίδη, η παρέμβαση αυτή θα βοηθήσει την κινητικότητα, τον τρόπο αναπνοής, την διατροφή και την ψυχολογική υποστήριξης των ασθενών, «αλλά δυστυχώς γίνεται σε περιορισμένα κέντρα στην Ελλάδα».

Η δεύτερη κατηγορία αφορά όσους έχουν ήπια νόσηση, που δεν έχουν νοσηλευθεί ή νοσηλεύθηκαν αλλά με ήπια νόσηση. Μετά την τελική φάση της νόσου, αξιολογούνται από γιατρό στον ένα μήνα, και αν δεν έχουν τίποτα ο έλεγχος σταματάει. Αν όμως διαπιστωθούν ευρήματα, μπαίνουν και αυτοί στη διαδικασία της παρακολούθησης όπως και οι νοσήσαντες της προηγούμενης ομάδας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι όταν νοσήσουν, έρχονται σε μεγάλο ποσοστό σε τηλεφωνική επικοινωνία με κάποιο γιατρό, μετά θα πρέπει να επισκεφτούν τον γιατρό και δια ζώσης, διότι κάποια πράγματα μέσω τηλεφώνου μπορεί να έχουν ξεφύγει. Αυτό δεν είναι εύκολο να γίνει στην οξεία φάση, αλλά σε δεύτερο χρόνο μόλις τελειώσει η λοίμωξη είναι απαραίτητο. Υπάρχουν ιατρεία σε δημόσια νοσοκομεία που κάνουν post covid παρακολούθηση.

Είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε ασθενείς που έχουν επιπλοκές από την αρχική λοίμωξη, ή από τη νοσηλεία τους στην εντατική μονάδα κλπ, από αυτό που ονομάζομε χρόνιο ή μετά COVID-19 σύνδρομο, υπογραμμίζει ο κ. Στρατάκης. Για παράδειγμα, ένας ασθενής που υπέστη εγκεφαλικό ή καρδιακό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της αρχικής λοίμωξης, σαφώς και έχει διάφορες επιπλοκές για πολλές εβδομάδες μετά την αρχική λοίμωξη που όμως εξηγούνται από τα αντίστοιχα επεισόδια και δεν είναι κάτι ανεξήγητο, ή κάτι καινούργιο.

Στο Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ (ΝΙΗ) μελετήσαμε τα δεδομένα των ασθενών με COVID-19 και δείξαμε με σαφήνεια τις πολλές και διάφορες επιπλοκές της αρχικής νόσου ιδιαίτερα σε ασθενείς με παχυσαρκία, υπέρταση ή διαβήτη, λέει ο κ. Στρατάκης. Σε αυτούς τους ασθενείς, επιπλοκές της αρχικής λοίμωξης είναι κάτι αναμενόμενο.

   Τι είναι το χρόνιο (long) COVID-19 σύνδρομο;

Στο ερώτημα απαντά ο κ. Στρατάκης: Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 (1988-89), αρκετοί ασθενείς με λοίμωξη με ιό Coxsakie και άλλοι ασθενείς αργότερα με λοίμωξη με ιό Epstein-Barr, που αμφότεροι προκαλούν στην οξεία τους μορφή σχετικά συνήθη ιικά σύνδρομα (καταρροή, ερυθήματα κλπ) παρουσιάστηκαν πολύ μετά από την αρχική λοίμωξη με ένα σύνδρομο που χαρακτηριζόταν από κόπωση κυρίως, αλλά και άλλα συμπτώματα που κυμαίνονταν από αρθριτικούς πόνους μέχρι παροδικές παραλύσεις κλπ… Το σύνδρομο έγινε γνωστό στην βιβλιογραφία ως σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (chronic fatigue syndrome-CFS) και έχει έκτοτε ονομαστεί έτσι. Ακόμα και σήμερα, η αιτία του παραμένει αδιευκρίνιστη – και μάλιστα στο Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ (ΝΙΗ) στο οποίο δούλεψα για πάνω από 30 χρόνια και όπου για χρόνια ήμουν διευθυντής στην Ενδοκρινολογία και τη Γενετική, πρόσφατα άρχισε μια νέα μελέτη για τη διερεύνησή του… Στη κλινική μας στο ΝΙΗ, είδαμε πολλούς ασθενείς με CFS, πολλοί εκ των οποίων έχουν ενδοκρινολογικά προβλήματα, όπως για παράδειγμα μερική επινεφριδική ανεπάρκεια (έλλειψη κορτιζόλης). Αρκετοί είχαν την διάγνωση της ινομυαλγίας (fibromyalgia) που όταν εμφανίζεται ανεξάρτητα από το CFS, συχνά επίσης συνδυάζεται με μερική επινεφριδική ανεπάρκεια. Πολλοί ασθενείς είχαν κατάθλιψη και ψυχοσωματικές διαταραχές.

Επομένως, η εμφάνιση ενός συνδρόμου που χαρακτηρίζεται από κόπωση, νευρολογικά συμπτώματα, μυικούς ή οστικούς πόνους, αδυναμία άσκησης, υπνηλία αλλά και αδυναμία κανονικού ύπνου και ανάπαυσης, αφού έχει παρέλθει η αρχική ιική λοίμωξη (4-6 εβδομάδες αργότερα) και πολλά άλλα συμπτώματα (αναπνευστικά, δερματολογικά κλπ) δεν είναι κάτι καινούργιο στην Ιατρική.

Κατ’ αρχάς λοιπόν το χρόνιο σύνδρομο COVID-19 είναι κάτι που το έχουμε δει και με άλλους ιούς αλλά και λοιμώξεις με παράσιτα, μικρόβια κλπ.. Φαίνεται ότι μπορεί να είναι πιο συχνό μετά από τον κορονοϊό, αφού υπολογίζεται ότι 1 στους 7 ασθενείς με COVID-19 έχει συμπτώματα 12 βδομάδες μετά την αρχική λοίμωξη. Τα συμπτώματα αυτά είναι πιο συχνά ανάμεσα σε ασθενείς που χρειάστηκαν νοσηλεία, σε σχέση με αυτούς που δεν χρειάστηκαν να μπουν στο νοσοκομείο, και στις 15 μέρες μετά την αρχική λοίμωξη, αυτά που πιο συχνά εμμένουν είναι κούραση, απώλεια όσφρησης ή γεύσης, αδυναμία άσκησης και προβλήματα στη νοητική λειτουργία. Φαίνεται ότι από αυτά εμμένουν στο χρόνιο σύνδρομο COVID-19 η κούραση και η αδυναμία άσκησης, αλλά προστίθενται και άλλα, όπως ακαθόριστοι πόνοι, ερυθήματα κλπ..

    
Ποια είναι τα αίτια του χρόνιου ή μετά COVID-19 συνδρόμου;

Κανείς δεν γνωρίζει τι ακριβώς προκαλεί αυτά τα συμπτώματα που οδηγούν στο μετά COVID-19 σύνδρομο, σημειώνει ο κ. Στρατάκης. «Είναι πιθανό να αποτελούν μια φλεγμονή, με άλλα λόγια μια συνεχιζόμενη αντίδραση του σώματος στην αρχική λοίμωξη, που γίνεται δυνατή γιατί, είτε υπάρχει κάποια γενετική ή ορμονική προδιάθεση, ή γιατί υπήρξαν βλάβες στους ιστούς ή τα όργανα του σώματος που δεν ήταν εμφανή στην αρχή, ή απλά χρειάζεται χρόνος για να εμφανιστούν”.

  Πώς αντιμετωπίζεται το χρόνιο ή μετά COVID-19 σύνδρομο;

Αυτή τη στιγμή η αντιμετώπιση αφορά τα επιμέρους συμπτώματα, αναφέρει ο κ. Στρατάκης. Για παράδειγμα, θεραπεία της κατάθλιψης, αντιμετώπιση των όποιων μυαλγιών ή αρθραλγιών, κλπ… Ελπίζουμε στο μέλλον και καθώς κατανοούμε περισσότερο τι προκαλεί το σύνδρομο να υπάρξουν στοχευμένες αντιμετωπίσεις της αιτίας του συνδρόμου συνολικά. 

Το ημερολόγιο του ΕΟΔΥ και πως αντιμετωπίστηκε η υγειονομική κρίση στην κλινική Ταξιάρχαι βήμα – βήμα. Στα 38 τα επιβεβαιωμένα κρούσματα στην κλινική, στους τρεις παραμένουν οι θάνατοι.

Από τον έλεγχο που έχει γίνει μέχρι σήμερα (25 Απριλίου, 15:00) από τον ΕΟΔΥ, στην κλινική “Ταξιάρχαι” έχουν εξεταστεί 284 δείγματα, και από αυτά 38 βρέθηκαν θετικά. Τα θετικά άτομα που βρέθηκαν ανάμεσα στο προσωπικό είναι 16, ενώ οι ασθενείς που νόσησαν ήταν 16.

Βήμα βήμα όλες οι ενέργειες

Στις 21.4.2020 το μεσημέρι (16:00) ενημερώθηκε ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας ότι από την κλινική Ταξιάρχες ότι έχουν επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19, αιμοκαθαιρόμενο ασθενή ο οποίος κατόπιν διακομιδής του διεγνώσθη στο ΓΝ Θριάσιο. Η κλινική έλαβε οδηγίες να εφαρμόσει τα πρωτόκολλα που έχει εκδώσει ο ΕΟΔΥ.

Το ίδιο βράδυ, υπήρξε επικοινωνία εκ νέου από την κλινική με τον ΕΟΔΥ για νοσηλευόμενο ασθενή με συμπτώματα, συμβατά για COVID-19 από 24ωρου και με θετική δοκιμασία άμεσης ανίχνευσης αντισωμάτων. Οι γιατροί του ΕΟΔΥ έδωσαν οδηγία να διακομισθεί ο ασθενής άμεσα σε εφημερεύον νοσοκομείο με όλες τις προφυλάξεις, κατόπιν ενημέρωσης και του ΕΚΑΒ, ως COVID-19 θετικός, παρά το γεγονός ότι η άμεση διαγνωστική δοκιμασία που εφαρμόστηκε δεν έχει υψηλή ειδικότητα και ευαισθησία.

Ακολούθησε επικοινωνία του ΕΟΔΥ με την κλινική και οργανώθηκε ο επιτόπιος έλεγχος εργαζομένων και προσωπικού από ειδικά κλιμάκια του ΕΟΔΥ. Η ώρα που ορίστηκε να γίνει η δειγματοληψία την επομένη στις 22.4.2020 ήταν στην αλλαγή της δεύτερης προς τρίτης βάρδιας αιμοκάθαρσης (14:00), για να είναι εφικτός ο έλεγχος όσο το δυνατό περισσότερων ασθενών, διότι η άμεση μεταφορά των συγκεκριμένων ασθενών στον χώρο δειγματοληψίας μόνο για το συγκεκριμένο λόγο δεν ήταν εφικτή.

Στις 22.4.2020, τρία κλιμάκια του ΕΟΔΥ έφθασαν στην κλινική και ελήφθησαν δείγματα από όλο το μόνιμο προσωπικό, πλην ενός ιατρού που απουσίαζε, και όλων των ασθενών που βρίσκονταν τόσο στις μονάδες αιμοκάθαρσης, όσο και στους ορόφους νοσηλείας. Εκείνη την ημέρα υπήρξε και ενημέρωση για νοσηλευτή που εργαζόταν στους ορόφους της κλινικής και είχε διαγνωστεί στο ΓΝΑ. Αλεξάνδρα ως θετικός για COVID-19 και ο οποίος είχε τεθεί σε κατ᾽ οίκον περιορισμό βάσει του πρωτοκόλλου του ΕΟΔΥ.

Οι οδηγίες που δόθηκαν από την πρώτη στιγμή ήταν η πλήρης αναστολή της λειτουργίας της κλινικής εκτός των δύο μονάδων του τεχνητού νεφρού, συμπεριλαμβανομένων νέων εισαγωγών και χειρουργικών επεμβάσεων και η πλήρης απαγόρευση του επισκεπτηρίου.

Πραγματοποιήθηκε η διακομιδή όλων των συμπτωματικών ασθενών σε εφημερεύοντα νοσοκομεία με πλήρεις προφυλάξεις ως να ήταν θετικοί, η απομόνωση σε μονόκλινους θαλάμους όλων των υπόλοιπων ασθενών που νοσηλεύονταν σε ορόφους και δεν ήταν δυνατόν να πάρουν εξιτήριο ως να ήταν επίσης θετικοί, η απομάκρυνση όλου του προσωπικού με υψηλό βαθμό έκθεση και ο πλήρης διαχωρισμός προσωπικού και ασθενών ανάμεσα στις δύο μονάδες αιμοκάθαρσης της κλινικής.

Επίσης δόθηκαν οδηγίες για την απολύμανση και καθαριότητα του χώρου και ζητήθηκε να ενημερωθούν όλοι οι ασθενείς και όλοι οι συνεργαζόμενοι με την κλινική επαγγελματίες υγείας.

Στις 23.4.2020 ολοκληρώθηκε η δειγματοληψία και των υπόλοιπων ασθενών καθώς και ο έλεγχος όσων συνεργαζόμενων επαγγελματιών υγείας είχαν ενημερωθεί και είχαν προσέλθει στην κλινική (10 άτομα).

Οι υπόλοιποι συνεργαζόμενοι επαγγελματίες υγείας (27 άτομα) ελέγχθηκαν στο 5ο Δημοτικό Ιατρείο του Δήμου Αθηναίων από ειδικό κλιμάκιο του ΕΟΔΥ στις 24.4.2020, ενώ έχει προγραμματισθεί ο έλεγχος όλων των ασθενών που νοσηλεύτηκαν στην κλινική για οποιοδήποτε αιτία τις τελευταίες δύο εβδομάδες.

Στις 23.4.2020 κατόπιν των θετικών αποτελεσμάτων που προέκυψαν από τον πρώτο έλεγχο που υλοποιήθηκε και της πολύωρης συνάντησης των ιατρών της κλινικής παρουσία του Καθηγητή κ. Σωτήρη Τσιόδρα, του υφυπουργού κ. Νίκου Χαρδαλιά και της ιατρού του ΕΟΔΥ κα. Φλώρα Κοντοπίδου, αποφασίστηκε η κλινική να μπει σε καραντίνα με πλήρη διακοπή όλων των εργασιών της, πλην της λειτουργίας των δύο μονάδων αιμοκάθαρσης, μέχρι την ασφαλή απομάκρυνση όλων των θετικών ασθενών και την ολοκλήρωση του ελέγχου (υπολείπονταν αποτελέσματα 44 ασθενών).

Το μεγαλύτερο ποσοστό των θετικών ασθενών μεταφέρθηκε την ίδια ημέρα σε νοσοκομεία αναφοράς με μονάδες αιμοκάθαρσης (ΓΝΑ. Αττικόν και ΝΙΜΙΤΣ). Η μεταφορά των υπόλοιπων θετικών ασθενών υλοποιήθηκε την επομένη στις 25.4.2020 που ολοκληρώθηκε και ο έλεγχος τους.

Μέχρι την ολοκλήρωση της μεταφοράς των θετικών ασθενών, συντονίστηκε η εφαρμογή αυστηρών μέτρων ώστε να μηδενιστεί η οποιαδήποτε επαφή και επικοινωνία θετικών και αρνητικών ασθενών.

Όλο το προσωπικό που είχε διαγνωσθεί ως θετικό, τέθηκε σε κατ’ οίκον απομόνωση, ενώ απομακρύνθηκε από την κλινική.

Την ίδια ημέρα ενημερώθηκαν όλοι οι ασθενείς ακόμη και αυτοί που τις δύο τελευταίες εβδομάδες είχαν νοσηλευτεί για οποιοδήποτε λόγο στην κλινική, καθώς και όλοι οι συνεργαζόμενοι επαγγελματίες υγείας οι οποίοι ελέγχθηκαν από τον ΕΟΔΥ.

Ο ΕΟΔΥ προμήθευσε την κλινική με μέτρα ατομικής προστασίας για την σωστή αντιμετώπιση των ασθενών, διότι ακόμη και οι αρνητικοί ασθενείς που παρέμειναν στην κλινική έχουν εκτεθεί στο συγκεκριμένο περιβάλλον της μονάδας. Επίσης δόθηκαν φάρμακα για την έναρξη προφυλακτικής αγωγής.

Στις 24.4.2020 εξειδικευμένο προσωπικό του ΕΟΔΥ εκπαίδευσε το προσωπικό της κλινικής για τη σωστή εφαρμογή των μέτρων ατομικής προστασίας. Τέλος, αποφασίστηκε ο έλεγχος ασθενών και προσωπικού κάθε τρεις ημέρες από κλιμάκια του ΕΟΔΥ, με επιτόπια μετάβαση στο χώρο της κλινικής.

Μέχρι αυτή τη στιγμή έχουν αποβιώσει τρεις ασθενείς. Οι δύο ως νοσηλευόμενοι σε δημόσια νοσοκομεία και ένας την Πέμπτη το πρωί (2.00) αιφνιδίως, ο οποίος ήταν ασυμπτωματικός κατά τη δειγματοληψία στην κλινική, αλλά θετικός στον ιό.

www.iatropedia.gr

Μετά τις σημερινές αποφάσεις του υπουργείου Υγείας για τον κορωνοϊό, ο Δήμος Αθηναίων ανακοινώνει πώς από αύριο, Δευτέρα 9 Μαρτίου και για τέσσερις εβδομάδες οι Λέσχες Φιλίας του Δήμου θα παραμείνουν κλειστές.

Οι υπηρεσίες του Δήμου ακολουθώντας τις οδηγίες του υπουργείου Υγείας και του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) έχουν προετοιμαστεί για την αντιμετώπιση με οργανωμένο σχέδιο κάθε ανάγκης που προκύπτει σε σχέση με τον κορωνοϊό.

Απολυμάνσεις σε όλους τους χώρους ευθύνης του Δήμου Αθηναίων θα γίνονται άμεσα όταν και όπου αυτό προβλέπεται, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Με τον πλέον αυστηρό τρόπο τηρούνται όλοι οι κανόνες υγιεινής σε σχολεία, βρεφονηπιακούς σταθμούς, γυμναστήρια, στα τέσσερα κολυμβητήρια του Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (Σεράφειο, Κολοκυνθούς, Γκράβα, Γουδή), αλλά και όπου αλλού χρειάζεται.

Ειδικά στα κολυμβητήρια, διασφαλίζεται απολύτως η ποιότητα του νερού, το σύστημα ανακυκλοφορίας του, η αναγκαία απολύμανση αλλά και η σχολαστική καθαριότητα των χώρων.

Πέραν αυτών που ισχύουν ανεξάρτητα από το πρόβλημα του κορωνοϊού, γίνονται πλέον πιο τακτικοί οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι του νερού και συγκεκριμένα δυο φορές την εβδομάδα.

Επίσης διπλασιάζονται οι ώρες εργασίας των συνεργείων καθαρισμού, ώστε να γίνεται ακόμα πιο εντατικά τόσο ο καθαρισμός, όσο και η απολύμανση.

Παράλληλα, λαμβάνονται όλα τα αναγκαία προληπτικά μέτρα στις υπηρεσίες του Δήμου και ιδιαίτερα όπου εξυπηρετείται το κοινό.

Ο Δήμος Αθηναίων βρίσκεται σε συστηματική συνεργασία με το υπουργείο Υγείας, τον ΕΟΔΥ και όλους τους συναρμόδιους φορείς και σε διαρκή εγρήγορση, ώστε να ανταποκρίνεται άμεσα και αποτελεσματικά στις ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών της πόλης.

Σε συναγερμό βρίσκεται η παγκόσμια κοινότητα, λόγω της ανησυχίας που έχει προκαλέσει η εξάπλωση του νέου κορονοϊού, ο οποίος πλέον έφτασε και στην Ελλάδα, με τρία επιβεβαιωμένα κρούσματα, δύο στη Θεσσαλονίκη και ένα στην Αθήνα.

Πρόκειται για μια 38χρονη γυναίκα η οποία πρόσφατα είχε επιστρέψει από τα ταξίδι που είχε πραγματοποιήσει στην Ιταλία, το 10χρονο παιδί της, αλλά και μια ακόμη γυναίκα περίπου 40 ετών, η οποία επίσης είχε ταξιδέψει στη γειτονική χώρα και νοσηλεύεται σε νοσοκομείο αναφοράς στην Αθήνα.

Το μεσημέρι της Τετάρτης (26/06) είχε ανακοινωθεί πως θετικό στον κορονοϊό είναι το δείγμα γυναίκας 38 ετών στη Θεσσαλονίκη, που ήταν το πρώτο επιβεβαιωμένο στη χώρα. Από τον Covid-19, τον ιό που εντοπίστηκε για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2019 στην πόλη Ουχάν, έχουν μολυνθεί μέχρι στιγμής περισσότεροι από 80.000 άνθρωποι παγκοσμίως, ενώ έχουν καταγραφεί σχεδόν 2.700 θάνατοι στην ηπειρωτική Κίνα.

Ποια είναι όμως η ταυτότητα του νέου κορονοϊού; Ανήκει στην ομάδα beta των ιών Corona, μια ομάδα ιών που προκαλεί νόσηση σε πτηνά και θηλαστικά, του ανθρώπου περιλαμβανομένου, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Παστέρ. Στην ομάδα αυτή ανήκουν οι ιοί Corona HKU1, OC43, 229E, NL63, SARS CoV και MERS CoV.

Στον άνθρωπο οι ιοί Corona HKU1, OC43, 229E, NL63 ευθύνονται κατά τη διάρκεια του χειμώνα για λοιμώξεις του αναπνευστικού, που συνήθως είναι ήπιες.

Η θνητότητα του νέου ιού 2019-nCoV υπολογίζεται σε 5%, αλλά βαίνει πάντως μειούμενη, ενώ είναι μικρότερη των ιών SARS CoV (9,5% το 2003/2004) και MERS CoV (34,5% το 2012).

Με βάση τη γενετική σύσταση του νέου ιού «2019-nCoV» που ανακοίνωσαν οι υγειονομικές αρχές της Κίνας, ο ιός έχει 75-80% γενετική ομοιότητα με τον SARS CoV και περισσότερο από 85% με ιούς Corona που προσβάλλουν τις νυχτερίδες.

Η εύρεση της γενετικής αλληλουχίας του νέου ιού επέτρεψε την ανάπτυξη μοριακών εξετάσεων σε πραγματικό χρόνο (real time PCR) για την ειδική ανίχνευση του νέου ιού.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, κατά το Παστέρ, δεδομένου ότι ταυτόχρονα με τον νέο ιό κυκλοφορούν την χειμερινή περίοδο και οι άλλοι ιοί Corona που προσβάλλουν τον άνθρωπο.

Επομένως, η ειδική ανίχνευση επιτρέπει τον διαχωρισμό του νέου ιού από τους συνήθεις κορονοϊούς που προκαλούν ήπια νόσηση και έτσι αποτρέπει τους «ψεύτικους» συναγερμούς.
Συμπτώματα του ιού

Ο κορονοϊός ή COVID-19, όπως επισήμως ονομάστηκε, παρουσιάζει συμπτώματα όμοια με αυτά μίας κοινής γρίπης ή ενός κρυολογήματος.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τα συμπτώματα που εντοπίζονται στο αναπνευστικό κυρίως σύστημα, είναι τα εξής:

    Πυρετός
    Βήχας
    Δύσπνοια
    Δυσκολίες στην αναπνοή

Τα βασικά συμπτώματα μπορούν να ακολουθούνται και από σωματική κόπωση και πόνο στους μύες. Ο βήχας μπορεί να ξεκινάει ως ήπιος και να κλιμακώνεται, όπως και ο πυρετός.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις η μόλυνση από τον ιό μπορεί να προκαλέσει:

    Πνευμονία
    Οξύ σύνδρομο του αναπνευστικού
    Νεφρική ανεπάρκεια

Η βαρέα συμπτωματολογία μπορεί σε περιπτώσεις να οδηγήσει ακόμη και σε θάνατο του νοσούντα.

Τα σημάδια και τα συμπτώματα της λοίμωξης μπορεί να εμφανιστούν 2 ή και 14 ημέρες μετά την προσβολή από τον ιό. Ωστόσο υπήρξε περίπτωση στην Κίνα κατά την οποία ένας ηλικιωμένος άνδρας εμφάνισε συμπτώματα 27 μέρες μετά την προσβολή του από τον κορονοϊό, αλλάζοντας όσα γνώριζαν οι επιστήμονες για την περίοδο επώασης και καθιστώντας πιο περίπλοκες τις προσπάθειες να εμποδιστεί η εξάπλωση του ιού.

Ο κορονοϊός μπορεί να παρουσιάσει και τα ακόλουθα, λιγότερο συχνά, συμπτώματα:

    Συσσώρευση φλέγματος
    Πονοκέφαλος
    Αιμόπτυση
    Διάρροια

Συνάχι και πονόλαιμος είναι τα κλασσικά σημάδια γρίπης και κοινού κρυολογήματος, που πλήττουν το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα. Ο νέος κορονοϊός επηρεάζει κυρίως την κατώτερη αναπνευστική οδό, εμφανίζοντας σε όσους έχουν προσβληθεί ξηρό βήχα, δύσπνοια ή ακόμη και πνευμονία. Ο ερεθισμένος λαιμός ωστόσο δεν συμπεριλαμβάνεται σε αυτά τα συμπτώματα.
Ομοιότητες με τη γρίπη

Ο κορονοϊός εμφανίζει συμπτώματα που μπορεί να ομοιάζουν με αυτά της γρίπης, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο σύγχυση στον ασθενή.

Από τα μέχρι τώρα γνωστά στοιχεία, αυτές είναι οι ομοιότητες του ιού με τη γρίπη:

    Και οι δύο εποχιακοί ιοί είναι μεταδοτικοί και προκαλούν αναπνευστικές λοιμώξεις
    Τα τυπικά συμπτώματα της γρίπης περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα, μυϊκούς πόνους, πονοκεφάλους, ερεθισμένη μύτη, κόπωση και μερικές φορές εμετούς και διάρροια. Τα συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά και όσοι νοσούν, αναρρώνουν μέσα σε λιγότερο από 2 βδομάδες. Σε κάποιες περιπτώσεις η γρίπη προκαλεί πνευμονία.
    Στην περίπτωση του κορονοϊού μόνο 5% των ασθενών εμφάνισαν ερεθισμένη μύτη και το 1-2% ανέφεραν διάρροια, ναυτία και εμετούς.

Πότε να επισκεφθείτε γιατρό

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η διάκριση μεταξύ των ιών που προκαλούν προβλήματα στο αναπνευστικό δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στη συμπτωματολογία. Αντιθέτως με την εποχική γρίπη για την οποία υπάρχει εμβόλιο, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει ακόμη με τον κορονοϊό.

Σε κάθε περίπτωση με την εμφάνιση των παραπάνω συμπτωμάτων και στο ενδεχόμενο να έχετε εκτεθεί στον ιό, καλό είναι να συμβουλεύεστε γιατρό.

Αναφέρετε στον γιατρό σας αν έχετε προσφάτως ταξιδέψει στο εξωτερικό. Καλό θα ήταν να αναφέρετε την ύπαρξη συμπτωμάτων πριν να κλείσετε ραντεβού και να έρθετε σε επαφή μαζί του.

Σε κάθε περίπτωση οι ομάδες υψηλού κινδύνου συνεχίζουν να είναι οι άνθρωποι με σοβαρές ασθένειες και οι ηλικιωμένοι. Επίσης κινδυνεύουν περισσότερο όσοι έχουν υποστεί σοβαρές αναπνευστικές λοιμώξεις, όπως η γρίπη, αλλά και όσοι υποφέρουν από καρδιολογικά νοσήματα ή διαβήτη.
Πώς εξαπλώνεται ο ιός

Δεν είναι ακόμη σαφές πόσο μεταδοτικός είναι ο νέος κορονοϊός και πώς εξαπλώνεται. Φαίνεται ότι μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με τη στενή επαφή. Μπορεί να μεταδοθεί επίσης από τα σταγονίδια που απελευθερώνονται όταν κάποιος φορέας του ιού βήχει ή φταρνίζεται.

Οι επιστήμονες δεν έχουν εξακριβώσει αν κάποιος μπορεί να προσβληθεί, αγγίζοντας μια επιφάνεια που έχει προηγουμένως πιάσει άτομο που έχει μολυνθεί, και στη συνέχεια βάζει το χέρι του στο στόμα.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι όσοι έχουν ταξιδέψει προσφάτως στην Κίνα ή σε χώρες που έχει επιβεβαιωμένα μεταδοθεί ο ιός, πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό. Αυτό ισχύει και για όσους έχουν έρθει σε επαφή με άτομο που έχει προσβληθεί.
Τρόποι αντιμετώπισης

Αν και δεν υπάρχει ακόμη εμβόλιο για τον κορονοϊό, μπορεί κάποιος να μειώσει τον κίνδυνο προσβολής, αν λάβει τα προτεινόμενα μέτρα.

Ποια είναι αυτά;

    Πλένετε συχνά τα χέρια σας με σαπούνι και νερό ή χρησιμοποιήστε αντισηπτικά
    Καλύπτετε το στόμα και τη μύτη με το χέρι ή με χαρτομάντηλο όταν βήχετε και φταρνίζεστε
    Αποφεύγετε να αγγίζετε τα μάτια, τη μύτη και το στόμα σας αν τα χέρια σας δεν είναι καθαρά
    Αποφεύγετε την επαφή με άτομα που είναι άρρωστα
    Αποφεύγετε να μοιράζεστε πιάτα, ποτήρια, σκεπάσματα αν είστε άρρωστοι
    Καθαρίζετε και απολυμαίνετε επιφάνειες που αγγίζετε
    Μην πηγαίνετε στη δουλειά, στο σχολείο και σε δημόσιους χώρους αν είστε άρρωστοι

Επιμέρους συμβουλές

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προχωρά και σε κάποιες επιμέρους συμβουλές προς τους πολίτες…

    Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν έχετε πυρετό, βήχα και δύσπνοια
    Αποφεύγετε να τρώτε ωμό κρέας και εντόσθια
    Αποφεύγετε επαφή με ζώα και επιφάνειες με τις οποίες μπορεί να έχουν έρθει σε επαφή
    Αν σκοπεύετε να ταξιδέψετε στο εξωτερικό, πρώτα διαβάστε τις ταξιδιωτικές οδηγίες. Σε κάθε περίπτωση συμβουλευθείτε τον γιατρό σας αν η κατάσταση της υγείας σας σας καθιστά ευάλωτους σε αναπνευστικές λοιμώξεις.

«Βρυχάται» ξανά το ηφαίστειο της Σαντορίνης και θέτει σε κίτρινο συναγερμό τον κρατικό μηχανισμό καθώς, βάσει των επιστημονικών μελετών, ο κίνδυνος ενεργοποίησης του είναι υπαρκτός.

Όπως αναφέρει το Πρώτο Θέμα, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας προχώρησε στην εκπόνηση του σχεδίου, «Αντιμετώπιση Εκτάκτων Αναγκών και Άμεσης/Βραχείας Διαχείρισης των Συνεπειών από την Εκδήλωση Ηφαιστειακής Δραστηριότητας στο Ηφαιστειακό Σύμπλεγμα Σαντορίνης με την κωδική ονομασία ‘ΤΑΛΩΣ’».

Στο 184σελιδο σχέδιο επισημαίνεται η αυξημένη ετοιμότητα «εν όψει επαπειλούμενου κινδύνου για την εκδήλωση ηφαιστειακής δράσης στο ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης λαμβάνοντας υπόψη τον χαρακτηρισμό της κατάστασης επιφυλακής (alert level), που καθορίζεται από την Μόνιμη Επιστημονική Επιτροπή Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου (ΜΕΕΠΕΗΤ)».

Στην έκθεση της επιτροπής αυτής, στην οποία περιγράφονται τα σενάρια επαναδραστηριοποίησης και η αναλυτική περιγραφή των κινδύνων και της χωρικής τους κατανομής, βασίζεται η σύνταξη του πλαισίου δράσεων όλων των εμπλεκομένων υπηρεσιών σε περίπτωση ηφαιστειακής δραστηριότητας στην περιοχή.

Σε κάθε περίπτωση το σχέδιο «ΤΑΛΩΣ», ξεκινά με τις εξής παραδοχές: «Η εκδήλωση ηφαιστειακής δράσης στο ηφαιστειακό σύμπλεγμα Σαντορίνης δύναται να προκαλέσει:•Τραυματισμούς και απώλειες ανθρώπινων ζωών και αίσθημα ανασφάλειας του πολίτη.•Καταστροφές στις υποδομές της χώρας•Άμεσες και έμμεσες οικονομικές απώλειες από καταστροφές στις περιουσίες των πολιτών,στον πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία), σε διάφορες υποδομές της χώρας (δίκτυα ηλεκτρισμού, τηλεπικοινωνιών κλπ.), καθώς και συνέπειες στον τουρισμό εν γένει».

Στατιστικά είναι πολύ πιθανό το ηφαίστειο να επιστρέψει ξανά σε φυσιολογική κατάσταση.

Είναι όμως επίσης πιθανό η ηφαιστειακή κρίση να οδηγηθεί σε μη αναστρέψιμη πορεία και να εκδηλωθεί κάποια μικρή ή μεγαλύτερη επαναδραστηριοποίηση του ηφαιστειακού κέντρου της γραμμής των Καμένων.

Οσον αφορά στις περιοχές, που αναμένεται να επηρεαστούν, στις περιπτώσεις των δύο παραπάνω σεναρίων ηφαιστειακής δραστηριότητας, η επιστημονική μελέτη έχει καταλήξει στα ακόλουθα: «Ακραίο Σενάριο: Η περιοχή του νησιού που αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο είναι το οικιστικό σύμπλεγμα Φηρά-Φηροστεφάνι-Ημεροβίγλι με εντάσεις της τροποποιημένης κλίμακας Mercalli που θα φτάνουν μέχρι το 8, καθώς και οι περιοχές Βουρβούλος και Μεσαριά με εντάσεις μεταξύ 7 και 8. Τέλος θα επηρεαστούν σημαντικά οι περιοχές Μανωλάς (Θηρασιά), Μεγαλοχώρι, Ακρωτήρι και Οία με εντάσεις μεταξύ 6 και 7. Οι περιοχές του Μονόλιθου (αεροδρόμιο), του Ακρωτηρίου (αρχαιολογικός χώρος) και των τουριστικών θέρετρων Περίσσας και Καμαρίου δεν αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά».

Αντίστοιχα, στο πιθανότερο σενάριο η περιοχή του νησιού που αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο «είναι το οικιστικό σύμπλεγμα Φηρά-Φηροστεφάνι-Ημεροβίγλι καθώς και οικισμοί που βρίσκονται στην νοητή προέκταση της γραμμής Καμένης όπως ο Βουρβούλος με εντάσεις της τροποποιημένης κλίμακας Mercalli που θα φτάνουν μέχρι το 7 ενώ στις υπόλοιπες περιοχές του νησιού οι αναμενόμενες εντάσεις δεν θα ξεπερνούν το 6. Οι περιοχές του Μονόλιθου (αεροδρόμιο), του Πύργου, του Εμπορείου, του Μεγαλοχωρίου, του Ακρωτηρίου (αρχαιολογικός χώρος) και των τουριστικών θέρετρων Περίσσας και Καμαρίου δεν αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά».