Ένα σκοτεινό υπνοδωμάτιο δεν είναι απλώς θέμα άνεσης, αλλά μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην ποιότητα του ύπνου και, κατ’ επέκταση, στην υγεία της καρδιάς. Νέα μελέτη συνδέει την έκθεση στο τεχνητό φως κατά τη διάρκεια της νύχτας με αυξημένους καρδιαγγειακούς κινδύνους, αναδεικνύοντας τη σημασία ενός περιβάλλοντος που ευνοεί την ξεκούραση. Ειδικοί εξηγούν πώς μπορείτε να δημιουργήσετε τις κατάλληλες συνθήκες για έναν καλύτερο ύπνο.

Νυχτερινό φως: Πώς μπορεί να επηρεάσει την υγεία της καρδιάς

Ο ποιοτικός ύπνος αποτελεί σημαντικό σύμμαχο της καρδιαγγειακής υγείας. Για να ξεκουραστείτε καλύτερα, δεν αρκεί να διατηρείτε το υπνοδωμάτιο δροσερό, ήσυχο και άνετο· εξίσου σημαντικό είναι να περιορίζετε όσο γίνεται το φως. Ακόμη και ο χαμηλός φωτισμός κατά τη διάρκεια της νύχτας ενδέχεται να επηρεάσει τον φυσιολογικό κύκλο του ύπνου και να σχετίζεται με επιβαρυντικούς παράγοντες για την υγεία της καρδιάς.

Η μακροχρόνια έκθεση σε φως άνω των 3 lux — περίπου η ποσότητα που εκπέμπει ένα φωτάκι νυκτός — ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής κατά 24%, σύμφωνα με μια νέα μελέτη.

Στη μελέτη συμμετείχαν 11.071 άτομα που φορούσαν περικάρπια παρακολούθησης φωτός. Όσοι κοιμόντουσαν σε δωμάτια με τουλάχιστον 3 lux φωτός παρουσίασαν πάχυνση των τοιχωμάτων σε μία από τις καρδιακές τους κοιλίες, γεγονός που δυσκολεύει την άντληση του αίματος από την καρδιά.

«Τα δεδομένα μας δείχνουν ότι η έκθεση στο φως κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να επηρεάσει τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τουλάχιστον εν μέρει, επιδεινώνοντας την ποιότητα του ύπνου και μειώνοντας τη διάρκειά του. Ενδέχεται επίσης να εμπλέκονται και άλλοι μηχανισμοί», δήλωσε ο Lu Qi, MD, PhD, κύριος συγγραφέας της μελέτης, Διακεκριμένος Καθηγητής της έδρας Regents στο Πανεπιστήμιο Tulane της Νέας Ορλεάνης.

Προγενέστερες μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση στο φως κατά τη διάρκεια του ύπνου με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης και διαταραχές στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.

Η μελέτη ήταν παρατηρησιακή, επομένως δεν αποδεικνύει ότι η έκθεση στο φως τη νύχτα προκαλεί άμεση βλάβη στην καρδιά. Ωστόσο, το φως τη νύχτα μπορεί να μειώσει την έκκριση μελατονίνης, διαταράσσοντας τον φυσιολογικό κύκλο ύπνου-αφύπνισης. Η έλλειψη επαρκούς ύπνου συνδέεται επίσης με την υψηλή αρτηριακή πίεση, τις φλεγμονές και το στρες — παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε καρδιαγγειακά προβλήματα.

4 τρόποι για να κάνετε το υπνοδωμάτιό σας πιο σκοτεινό για καλύτερο ύπνο

Η μείωση της έκθεσης στο φως κατά τη διάρκεια της νύχτας είναι ένας απλός τρόπος για να υποστηρίξετε την ποιότητα του ύπνου σας. αφιερώστε μια στιγμή για να σκεφτείτε όλες τις πηγές φωτός στο υπνοδωμάτιό σας.

«Εκτιθέμεθα σε πολύ περισσότερο φως από ό,τι αντιλαμβανόμαστε – και το σώμα μας δεν είναι φτιαγμένο για αυτό», δήλωσε ο Dr. Kuljeet Gill, πιστοποιημένος νευρολόγος και ειδικός ιατρικής ύπνου στο Northwestern Medicine.

Ακολουθούν τέσσερις πρακτικές συμβουλές που μπορείτε να δοκιμάσετε στο σπίτι.

• Χρησιμοποιήστε κουρτίνες συσκότισης
• Απενεργοποιήστε ή καλύψτε τις ηλεκτρονικές συσκευές
• Κρατήστε το φως από το διάδρομο και το μπάνιο μακριά
• Φορέστε μάσκα ύπνου

Χρησιμοποιήστε κουρτίνες συσκότισης

Τα φώτα του δρόμου μπορούν να παράγουν έως και 10 lux φωτός, επομένως οι αποτελεσματικές κουρτίνες είναι απαραίτητες για να εμποδίσουν το εξωτερικό φως να εισέλθει στην κρεβατοκάμαρά σας. Η τοποθέτηση κουρτινών συσκότισης (blackout) είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να δημιουργήσετε ένα σκοτεινό περιβάλλον ύπνου. Βεβαιωθείτε ότι τα στόρια ή οι κουρτίνες σας είναι πράγματι αρκετά πυκνά ώστε να μπλοκάρουν το φως. Οι διάφανες κουρτίνες ή τα περσίδες αφήνουν συχνά να περάσει πολύ φως, διαταράσσοντας τον ύπνο σας.

Απενεργοποιήστε ή καλύψτε τις ηλεκτρονικές συσκευές

Με τα κινητά, τα τάμπλετ, τις τηλεοράσεις και τα ξυπνητήρια, τα περισσότερα υπνοδωμάτια διαθέτουν πολλές πηγές τεχνητού φωτός. Καλύψτε ή απενεργοποιήστε τις συσκευές σας πριν κοιμηθείτε: Ακόμα κι αν δεν σας ξυπνούν άμεσα, οι ειδοποιήσεις που αναβοσβήνουν στην οθόνη μπορούν να διαταράξουν τον κύκλο του ύπνου σας.

«Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει πλήρως πώς ακόμη και μικρές ποσότητες φωτός τη νύχτα μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την ποιότητα του ύπνου, χωρίς καν να το αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι», ανέφερε ο Dr. Gill.

Κρατήστε το φως από το διάδρομο και το μπάνιο μακριά

Το κενό ανάμεσα στην πόρτα του υπνοδωματίου σας και το πάτωμα μπορεί να αφήσει να περάσει μια μικρή ποσότητα φωτός. Σβήστε όλα τα φώτα στο διάδρομο για να αποτρέψετε την αρνητική επίδρασή τους στον ύπνο σας.

Μια εναλλακτική λύση: Τοποθετήστε ένα αεροστόπ ή κάποιο ανάλογο αξεσουάρ στο κάτω μέρος της πόρτας σας για να αποτρέψετε τη διαρροή φωτός.

Αν χρειάζεστε οπωσδήποτε ένα νυχτερινό φως στο διάδρομο ή στο μπάνιο, προτιμήστε ένα κόκκινο φως αντί για μπλε ή λευκό. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι τα κόκκινα φώτα δεν διαταράσσουν τον κιρκάδιο ρυθμό σας στον ίδιο βαθμό με τα υπόλοιπα χρώματα.

Φορέστε μάσκα ύπνου

Οι μάσκες ύπνου βοηθούν στον αποκλεισμό του φωτός του περιβάλλοντος, εάν δεν μπορείτε να κάνετε το δωμάτιό σας αρκετά σκοτεινό. Έρευνες δείχνουν ότι ο ύπνος με μάσκα ματιών μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της εγρήγορσης την επόμενη μέρα και να προσφέρει μακροπρόθεσμα γνωστικά οφέλη.

Το απλό κλείσιμο των ματιών σας δεν αρκεί, επειδή το φως μπορεί να περάσει μέσα από τα βλέφαρά σας. Εάν αποκοιμιέστε με την τηλεόραση ανοιχτή ή δεν διαθέτετε κουρτίνες συσκότισης, μια μάσκα ύπνου αποτελεί ιδανική λύση. Αυτό το βοήθημα ύπνου είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για εργαζόμενους σε βάρδιες ή για όποιον χρειάζεται να κοιμηθεί κατά τη διάρκεια της ημέρας δυσκολευόμενος να δημιουργήσει ένα σκοτεινό περιβάλλον.

Τη μετάβαση από ένα σύστημα που πληρώνει πράξεις σε ένα σύστημα που επιβραβεύει την οργανωμένη φροντίδα και το πραγματικό όφελος για τον ασθενή πρότεινε ο δικηγόρος και διαχειριστής εταίρος της KKLegal, Ευάγγελος Κατσίκης, στο έκτο συνέδριο «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026».

Του Θάνου Μωριάτη

«Το ελληνικό μοντέλο αποζημίωσης υπηρεσιών υγείας έχει φτάσει στα όριά του», τόνισε ο κ. Κατσίκης, σημειώνοντας ότι «κανείς δεν είναι ευχαριστημένος»: ούτε το κράτος, ούτε οι ασθενείς, ούτε οι πάροχοι. Όπως εξήγησε, όσοι πάροχοι επενδύουν στην ποιότητα πληρώνονται τα ίδια με όσους παρέχουν μια απλή, τυπική υπηρεσία. Η αποζημίωση βάσει αξίας δεν καταργεί την πληρωμή της αναγκαίας ιατρικής πράξης, αλλά μετρά και το αν η φροντίδα ήταν ασφαλής και συντονισμένη.

Επικαλέστηκε την έρευνα PaRIS του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με την οποία μόνο το 47% των χρόνια πασχόντων στην Ελλάδα ανέφερε αποτελεσματικό συντονισμό της φροντίδας του. Πρότεινε να ξεκινήσει η αλλαγή πιλοτικά από τη χρόνια νεφρική νόσο. Το μοντέλο που περιέγραψε είναι μικτό: οι αναγκαίες υπηρεσίες συνεχίζουν να αποζημιώνονται, ενώ προστίθενται αμοιβή συντονισμού, με ονομαστικό υπεύθυνο για κάθε ασθενή, και αμοιβή βάσει αποτελέσματος.

«Αυτό δεν είναι επανάσταση του συστήματος, είναι μια φυσική εξέλιξη», υποστήριξε, καθώς τα ψηφιακά εργαλεία υπάρχουν ήδη. «Αυτό που λείπει είναι η θεσμική γέφυρα που μετατρέπει τα δεδομένα σε ευθύνη, την ευθύνη σε συντονισμό και τον συντονισμό σε αποζημιούμενη αξία», κατέληξε.

Το συνέδριο «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026», με κεντρικό θέμα «Υγεία 2030 – Σχεδιάζοντας το Σύστημα Υγείας του Αύριο», διοργανώνουν η Next is Now και η DOME Consulting. Τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας. Οι εργασίες μεταδίδονται διαδικτυακά από το ygeiasummit.gr και τα enikos.gr, real.gr, oloygeia.gr και enikonomia.gr, ενώ εκτενή αποσπάσματα μεταδίδει ο Real FM 97,8.

Χρυσοί χορηγοί: ELPEN, DEMO
Ασημένιοι χορηγοί: Eurolife FFH, NeuroOncology, ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, Integris, Εθνική Ασφαλιστική, Affidea, CORONIS Research, Bennett, Όμιλος ΠΡΟΣΥΦΑΠΕ
Χορηγοί: Εθνική Τράπεζα, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ, ΒΙΑΝΕΞ, Hellenic Healthcare Group (HHG), Diaverum, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, Siemens Healthineers, EIZO, UNI-PHARMA, RAFARM, Ελληνικό Κέντρο Νευροχειρουργικής Έρευνας «Καθηγητής Πέτρος Κόκκαλης»
Χορηγοί επικοινωνίας: oloygeia.gr, enikos, enikonomia.gr, real fm 97,8, realnews, real.gr

Ένα φλιτζάνι τσάι αποτελεί για πολλούς καθημερινή συνήθεια, είτε το απολαμβάνουν το πρωί είτε σε στιγμές χαλάρωσης. Ωστόσο, εκτός από το είδος και την ποσότητα που καταναλώνουμε, φαίνεται πως σημασία έχει και η θερμοκρασία του. Νέα μελέτη εξετάζει τη σχέση της κατανάλωσης τσαγιού με τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και αναδεικνύει ένα ενδιαφέρον εύρημα για όσους προτιμούν να το πίνουν καυτό.

Ο τρόπος που πίνετε το τσάι μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, σύμφωνα με μελέτη

Ίσως αξίζει να περιμένετε λίγα λεπτά πριν απολαύσετε την πρώτη γουλιά από το αγαπημένο σας τσάι, αφήνοντάς το να κρυώσει ελαφρώς.

Το τσάι αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως, ενώ η ιστορία του ξεκινά χιλιάδες χρόνια πριν, περίπου το 2700 π.Χ. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε στην Κίνα για θεραπευτικούς σκοπούς, όμως με το πέρασμα των αιώνων η κατανάλωσή του εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο. Σήμερα, παραμένει αγαπημένη επιλογή χάρη στην εύκολη παρασκευή του, τη ζεστασιά που προσφέρει και την περιεκτικότητά του σε αντιοξειδωτικές ουσίες.

Ένα φλιτζάνι τσάι μπορεί να αποτελεί μια απλή καθημερινή συνήθεια, είτε για να ξεκινήσετε τη μέρα σας είτε για να χαλαρώσετε το βράδυ. Ωστόσο, τα πιθανά οφέλη του για την υγεία φαίνεται να είναι περισσότερα. Το πράσινο, το μαύρο και οι υπόλοιπες ποικιλίες τσαγιού περιέχουν φυτικές ενώσεις που έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων για την πιθανή θετική τους επίδραση στον οργανισμό.

Παρότι το τσάι έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με την ευεξία, οι ερευνητές εξακολουθούν να διερευνούν τη σχέση της κατανάλωσής του με τη μακροπρόθεσμη υγεία. Μάλιστα, νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Internal Medicine υποδεικνύει ότι η συστηματική κατανάλωση τσαγιού ενδέχεται να σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης αγγειακών παθήσεων.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Η συγκεκριμένη μελέτη παρακολούθησε 485.934 συμμετέχοντες από την China Kadoorie Biobank, μια μεγάλη πληθυσμιακή ομάδα που δημιουργήθηκε για την υποστήριξη της έρευνας γύρω από την υγεία και τις ασθένειες στους ενήλικες στην Κίνα. Κατά τη διάρκεια μιας περιόδου παρακολούθησης περίπου εννέα ετών, οι ερευνητές κατέγραψαν τα νέα περιστατικά αγγειακών παθήσεων μεταξύ των συμμετεχόντων, στις οποίες περιλαμβάνονταν η καρδιοπάθεια, το εγκεφαλικό επεισόδιο και οι θρομβώσεις.

Στην αρχή της μελέτης, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια στα οποία ανέφεραν πόσο συχνά κατανάλωναν τσάι κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Για όσους έπιναν τσάι τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, οι ερευνητές συνέλεξαν πρόσθετες πληροφορίες, όπως τον αριθμό των φλιτζανιών με τσάι που κατανάλωναν ανά ημέρα, την ποσότητα των φύλλων τσαγιού που χρησιμοποιούσαν, το είδος του τσαγιού καθώς και τη θερμοκρασία κατανάλωσής του.

Επιπλέον, οι ερευνητές αξιολόγησαν το προφίλ των συμμετεχόντων ως προς το κάπνισμα και τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας, προκειμένου να εξετάσουν πώς αυτοί οι παράγοντες του τρόπου ζωής, σε συνδυασμό με την κατανάλωση τσαγιού, συσχετίζονταν με τον κίνδυνο εμφανίσεως αγγειακών παθήσεων.

Τι έδειξε η μελέτη

Μετά την ανάλυση των δεδομένων, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συστηματική κατανάλωση τσαγιού σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφανίσεων αγγειακών νοσημάτων συνολικά. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτή η συσχέτιση διέφερε ανάλογα με διάφορα χαρακτηριστικά κατανάλωσης, όπως το είδος του τσαγιού, η περιεκτικότητα (ένταση), η θερμοκρασία και η εκτιμώμενη ημερήσια ποσότητα.

Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι ανάμεσα στους ανθρώπους που έπιναν τσάι τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, ο χαμηλότερος εκτιμώμενος κίνδυνος συνδέθηκε σε όσους κατανάλωναν περίπου 6 έως 8 φλιτζάνια την ημέρα. Ωστόσο, οι επιστήμονες υπογράμμισαν ότι το εύρημα αυτό δεν αποτελεί γενική σύσταση για την κατανάλωση αυτής της ποσότητας. Αντίθετα, αντιπροσωπεύει απλώς το επίπεδο πρόσληψης που συνδέθηκε με τον χαμηλότερο κίνδυνο στον συγκεκριμένο πληθυσμό της μελέτης.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι η θερμοκρασία του ροφήματος φάνηκε να παίζει καθοριστικό ρόλο. Η κατανάλωση τσαγιού σε πολύ υψηλή θερμοκρασία συσχετίστηκε με υψηλότερο κίνδυνο αγγειακών παθήσεων. Αυτό το εύρημα τονίζει πόσο σημαντικό είναι να εξετάζεται όχι μόνο η ποσότητα που καταναλώνουμε, αλλά και ο τρόπος κατανάλωσης—κάτι που ευθυγραμμίζεται με προηγούμενες έρευνες που εκφράζουν ανησυχίες για την κατανάλωση πολύ καυτών ροφημάτων.

Τέλος, οι ερευνητές εξέτασαν πώς η κατανάλωση τσαγιού συνδυάζεται με άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής όσον αφορά τον κίνδυνο αγγειακής νόσου. Ο συνδυασμός τακτικής κατανάλωσης τσαγιού, απουσίας καπνίσματος και υψηλών επιπέδων φυσικής δραστηριότητας συνδέθηκε με τον χαμηλότερο δυνατό κίνδυνο. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι το τσάι μπορεί να αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου υγιεινών συνηθειών που προάγουν την υγεία της καρδιάς.

Πώς εφαρμόζονται αυτά τα ευρήματα στην καθημερινή ζωή

Τα αποτελέσματα της μελέτης υποδεικνύουν ότι η τακτική κατανάλωση τσαγιού μπορεί να σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο αγγειακών νοσημάτων, ειδικά όταν συνδυάζεται με έναν γενικότερα υγιεινό τρόπο ζωής, όπως η διακοπή του καπνίσματος και η τακτική σωματική άσκηση. Παρόλο που το τσάι είναι απλώς μία μικρή προσθήκη στην καθημερινότητά σας, τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν τη σημασία μιας συνολικής προσέγγισης όσον αφορά την καρδιαγγειακή υγεία.

Το τσάι περιέχει πληθώρα φυτικών φυτοχημικών ενώσεων (όπως φλαβονοειδή) που ενδέχεται να εξηγούν τα δυνητικά οφέλη του για την υγεία. Ωστόσο, η κατανάλωση τσαγιού από μόνη της δεν αρκεί. Παράλληλα με το καθημερινό σας φλιτζάνι τσάι, ακολουθούν ορισμένες επιπλέον συνήθειες που υποστηρίζουν την υγεία της καρδιάς:

• Ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή: Η ένταξη περισσότερων φρούτων, λαχανικών, ξηρών καρπών, σπόρων, άπαχης πρωτεΐνης και ψαριών στη διατροφή σας θωρακίζει την καρδιακή υγεία.
• Μείνετε δραστήριοι: Η σωματική άσκηση ήταν ένας από τους βασικούς παράγοντες που συνδέθηκαν με μειωμένο αγγειακό κίνδυνο στη μελέτη. Οι ειδικοί συνιστούν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης σωματική δραστηριότητα την εβδομάδα.
• Διακόψτε το κάπνισμα: Το μη κάπνισμα αποτέλεσε ακόμη έναν καθοριστικό παράγοντα υγείας στη μελέτη—αναζητήστε υποστήριξη από ειδικούς υγείας ή ομάδες υποστήριξης εάν χρειάζεστε βοήθεια για να το κόψετε.

Εάν δεν πίνετε τσάι συστηματικά αλλά θα θέλατε να το εντάξετε στο εβδομαδιαίο σας πρόγραμμα, υπάρχουν πολλοί απολαυστικοί τρόποι για να ξεκινήσετε:

• Απολαύστε το ζεστό ή κρύο: Το τσάι καταναλώνεται ευχάριστα σε διάφορες θερμοκρασίες—είτε προτιμάτε μια ζεστή κούπα το πρωί είτε ένα δροσιστικό ποτήρι με πάγο. Εάν το πίνετε ζεστό, αφήστε το λίγο να κρυώσει ώστε να μην είναι καυτό.
• Δοκιμάστε διαφορετικές ποικιλίες: Από το πράσινο και το μαύρο τσάι μέχρι επιλογές βοτάνων όπως ο ιβίσκος, υπάρχει μεγάλη ποικιλία για να εξερευνήσετε.
• Πειραματιστείτε με διαφορετικές γεύσεις για να βρείτε αυτή που σας ταιριάζει.
• Φτιάξτε ένα Tea Latte: Αν σας αρέσουν τα ροφήματα με γάλα, δοκιμάστε να αντικαταστήσετε τον καφέ με τσάι. Το Matcha Latte και το Masala Chai Latte είναι δύο εξαιρετικές και νόστιμες επιλογές που μπορείτε να φτιάξετε εύκολα στο σπίτι.

Αύξηση καταγράφει η θετικότητα για την γρίπη και τον κορονοϊό στην χώρα μας σύμφωνα με την επιδημιολογική έκθεση του ΕΟΔΥ για το διάστημα 2-8 Νοεμβρίου, ενώ αυξητική τάση καταγράφονται και στις νοσηλείες.

Γριπώδης συνδρομή – ILI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις κινείται σε χαμηλά επίπεδα, παρουσιάζοντας ανοδική τάση.
Σοβαρή Οξεία Λοίμωξη Αναπνευστικού – SARI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων SARI ανά 1.000 εισαγωγές κινείται σε χαμηλά επίπεδα, με μικρές εβδομαδιαίες αυξομειώσεις.
Ιός SARS-CoV-2 – λοίμωξη COVID-19

Η θετικότητα που προκύπτει από το σύνολο των SARS-CoV-2 διαγνωστικών ελέγχων στην επικράτεια παρουσιάζει ανοδική τάση.

Την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 186 νέες εισαγωγές COVID-19, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα (Ν=161).

Καταγράφηκε μία νέα διασωλήνωση και δύο νέοι θάνατοι.

Ιός της γρίπης

Η θετικότητα για γρίπη στην κοινότητα (όπως εκτιμάται από το δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ), άγγιξε το 10% (επιδημικό κατώφλι που σηματοδοτεί την εποχική δραστηριότητα της γρίπης), σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.
Την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 83 νέες εισαγωγές γρίπης, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα (Ν=58). Καταγράφηκε ένα νέο σοβαρό κρούσμα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ και ένας νέος θάνατος από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Συνολικά, από την αρχή επιτήρησης της γρίπης έχουν καταγραφεί 16 κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ και τέσσερις θάνατοι με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Μεταξύ 593 δειγμάτων ανευρέθηκαν 37 θετικά δείγματα για ιούς γρίπης, και συγκεκριμένα 36 τύπου Α και ένα τύπου Β.

Από τα 33 στελέχη τύπου Α που υποτυποποιήθηκαν, 20 (91%) ανήκαν στον υπότυπο Α(Η1) pdm09 και τρία (9%) στον υπότυπο Α(Η3).
Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός – RSV

Η θετικότητα τόσο στην κοινότητα (δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ) όσο και στο δίκτυο επιτήρησης SARI κυμαίνεται σταθερά σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Η ώρα που ξαπλώνετε για ύπνο μπορεί να επηρεάζει περισσότερα από την ενέργεια και τη διάθεσή σας την επόμενη ημέρα. Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, ένα σταθερό ωράριο ύπνου, σε συνδυασμό με επτά έως εννέα ώρες ξεκούρασης, μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση υγιών επιπέδων αρτηριακής πίεσης. Ποια ώρα προτείνουν οι ειδικοί και ποιες συνήθειες προστατεύουν την καρδιά;

Η καλύτερη ώρα για ύπνο με στόχο τη μείωση της αρτηριακής πίεσης

Ποια είναι λοιπόν η κατάλληλη ώρα για να πέσετε στο κρεβάτι ώστε να προστατεύσετε την καρδιά σας; Ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει κάποια «μαγική» ώρα. Το πιο σημαντικό είναι η διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος ύπνου που εξασφαλίζει 7 έως 9 ώρες ποιοτικού ύπνου καθημερινά.

Αν ξυπνάτε συνήθως στις 6:00 ή στις 7:00 το πρωί, στόχος σας θα πρέπει να είναι ο ύπνος μεταξύ 22:00 και 23:00. Στη συνέχεια, διαιτολόγοι και καρδιολόγοι εξηγούν πώς η χρονική στιγμή του ύπνου επηρεάζει την πίεση και μοιράζονται κορυφαίες στρατηγικές για καλύτερο ύπνο και γερή καρδιά.

Γιατί το χρονικό διάστημα 10 με 11 μ.μ. είναι η καλύτερη ώρα ύπνου για τη ρύθμιση της πίεσης

• Η πίεση του αίματος ακολουθεί τον κιρκάδιο ρυθμό
• Ο επαρκής ύπνος επιτρέπει τη νυχτερινή μείωση της πίεσης
• Η σταθερή ώρα ύπνου προστατεύει την υγεία της καρδιάς
• Ο πολύ λίγος ή υπερβολικός ύπνος μπορεί να αυξήσει την πίεση

Η πίεση του αίματος ακολουθεί τον κιρκάδιο ρυθμό

Σχεδόν κάθε σύστημα στο ανθρώπινο σώμα ακολουθεί έναν κιρκάδιο ρυθμό—ένα εσωτερικό ρολόι 24ωρης βάσης που επηρεάζει την όρεξη, τη πέψη, τη θερμοκρασία του σώματος, την έκκριση ορμονών και τον ύπνο.

«Η πίεση του αίματος ακολουθεί επίσης έναν φυσικό ημερήσιο ρυθμό», αναφέρει ο Brannon Blount, M.S., RDN, LDN. Συνήθως ανεβαίνει αφού ξυπνήσετε και πέφτει κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Ωστόσο, ένα ασταθές πρόγραμμα ύπνου μπορεί να διαταράξει αυτόν τον ρυθμό. «Ο ακανόνιστος ύπνος ενδέχεται να απορυθμίσει τη φυσική αυτή διαδικασία και να συμβάλει σε λιγότερο ευνοϊκά επίπεδα αρτηριακής πίεσης. Η διατήρηση μιας σταθερής ώρας ύπνου και αφύπνισης υποστηρίζει αυτούς τους φυσικούς μηχανισμούς ρύθμισης», εξηγεί η Michelle Routhenstein, M.S., RD, CDCES, CDN.

Ο επαρκής ύπνος επιτρέπει τη νυχτερινή μείωση της πίεσης

«Η αρτηριακή πίεση υποχωρεί κατά 10% έως 20% κατά τη διάρκεια του ύπνου, ένα φαινόμενο γνωστό ως νυχτερινή μείωση (nocturnal dipping). Αυτό προσφέρει στο καρδιαγγειακό σύστημα μια περίοδο χαμηλότερης καταπόνησης», εξηγεί η Routhenstein.

Παρόλα αυτά, ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν μικρότερη από την αναμενόμενη πτώση της πίεσης κατά τον ύπνο (non-dipping pattern). Μελέτες συνδέουν αυτό το μοτίβο με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών, όπως το έμφραγμα, το εγκεφαλικό επεισόδιο και η καρδιακή ανεπάρκεια.

«Ο επαρκής και σταθερός ύπνος υποστηρίζει τον φυσικό κιρκάδιο ρυθμό του οργανισμού, αν και ο ύπνος από μόνος του δεν μπορεί να εγγυηθεί ένα υγιές μοτίβο νυχτερινής πτώσης της πίεσης», προσθέτει η Routhenstein.

Η σταθερή ώρα ύπνου προστατεύει την υγεία της καρδιάς

Το να κοιμάστε και να ξυπνάτε σε διαφορετικές ώρες κάθε μέρα κάνει κάτι παραπάνω από το να σας αφήνει αίσθημα κόπωσης την επόμενη ημέρα. Ένα ακανόνιστο πρόγραμμα ύπνου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τους φυσικούς ρυθμούς και τις διεργασίες που ρυθμίζουν την πίεση του αίματος.

«Τα δεδομένα δείχνουν ότι η έλλειψη του φυσιολογικού μοτίβου ύπνου—όπως παρατηρείται συχνά στις βάρδιες εργασίας, το jet lag και τα ανεστραμμένα ωράρια ύπνου—επηρεάζει αρνητικά τον οργανισμό μέχρι και σε κυτταρικό επίπεδο. Οδηγεί σε αυξημένη ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (αντίδραση μάχης ή φυγής), δυσλειτουργία των ενδοθηλιακών κυττάρων, ακόμη και σε σκλήρυνση των τοιχωμάτων της καρδιάς», επισημαίνει ο Dr. Devinder Singh, M.D.

Η κατάκλιση και η αφύπνιση περίπου την ίδια ώρα καθημερινά βοηθά στη διατήρηση του κιρκάδιου ρυθμού, υποστηρίζοντας τη σωστή ρύθμιση της πίεσης. Επιπλέον, οι έρευνες συνδέουν τις μεγάλες διακυμάνσεις στο καθημερινό ωράριο ύπνου με υψηλότερο κίνδυνο υπέρτασης και άλλων καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, αναφέρει η Veronica Rouse, M.A.N., RD, CDE, υποδηλώνοντας ότι η σταθερότητα στον ύπνο είναι εξίσου σημαντική με τις συνολικές ώρες που κοιμόμαστε.

Η έλλειψη ύπνου ή υπερβολικός ύπνος συνδέονται με αύξηση της πίεσης

Είναι εύκολο να αναβάλετε τον ύπνο για να δείτε ένα ακόμα επεισόδιο ή να παρασυρθείτε στο scrolling στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, η συστηματική έλλειψη ύπνου εμποδίζει τις φυσικές διεργασίες ανάρρωσης του σώματος κατά τη διάρκεια της νύχτας—τότε δηλαδή που ο καρδιακός ρυθμός επιβραδύνεται, τα αιμοφόρα αγγεία χαλαρώνουν και η αρτηριακή πίεση πέφτει.

«Ο επαρκής ύπνος δίνει στο καρδιαγγειακό σύστημα τον χρόνο που χρειάζεται για να ανακτήσει τις δυνάμεις του και συνδέεται με πιο υγιή ρύθμιση της πίεσης», τονίζει η Rouse.

Από την άλλη πλευρά, ο ύπνος που υπερβαίνει συστηματικά τις εννέα ώρες τη νύχτα έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης. Αντί να εστιάζετε στον υπερβολικό περιορισμό του ύπνου σας, στοχεύστε στις συνιστώμενες 7 έως 9 ώρες ύπνου και δώστε προσοχή στη συνολική ποιότητα των συνηθειών σας.

Γιατί ο ύπνος μεταξύ 10 και 11 μ.μ. ευνοεί την καρδιαγγειακή υγεία

Μελέτες υποδεικνύουν ότι οι ενήλικες που κοιμούνται τακτικά μεταξύ 10 και 11 το βράδυ ενδέχεται να έχουν χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, ενώ όσοι κοιμούνται μετά τα μεσάνυχτα παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο.

Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι ο ύπνος στις 10 ή 11 μ.μ. δεν είναι ρεαλιστικός ή εφικτός για όλους. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η καλύτερη ώρα ύπνου είναι αυτή που σας επιτρέπει σταθερά να συμπληρώνετε 7 έως 9 ώρες ποιοτικού ύπνου. Το ιδανικό πρόγραμμα διαφέρει για τον καθένα, ανάλογα με την ώρα που πρέπει να ξυπνήσετε και τις απαιτήσεις της καθημερινότητάς σας.

Στρατηγικές για καλύτερο ύπνο

Οι ειδικοί μοιράζονται τις κορυφαίες στρατηγικές τους για έναν ποιοτικό και ξεκούραστο ύπνο.

• Τηρήστε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου: Προσπαθήστε να πηγαίνετε για ύπνο και να ξυπνάτε την ίδια περίπου ώρα κάθε μέρα, συμπεριλαμβανομένων των Σαββατοκύριακων, αφιερώνοντας παράλληλα επαρκή χρόνο για 7 έως 9 ώρες ύπνου, επισημαίνει η Blount.
• Βάλτε την κίνηση στην καθημερινότητά σας: «Οι στρατηγικές ύπνου ξεκινούν από την ημέρα. Η σωματική δραστηριότητα βοηθά τους περισσότερους ανθρώπους να αποκοιμούνται πιο εύκολα το βράδυ», αναφέρει ο Singh.
• Χαλαρώστε πριν από τον ύπνο: Το άγχος και οι υπερβολικές σκέψεις μπορούν να κρατήσουν το νευρικό σας σύστημα σε διέγερση, δυσκολεύοντας την έλευση του ύπνου και επηρεάζοντας ενδεχομένως τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, εξηγεί η Routhenstein. «Αφιερώστε 10 με 15 λεπτά για να καταγράψετε τις ανησυχίες σας, να εντοπίσετε τι μπορείτε να λύσετε και να κάνετε ένα σχέδιο για την επόμενη μέρα, ώστε αυτές οι σκέψεις να μην σας ακολουθήσουν στο κρεβάτι», προτείνει η ίδια.
• Δημιουργήστε μια χαλαρωτική ρουτίνα και περιβάλλον ύπνου: Το χαμηλό φως, ο περιορισμός της οθόνης πριν τον ύπνο και η διατήρηση της κρεβατοκάμαρας δροσερής, σκοτεινής και ήσυχης μπορούν να σας βοηθήσουν να χαλαρώσετε, σημειώνει η Blount.
• Αποφύγετε τα βαριά γεύματα, την καφεΐνη και το αλκοόλ κοντά στην ώρα του ύπνου: Τα βαριά βραδινά γεύματα μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία σε ορισμένους, διαταράσσοντας τον ύπνο τους, λέει ο Singh. Η καφεΐνη και το αλκοόλ επηρεάζουν επίσης αρνητικά τον ύπνο, γι’ αυτό να είστε προσεκτικοί με την ποσότητα και τον χρόνο κατανάλωσής τους.

Άλλες συμβουλές για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης

Πέρα από τον ύπνο στην ώρα σας, ακολουθούν ορισμένες συμβουλές από ειδικούς για τη διατήρηση υγιών επιπέδων αρτηριακής πίεσης.

• Ακολουθήστε μια διατροφή φιλική προς την καρδιά: Η κατανάλωση περισσότερων φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, δημητριακών ολικής αλέσεως και άλλων τροφών πλούσιων σε κάλιο, σε συνδυασμό με τον περιορισμό του νατρίου, συμβάλλει στη διατήρηση υγιών επιπέδων πίεσης, αναφέρει η Blount. Η μεσογειακή διατροφή ή το πρότυπο DASH είναι δύο εξαιρετικές επιλογές.
• Μαγειρέψτε περισσότερο στο σπίτι: «Μία από τις αγαπημένες μου στρατηγικές για υγιή αρτηριακή πίεση είναι απλώς να μαγειρεύουμε περισσότερο στο σπίτι. Συνδέεται φυσικά με το διατροφικό πρότυπο DASH, το οποίο έχει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση για τη μείωση της πίεσης», τονίζει ο Rouse.
• Εστιάστε σε τροφές πλούσιες σε κάλιο: «Το κάλιο μπορεί να εξουδετερώσει ορισμένες από τις επιδράσεις του νατρίου στην αρτηριακή πίεση, προάγοντας την αποβολή του νατρίου και υποστηρίζοντας την καλή λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων», προσθέτει ο Rouse. Τροφές πλούσιες σε κάλιο είναι οι μπανάνες, οι πατάτες, τα αβοκάντο, τα γαλακτοκομικά και τα όσπρια.
• Εντάξτε τη σωματική δραστηριότητα στη ρουτίνα σας: Η τακτική κίνηση μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας, σημειώνει η Blount. Στοχεύστε σε τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης δραστηριότητας την εβδομάδα (όπως το γρήγορο περπάτημα), θυμούμενοι ότι ακόμη και μικρότερης διάρκειας διαστήματα κίνησης κατά τη διάρκεια της ημέρας μετρούν θετικά, προσθέτει η Routhenstein.
• Παρακολουθήστε την αρτηριακή σας πίεση: Ένα πιστοποιημένο οικιακό πιεσόμετρο σάς βοηθά να καταγράφετε τις μετρήσεις σας και να τις μοιράζεστε με τον γιατρό σας, προτείνει η Blount.

Τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στην υγεία, αλλά και τα ζητήματα ευθύνης, ισότιμης πρόσβασης και προστασίας των δεδομένων, συζήτησαν οι συμμετέχοντες στην ενότητα «Πώς θα ενσωματωθεί υπεύθυνα η AI στο Πραγματικό Σύστημα Υγείας; – Οι Νέες Απειλές, η Φαρμακευτική Πολιτική και η Ανθεκτικότητα των Συστημάτων Υγείας» στο έκτο συνέδριο «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026».

Στη συζήτηση, που συντόνισε η δημοσιογράφος Μαρία Σαράφογλου, συμμετείχαν η Γενική Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, Δάφνη-Ελένη Νικολάου, ο καθηγητής Πνευμονολογίας και Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ και πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Μιχάλης Κατρίνης, και ο τομεάρχης Υγείας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, Σπύρος Δρίτσας.

Του Θάνου Μωριάτη

Η κα Νικολάου ξεκαθάρισε ότι το σύστημα υγείας ήδη εφαρμόζει την τεχνητή νοημοσύνη. Ως παράδειγμα ανέφερε τον ψηφιακό βοηθό του MyHealth app, μέσω του οποίου ο πολίτης βρίσκει τις εξετάσεις και τις συνταγές του και κλείνει ραντεβού με τον πλησιέστερο διαθέσιμο γιατρό. Ανέφερε επίσης ότι το νομοσχέδιο για τη δευτερογενή χρήση των δεδομένων υγείας έχει παρουσιαστεί στο υπουργικό συμβούλιο και, όπως εκτίμησε, θα ψηφιστεί έως τον Ιανουάριο. «Δεν υπάρχει περίπτωση μη ανωνυμοποιημένα προσωπικά δεδομένα να χορηγηθούν σε κανέναν για κανέναν λόγο», τόνισε.

Ο κ. Βασιλακόπουλος σημείωσε ότι μετά την πανδημία η χώρα είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένη, καθώς οι κλίνες εντατικής θεραπείας έχουν τουλάχιστον διπλασιαστεί. Ανέφερε ότι ο ΕΟΔΥ υλοποιεί πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης για τη διαχείριση των υγειονομικών κρίσεων. Επισήμανε ωστόσο ότι οι περισσότεροι γιατροί δεν γνωρίζουν όλες τις ψηφιακές δυνατότητες που τους έχουν δοθεί, και γι’ αυτό χρειάζεται εκπαίδευση. Για την ευθύνη ήταν σαφής: «Πάντα ο θεράπων ιατρός θα έχει την ευθύνη». «Ποτέ ο αλγόριθμος δεν θα αντικαταστήσει τον ιατρό», πρόσθεσε.

Ο κ. Κατρίνης επικαλέστηκε έρευνα της Eurostat, σύμφωνα με την οποία ένας στους πέντε Έλληνες δεν μπόρεσε να κάνει μια εξέταση ή θεραπεία, λόγω απόστασης, αναμονής ή οικονομικής αδυναμίας. Υποστήριξε ότι ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει αν στη διάγνωσή του χρησιμοποιήθηκε τεχνητή νοημοσύνη. Επισήμανε ακόμη το έλλειμμα στην προστασία από κυβερνοεπιθέσεις. «Ένας αλγόριθμος ούτε καλύπτει μια κενή βάρδια, ούτε ανοίγει ένα κλειστό χειρουργείο. Μη θεοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη», είπε.

Ο κ. Δρίτσας αναγνώρισε την πρόοδο στον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας. Σημείωσε όμως ότι οι παθογένειες του συστήματος παραμένουν, με την ιδιωτική δαπάνη να φθάνει περίπου το 39% της συνολικής δαπάνης υγείας. Έθεσε τρεις προϋποθέσεις: τη στελέχωση, τη διασύνδεση των δομών και την αξιολόγηση του τι φθάνει τελικά στον ασθενή. Πρότεινε επίσης τη σύσταση φορέα αξιολόγησης των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. «Στον ασθενή έχει τεράστια σημασία το πόσο πραγματικά επιλύεται το πρόβλημά του και όχι το πόσο εμφανίζεται μια εφαρμογή», κατέληξε.

Το συνέδριο «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026», με κεντρικό θέμα «Υγεία 2030 – Σχεδιάζοντας το Σύστημα Υγείας του Αύριο», διοργανώνουν η Next is Now και η DOME Consulting. Τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας. Οι εργασίες μεταδίδονται διαδικτυακά από το ygeiasummit.gr και τα enikos.gr, real.gr, oloygeia.gr και enikonomia.gr, ενώ εκτενή αποσπάσματα μεταδίδει ο Real FM 97,8.

Χρυσοί χορηγοί: ELPEN, DEMO
Ασημένιοι χορηγοί: Eurolife FFH, NeuroOncology, ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, Integris, Εθνική Ασφαλιστική, Affidea, CORONIS Research, Bennett, Όμιλος ΠΡΟΣΥΦΑΠΕ
Χορηγοί: Εθνική Τράπεζα, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ, ΒΙΑΝΕΞ, Hellenic Healthcare Group (HHG), Diaverum, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, Siemens Healthineers, EIZO, UNI-PHARMA, RAFARM, Ελληνικό Κέντρο Νευροχειρουργικής Έρευνας «Καθηγητής Πέτρος Κόκκαλης»
Χορηγοί επικοινωνίας: oloygeia.gr, enikos.gr, enikonomia.gr, real fm 97,8, realnews, real.gr

Η αξιοποίηση των δεδομένων υγείας με ασφάλεια, η ποιότητα των δεδομένων ως προϋπόθεση για την τεχνητή νοημοσύνη και η ανάγκη θεσμικού πλαισίου για τη δευτερογενή τους χρήση βρέθηκαν στο επίκεντρο της ενότητας «Health Data – Το νέο “καύσιμο” της Υγείας. Δεδομένα Υγείας: Η νέα υποδομή της Ιατρικής», με την οποία ολοκληρώθηκε το έκτο συνέδριο «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026».

Στη συζήτηση, που συντόνισε η δημοσιογράφος Βάσω Αγγελέτου, συμμετείχαν η διευθύνουσα σύμβουλος της ΗΔΙΚΑ, Νίκη Τσούμα, η διοικήτρια της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, Αλεξάνδρα Ρογκάκου, και ο ακαδημαϊκός Γεώργιος Π. Χρούσος.

Του Θάνου Μωριάτη

Τις δυνατότητες αλλά και τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης στην ιατρική ανέλυσε ο ακαδημαϊκός Γεώργιος Π. Χρούσος, στην εισήγησή του. Ο κ. Χρούσος είναι ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, επικεφαλής της έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής στο ΕΚΠΑ και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Pasteur.

Ο κ. Χρούσος περιέγραψε την τεχνητή νοημοσύνη ως «έναν πολύ περιορισμένο εγκέφαλο», που όμως υπερέχει του ανθρώπινου στην ταχύτητα και στον όγκο των υπολογισμών και των συσχετίσεων. Όπως είπε, από τη δική του χρήση διαπίστωσε ότι και η τεχνητή νοημοσύνη εμφανίζει «παραισθήσεις»: της ζήτησε κάποτε κάτι που δεν γνώριζε, και εκείνη του έδωσε μια άψογη ιατρική βιβλιογραφική αναφορά, «η οποία ήταν τελείως φανταστική». «Εκεί είναι και η ευθύνη του ανθρώπου, να ελέγχει», τόνισε, αναφερόμενος στο «bot sitting», δηλαδή στους ανθρώπους που ελέγχουν πλέον όσα παράγουν οι μηχανές.

Εκτίμησε ότι με τα χρόνια τα συστήματα θα γίνονται όλο και καλύτερα, όμως «δεν πρέπει ποτέ να την αφήσουμε να παίρνει αποφάσεις». Όπως εξήγησε, ο άνθρωπος, εκτός από λογική, έχει ηθική, συναίσθημα και συνείδηση, κάτι που οι μηχανές δεν μπορούν να έχουν. Στην ιατρική, όπου «δεν σηκώνει λάθη», ο γιατρός που υπογράφει θα έχει πάντα την ευθύνη.

Ο κ. Χρούσος πρότεινε τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται σε νοσοκομεία και ιατρικές σχολές να περνούν πιστοποίηση, όπως τα φάρμακα και τα ιατρικά μηχανήματα. Σημαντικό είναι επίσης, όπως είπε, από πού αντλούν την πληροφορία: οι δημοσιευμένες επιστημονικές εργασίες, π.χ. στο PubMed, έχουν περάσει από κρίση ειδικών και είναι πιο αξιόπιστες από οποιαδήποτε άλλη πηγή.

Δήλωσε αισιόδοξος, σημειώνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει κάνει τη δουλειά του ευκολότερη. Έθεσε όμως μια προϋπόθεση: τα παιδιά να μεγαλώνουν με κριτική σκέψη, καθώς οι οθόνες και η αϋπνία επηρεάζουν τη μάθηση. «Εάν τα κάνουμε τα πράγματα σωστά στα σχολεία μας, στα σπίτια μας, στο τέλος η τεχνητή νοημοσύνη θα μας βοηθήσει και θα επιταχύνει τον πολιτισμό μας», κατέληξε.

Η κα Τσούμα ήταν κατηγορηματική: ένας δημόσιος οργανισμός πληροφορικής δεν χρησιμοποιεί ανοιχτά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης όπως το ChatGPT, γιατί οι πηγές τους δεν είναι ελεγμένες. «Χρησιμοποιούμε το ChatGPT για να πούμε τι καιρό έχει, αλλά προφανώς δεν το χρησιμοποιούμε για να πούμε τι δοσολογία θα δώσω σε ασθενή», σημείωσε. Όπως εξήγησε, η υπεύθυνη εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στη δημόσια υγεία ξεκινά από ποιοτικά και ομοιογενή δεδομένα, με ενιαία κωδικοποίηση από όλους τους γιατρούς. Ως παράδειγμα ανέφερε ότι, αν ένας γιατρός γράφει «γρίπη», ένας άλλος «γριπούλα» και ένας τρίτος «ίωση», κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να καταλάβει ότι πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Τόνισε ότι τα δημόσια συστήματα λειτουργούν σε κλειστό δίκτυο και ότι κάθε πρόσβαση καταγράφεται «με ακρίβεια δευτερολέπτου». Σημείωσε επίσης ότι σήμερα η νομοθεσία δεν επιτρέπει τη δημοσίευση ούτε καν ανωνυμοποιημένων στατιστικών. Η δευτερογενής χρήση, εξήγησε, θα προβλέπει αυστηρούς κανόνες ανωνυμοποίησης και ξεχωριστή βάση δεδομένων.

Η κα Ρογκάκου ανέφερε ότι η ψηφιοποίηση και η διαλειτουργικότητα έχουν κάνει τους ελέγχους της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας πιο αξιόπιστους και γρήγορους, καθώς πολλοί γίνονται πλέον εξ αποστάσεως. Ανακοίνωσε ότι από το νέο έτος η Αρχή θα εφαρμόσει νέο ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα. Το σύστημα θα διαλειτουργεί απευθείας με την ΑΑΔΕ, την ΕΡΓΑΝΗ, την ΗΔΙΚΑ, το Κτηματολόγιο και άλλα μητρώα, αλλά, όπως διευκρίνισε, η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα χρησιμοποιείται για την ελεγκτική κρίση. Σημείωσε επίσης ότι ο ηλεκτρονικός φάκελος δίνει πλέον και στους πολίτες τη δυνατότητα ελέγχου, καθώς ενημερώνονται στο κινητό τους για κάθε συνταγογράφηση. Όπως είπε, η Αρχή έχει δεχθεί πολλές καταγγελίες πολιτών, που αποδείχθηκαν βάσιμες, για χρήση του ΑΜΚΑ τους χωρίς τη θέλησή τους.

Ο κ. Χρούσος συμφώνησε ότι η ποιότητα των δεδομένων είναι καθοριστική: «Άμα βάλεις σκουπίδια μέσα, σκουπίδια θα βγάλεις». Ως πρώτη προτεραιότητα έθεσε την προστασία των προσωπικών δεδομένων και ως δεύτερη την αποφυγή λανθασμένων πληροφοριών. Πρόσθεσε ότι τα μεγάλα δεδομένα θα επιτρέψουν την πρόβλεψη του κινδύνου για διάφορες νόσους με βάση τα στοιχεία κάθε ασθενούς. «Αυτά τα δεδομένα που έχετε στο Υπουργείο είναι χρυσά», σημείωσε.

Κλείνοντας τη συζήτηση, η κα Αγγελέτου συνόψισε ότι για τα δεδομένα υγείας χρειάζεται ασφάλεια, αλλά όχι φοβικότητα.

Το συνέδριο «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026», με κεντρικό θέμα «Υγεία 2030 – Σχεδιάζοντας το Σύστημα Υγείας του Αύριο», διοργάνωσαν η Next is Now και η DOME Consulting. Τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας. Οι εργασίες μεταδόθηκαν διαδικτυακά από το ygeiasummit.gr και τα enikos.gr, real.gr, oloygeia.gr και enikonomia.gr, ενώ εκτενή αποσπάσματα μεταδίδει ο Real FM 97,8.

Χρυσοί χορηγοί: ELPEN, DEMO
Ασημένιοι χορηγοί: Eurolife FFH, NeuroOncology, ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, Integris, Εθνική Ασφαλιστική, Affidea, CORONIS Research, Bennett, Όμιλος ΠΡΟΣΥΦΑΠΕ
Χορηγοί: Εθνική Τράπεζα, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ, ΒΙΑΝΕΞ, Hellenic Healthcare Group (HHG), Diaverum, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, Siemens Healthineers, EIZO, UNI-PHARMA, RAFARM, Ελληνικό Κέντρο Νευροχειρουργικής Έρευνας «Καθηγητής Πέτρος Κόκκαλης»
Χορηγοί επικοινωνίας: oloygeia.gr, enikos, enikonomia.gr, real fm 97,8, realnews, real.gr

Ο Dr. Giles Yeo, κορυφαίος ειδικός στις θερμίδες και τη γενετική, μοιράστηκε μια πρωτοποριακή πρωινή ρουτίνα, το οποίο μπορούν να ακολουθήσουν όσοι κάνουν δίαιτα για να χάσουν βάρος σε μόλις τέσσερις εβδομάδες

Το “κλειδί” για την απώλεια βάρους, σύμφωνα με γιατρό

Ο Dr. Giles Yeo, επιστήμονας από το Cambridge, αποκάλυψε στο podcast “Diary Of A CEO” με οικοδεσπότη τον Steven Bartlett, ότι ένα πλούσιο πρωινό θα μπορούσε να είναι το εισιτήριο σας για να χάσετε βάρος. Προτείνει να μεταφέρετε το κύριο γεύμα σας το πρωί και να επιλέξετε κάτι ελαφρύ δείπνο. Αυτό θα μπορούσε να είναι το κόλπο για να κάψετε λίπος πιο αποτελεσματικά.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησής τους, ο Dr. Yeo επανέλαβε τη γνωστή ρήση: «Φάτε στο πρωινό σαν βασιλιάς, μεσημεριανό σαν πρίγκιπας και δείπνο σαν ζητιάνος». Απορρίπτοντας την ιδέα ότι τα βραδινά γεύματα βοηθούν στην απώλεια βάρους, ισχυρίστηκε ότι η κατανάλωση ενός πλούσιου πρωινού με την ανατολή του ηλίου είναι το πραγματικό μυστικό για την απώλεια βάρους, σύμφωνα με επιστημονικά στοιχεία.

Ο Dr. Yeo αναφέρθηκε σε έρευνα που δείχνει ότι όσοι απολαμβάνουν πλούσια πρωινά γεύματα και πιο ελαφριά βραδινά δείπνα θα μπορούσαν να είναι σχεδόν 10% πιο αδύνατοι από όσους τρώνε τη νύχτα.

Γιατί είναι σημαντικό να προσαρμόζουμε τη διατροφή μας με βάση το μεταβολικό ρυθμό

Ο γιατρός τόνισε το υψηλότερο μεταβολικό ρυθμό κατά τη διάρκεια της ημέρας λόγω των ενσωματωμένων μας ενστίκτων επιβίωσης. Είμαστε προγραμματισμένοι να αναζητούμε τροφή όταν λεχει φως, κάτι που μας βοηθά να καίμε θερμίδες πιο αποτελεσματικά απ’ ό,τι στις μικρές ώρες όταν το μεταβολισμός μας πέφτει. «Ο μεταβολισμός μας είναι υψηλότερος κατά τη διάρκεια της ημέρας, επειδή πρέπει να “αναζητήσουμε τροφή”. Ενώ τη νύχτα, όταν κοιμόμαστε, ο μεταβολισμός μας πέφτει», πρόσθεσε ο Dr. Yeo.

«Έτσι, εάν καταναλώσετε ένα μεγάλο γεύμα τη νύχτα και λίγες ώρες αργότερα πάτε για ύπνο, φορτώνετε το σώμα σας με θερμίδες και μετά πηγαίνετε για ύπνο, καθώς το σώμα είναι σε λειτουργία αποθήκευσης. Ενώ αν καταναλώσετε ένα πλούσιο γεύμα κατά τη διάρκεια της ημέρας, έχετε όλη την ημέρα μπροστά σας για να το κάψετε», εξήγησε ο ειδικός.

Τι έδειξε μελέτη για την κατανάλωση πρωινού γεύματος και την απώλεια βάρους

Ο Dr. Yeo αναφέρθηκε σε μια μελέτη της καθηγήτριας Alexandra Johnstone, μιας αναγνωρισμένης “καινοτόμου ερευνήτριας στο πεδίο του ελέγχου της ανθρώπινης όρεξης” στο Πανεπιστήμιο του Aberdeen. Η διάσημη διατροφολόγος εξήγησε πώς η έρευνα έδωσε έναν καθορισμένο αριθμό ημερήσιων θερμίδων στους συμμετέχοντες για μια περίοδο τεσσάρων εβδομάδων. «Και το έκαναν είτε φορτώνοντας όλες τις θερμίδες στο πρωινό, είτε φορτώνοντας όλες τις θερμίδες στο δείπνο. Όλοι έτρωγαν το ίδιο πράγμα και μετά άλλαξαν όλοι», συνέχισε.

«Η καθηγήτρια Alexandra Johnstone διαπίστωσε ότι… η διαφορά ήταν αν έτρωγε περισσότερο στο πρωινό, ένιωθε λιγότερη πείνα κατά τη διάρκεια της ημέρας, απ’ ό,τι αν έτρωγε περισσότερο στο δείπνο. Έτσι, αν τρώτε ακριβώς τα ίδια φαγητά, στο πρωινό και στο δείπνο ή στο δείπνο και στο μεσημεριανό, δεν έχει πραγματικά σημασία».

Μπορεί για μερικούς ανθρώπους να είναι πολύ πιο εύκολο να τρώνε ένα μεγάλο πρωινό. Αυτό σημαίνει ότι νιώθουν λιγότερη πείνα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Σύμφωνα με τη μελέτη, «Σε μια τυχαιοποιημένη διασταυρούμενη δοκιμή, 30 άτομα με παχυσαρκία/υπέρβαρα ακολούθησαν δύο δίαιτες απώλειας βάρους 4 εβδομάδων με περιορισμένες θερμίδες αλλά ισο-ενεργειακές δίαιτες, με πρωινές ή βραδινές θερμίδες».

Οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν τη δίαιτα με πλούσιο πρωινό ανέφεραν σημαντικά χαμηλότερη πείνα. Έτσι, η πρωινή πρόσληψη θερμίδων (μεγάλο πρωινό) μπορεί να βοηθήσει στην τήρηση του προγράμματος απώλειας βάρους μέσω μιας μεγαλύτερης καταστολής της όρεξης.

Οι συμβουλές από τον ειδικό

Ο Dr. Yeo συμβουλεύει: «Εάν προσπαθείτε να χάσετε βάρος… τότε θα μπορούσατε να αρχίσετε να σκέφτεστε πότε θέλετε να φάτε περισσότερο. Προσωπικά, θα έκοβα τις θερμίδες από το δείπνο μου παρά από το πρωινό».

Ο καθηγητής αναγνώρισε ότι για άτομα με απαιτητικές εργασίες και ακανόνιστα ωράρια εργασίας, όπως οι νοσηλευτές, η τήρηση ενός σταθερού προγράμματος γευμάτων μπορεί να είναι δύσκολη. Η πρότασή του ήταν απλή: «Φάτε όταν πεινάσετε».

Η έρευνα του Dr. Yeo επικεντρώνεται στους γενετικούς παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία. Είναι ο συγγραφέας δύο βιβλίων σχετικά με το θέμα: ‘Gene Eating: The Story of Human Appetite’ και ‘Why Calories Don’t Count: How We Got the Science of Weight Loss Wrong’.

Ένα θρεπτικό πρωινό είναι ένα ζωτικό συστατικό της ημέρας σας, ανεξάρτητα από τις θερμίδες. Εξετάστε το ενδεχόμενο, για ένα υγιές ξεκίνημα, να εντάξετε στο πρωινό σας γεύμα επιλογές όπως:

• βρώμη,
• ομελέτες ή
• τηγανίτες,

Η κατανάλωση τροφών πλούσιων αε πρωτεΐνη και φυτικές ίνες το πρωί μπορεί να σας βοηθήσει να θέσετε την όρεξή σας υπό έλεγχο.

Μια ζεστή κούπα χαμομήλι αποτελεί για πολλούς αγαπημένη βραδινή συνήθεια, αλλά πότε είναι καλύτερο να την απολαμβάνετε αν θέλετε να κοιμηθείτε πιο εύκολα; Διαιτολόγοι εξηγούν ότι δεν υπάρχει μία αυστηρά καθορισμένη ώρα, ωστόσο η κατανάλωσή του περίπου μία ώρα πριν από τον ύπνο μπορεί να ενταχθεί σε μια χαλαρωτική βραδινή ρουτίνα.

Χαμομήλι πριν από τον ύπνο: Μια απλή συνήθεια για περισσότερη χαλάρωση

Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος αποτελεί βασικό παράγοντα για τη σωματική και ψυχική υγεία. Ωστόσο, δεν καταφέρνουν όλοι οι ενήλικες να συμπληρώνουν τις συνιστώμενες επτά έως εννέα ώρες ξεκούρασης κάθε βράδυ. Μια νύχτα με λίγο ή διακοπτόμενο ύπνο μπορεί να επηρεάσει την ενέργεια και τη διάθεση την επόμενη ημέρα, ενώ η συστηματική έλλειψη ύπνου έχει συνδεθεί με επιπτώσεις στην υγεία και την ποιότητα ζωής.

Αν αναζητάτε έναν απλό τρόπο να χαλαρώνετε πριν ξαπλώσετε, μια ζεστή κούπα χαμομήλι μπορεί να γίνει μέρος της βραδινής σας ρουτίνας. Όπως επισημαίνει η διαιτολόγος Liz Shaw, το καθαρό χαμομήλι δεν περιέχει φυσικά καφεΐνη. Ωστόσο, είναι σημαντικό να ελέγχετε την ετικέτα, καθώς ορισμένα μείγματα περιλαμβάνουν καφεϊνούχο τσάι ή άλλα συστατικά.

Πότε είναι καλύτερο να καταναλώνετε το χαμομήλι, αν θέλετε να το εντάξετε στη ρουτίνα πριν από τον ύπνο; Διαιτολόγοι εξηγούν ποια ώρα μπορεί να είναι κατάλληλη, τι γνωρίζουμε για τη σχέση του ροφήματος με τη χαλάρωση και ποιες ακόμη συνήθειες μπορούν να συμβάλουν σε έναν πιο ξεκούραστο ύπνο.

Πώς το χαμομήλι βοηθάει στον ύπνο

Δεν υπάρχει μαγικό ραβδί για τον ύπνο, αλλά το χαμομήλι μπορεί να σας βοηθήσει να χαλαρώσετε και να κοιμηθείτε πιο βαθιά. «Η κατανάλωση τσαγιού χαμομηλιού πριν από τον ύπνο μπορεί να σας βοηθήσει να αποκοιμηθείτε πιο γρήγορα και να παραμείνετε κοιμισμένοι περισσότερο, με λιγότερες αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα», αναφέρει η Kelsey Kunik, RDN.

Τα περισσότερα οφέλη του χαμομηλιού προέρχονται από μια ένωση που ονομάζεται απιγενίνη (apigenin), η οποία μπορεί να συνδεθεί με τους υποδοχείς του GABA και τους βενζοδιαζεπινικούς υποδοχείς στον εγκέφαλο. Το GABA είναι ένας νευροδιαμεσολαβητής που παίζει σημαντικό ρόλο στο κεντρικό νευρικό σύστημα και, όταν η απιγενίνη συνδέεται με τους υποδοχείς του, βοηθά στην προώθηση της χαλάρωσης. Η απιγενίνη συνδέεται επίσης με υποδοχείς που μπορεί να έχουν μια ήπια ηρεμιστική δράση.

Αναρωτιέστε πόσο χαμομήλι χρειάζεται; Η επιστήμη δεν είναι απόλυτα σαφής. «Είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί η ακριβής δόση, καθώς στις κλινικές μελέτες έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορες δόσεις και ποικιλίες εκχυλισμάτων», εξηγεί η Kunik. Για μια απλή προσθήκη στη βραδινή σας ρουτίνα, δοκιμάστε μία κούπα πριν πέσετε για ύπνο.

Υπάρχει ιδανική ώρα κατανάλωσης για το τσάι χαμομηλιού;

Αν και δεν υπάρχει «ιδανική» ώρα για να πιείτε χαμομήλι πριν τον ύπνο, η κατανάλωσή του περίπου 60 λεπτά πριν επιχειρήσετε να κοιμηθείτε αποτελεί μια εξαιρετική επιλογή. «Η τρέχουσα έρευνα δεν ορίζει μια συγκεκριμένη αυστηρή ώρα, αλλά μία ή δύο ώρες πριν τον ύπνο, ως μέρος της βραδινής σας ρουτίνας χαλάρωσης, δίνει στις ενώσεις αρκετό χρόνο να δράσουν, χωρίς να αυξάνει την ανάγκη να σηκωθείτε για τουαλέτα μέσα στη νύχτα», προσθέτει η Kunik.

Επιπλέον συμβουλές από ειδικούς για καλύτερο ύπνο

Ένας ποιοτικός ύπνος επιτυγχάνεται καλύτερα μέσα από μια ολιστική προσέγγιση. Ειδικοί προτείνουν τις παρακάτω πρακτικές για την ενίσχυση του ύπνου σας.

• Αυξήστε τη σωματική δραστηριότητα: «Η ενσωμάτωση της τακτικής κίνησης συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου, λειτουργώντας παράλληλα ως ένας υγιεινός σύμμαχος στη διαχείριση του άγχους», αναφέρει η Shaw. Θυμηθείτε ότι η καθημερινή σας άσκηση δεν απαιτεί ατελείωτες ώρες: «Όποια κι αν είναι η δραστηριότητά σας, αφιερώστε μόλις 22 λεπτά την ημέρα (καλύπτοντας έτσι τις εβδομαδιαίες συστάσεις άσκησης!)», σημειώνει η ειδικός.
• Δοκιμάστε βύσσινα ή χυμό κερασιού: «Τα βύσσινα έχουν μελετηθεί για τις ευεργετικές τους ιδιότητες στον ύπνο και έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Παρόλο που απαιτείται περαιτέρω έρευνα, ο συνδυασμός ανθοκυανινών και μελατονίνης σε κάθε μπουκιά (ή γουλιά) μπορεί να είναι το κλειδί για καλύτερο ύπνο», εξηγεί η Shaw.
• Περιορίστε τον χρόνο μπροστά στις οθόνες: Η αδιάκοπη χρήση του κινητού ή του υπολογιστή καθιστά πιο δύσκολη την έλευση του ύπνου. «Απομακρύνοντας την οθόνη σας και επιλέγοντας μια χαλαρωτική δραστηριότητα πριν τον ύπνο, περιορίζετε την έκθεση στο μπλε φως που διαταράσσει τον κύκλο του ύπνου, βοηθώντας τον εγκέφαλό σας να χαλαρώσει», συμβουλεύει ο Kunik.
• Δημιουργήστε μια ρουτίνα ύπνου: Καθιερώστε μια βραδινή ρουτίνα που περιλαμβάνει χαλαρωτικές δραστηριότητες τις οποίες ανυπομονείτε να κάνετε. «Αποφύγετε τη χρήση οθονών και προτιμήστε αναλογικά χόμπι, όπως το διάβασμα, τα παζλ ή τις χειροτεχνίες», προτείνει ο Kunik. Αυτές οι δραστηριότητες βοηθούν το σώμα και το μυαλό σας να καταλάβουν ότι έφτασε η ώρα να χαμηλώσουν ρυθμούς.
• Βγείτε έξω στη φύση καθημερινά: Η έκθεση στο φυσικό φως, ιδίως το πρωί, βοηθά στη διατήρηση του εσωτερικού ρολογιού του οργανισμού σας σε αρμονία με τον κύκλο ημέρας-νύχτας. Δεν χρειάζεται να είναι χρονοβόρο—ένας γρήγορος πρωινός περίπατος είναι αρκετός.

Αν ξυπνάτε συχνά κουρασμένοι, ίσως αξίζει να επανεξετάσετε όσα κάνετε λίγο πριν κοιμηθείτε. Μια απλή αλλαγή στη βραδινή σας ρουτίνα, όπως το να αφήνετε στην άκρη το κινητό και τις υπόλοιπες οθόνες για 30 έως 60 λεπτά πριν από τον ύπνο, μπορεί να συμβάλει σε καλύτερη ξεκούραση και μεγαλύτερη εγρήγορση την επόμενη ημέρα. Οι ειδικοί εξηγούν γιατί αυτή η συνήθεια έχει σημασία και πώς μπορείτε να την εντάξετε στην καθημερινότητά σας.

Η καλύτερη βραδινή συνήθεια για περισσότερη ενέργεια την επόμενη μέρα, σύμφωνα με ειδικούς

Τα επίπεδα ενέργειας εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως ο ύπνος, η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και η διαχείριση του άγχους. Ωστόσο, μια από τις πιο παραμελημένες πτυχές για την αύξηση της ενέργειάς σας είναι το τι κάνετε την τελευταία ώρα πριν κοιμηθείτε. Πολλοί άνθρωποι περνούν αυτό το διάστημα κάνοντας scrolling στο κινητό, βλέποντας τηλεόραση ή ελέγχοντας τα email τους, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι αυτές οι συνήθειες μπορεί να επηρεάσουν το πόσο ξεκούραστοι θα νιώθουν το επόμενο πρωί.

Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα υγείας, ένα από τα πιο αποτελεσματικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να έχετε περισσότερη ενέργεια την επόμενη μέρα δεν κοστίζει τίποτα και δεν απαιτεί κανέναν εξοπλισμό. Ποιο είναι αυτό; Η δημιουργία μιας χαλαρωτικής ρουτίνας χωρίς οθόνες 30 έως 60 λεπτά πριν από τον ύπνο. Δείτε γιατί λειτουργεί και πώς να την καθιερώσετε.

Πώς η βραδινή ρουτίνα χωρίς οθόνες επηρεάζει την ενέργειά σας

• Ενισχύει τη φυσική παραγωγή μελατονίνης
• Βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου
• Μειώνει το στρες πριν από τον ύπνο
• Προσφέρει ψυχολογική αποσυμφόρηση

Ενισχύει τη φυσική παραγωγή μελατονίνης

Το φως που εκπέμπεται από τις οθόνες δρα ανασταλτικά στη μελατονίνη, την ορμόνη που ειδοποιεί τον εγκέφαλο ότι είναι ώρα για ύπνο. «Το φως από τα tablets, τα τηλέφωνα και την τηλεόραση μπορεί να καταστείλει την έκκριση μελατονίνης», αναφέρει ο Daniel Kellman, N.D., FABNO, IFMCP. «Όταν η μελατονίνη καταστέλλεται πολύ κοντά στην ώρα του ύπνου, η μετάβαση στον ύπνο καθυστερεί και η συνολική ποιότητα της ξεκούρασης υποβαθμίζεται».

Προσπαθήστε να απομακρύνετε τις οθόνες 30 έως 60 λεπτά πριν κοιμηθείτε. Αυτό θα επιτρέψει στα επίπεδα μελατονίνης να αυξηθούν φυσικά και στον εγκέφαλό σας να μεταβεί από μια κατάσταση εγρήγορσης σε μια κατάσταση χαλάρωσης.

Βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου

Όλοι γνωρίζουμε ότι ο ύπνος διάρκειας επτά έως εννέα ωρών είναι καθοριστικός, αλλά η ποιότητα αυτών των ωρών είναι εξίσου σημαντική. «Το να δίνετε στον εγκέφαλο τη δυνατότητα να μεταβεί από τη λειτουργία εγρήγορσης (έκκριση κορτιζόλης) στη λειτουργία ύπνου (έκκριση μελατονίνης) υποστηρίζει έναν πιο αναζωογονητικό ύπνο, γεγονός που σημαίνει καλύτερη σωματική ενέργεια και πνευματική διαύγεια την επόμενη μέρα», εξηγεί ο Kellman.

Μια σταθερή βραδινή ρουτίνα χαλάρωσης βοηθά τον εγκέφαλο και το σώμα να εισέλθουν σε βαθύτερα, πιο αναζωογονητικά στάδια ύπνου, αντί να παραμένουν σε έναν ελαφρύ και διακεκομμένο ύπνο. Σύμφωνα με τον Kellman, αυτό σημαίνει λιγότερες διαταραχές ύπνου και μεγαλύτερη σωματική και πνευματική ανάκαμψη.

Μειώνει το στρες πριν από τον ύπνο

Πέρα από την έκθεση των ματιών στο φως, οι οθόνες κρατούν τον εγκέφαλο σε εγρήγορση, υπερένταση και συχνά σε συναισθηματική φόρτιση. Οι ειδήσεις, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα email εργασίας μπορούν να πυροδοτήσουν μια απόκριση στρες, διατηρώντας το νευρικό σύστημα σε κατάσταση διεγερσιμότητας ακόμη και αφού αφήσετε το τηλέφωνο από τα χέρια σας.

«Το συναισθηματικό περιεχόμενο μπορεί να περιλαμβάνει τα πάντα: από αναρτήσεις που προκαλούν ένταση και ειδήσεις, μέχρι γραπτά μηνύματα και συγκρίσεις του εαυτού μας με άλλους», σημειώνει η ψυχολόγος Nicole Andreoli, Ph.D. «Το να μετατρέψετε την προετοιμασία του ύπνου σε ένα πιο συνειδητό κομμάτι της καθημερινότητάς σας βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου, γεγονός που οδηγεί φυσικά σε υψηλότερα επίπεδα ενέργειας την επόμενη μέρα».

Προσφέρει ψυχολογική αποσυμφόρηση

Ένας λόγος για τον οποίο μπορεί να δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε το βράδυ είναι ότι ο εγκέφαλός σας εξακολουθεί να επεξεργάζεται τα γεγονότα της ημέρας και να προετοιμάζεται για το αύριο. Γι’ αυτό το λόγο, η αντικατάσταση των οθονών με μια χαλαρωτική δραστηριότητα, όπως το διάβασμα ενός βιβλίου ή ο διαλογισμός, δίνει το σύνθημα στο νευρικό σας σύστημα ότι η μέρα τελείωσε.

Ο Matt Glowiak, Ph.D., LCPC, CAADC, συνιστά να συνδυάζετε το διάστημα χωρίς οθόνες με μια σύντομη καταγραφή σκέψεων σε ένα ημερολόγιο (journaling). «Η καταγραφή αυτών των σκέψεων στο χαρτί δημιουργεί πνευματική αποσυμφόρηση, μειώνει τη μηρυκαστική σκέψη (rumination) και επιτρέπει έναν βαθύτερο, πιο ξεκούραστο ύπνο», αναφέρει. «Μελέτες έχουν δείξει μάλιστα ότι οι άνθρωποι που σημειώνουν μια συγκεκριμένη λίστα υποχρεώσεων (to-do list) πριν κοιμηθούν, αποκοιμούνται ταχύτερα». Η Andreoli συμφωνεί, σημειώνοντας ότι «η ολοκλήρωση της ημέρας δημιουργεί ψυχολογικό κλείσιμο—είναι ένα σήμα ότι η εργασία, το scrolling, η επίλυση προβλημάτων και οι ανησυχίες έχουν τελειώσει επίσημα για το βράδυ».

Άλλες συμβουλές για περισσότερη ενέργεια το πρωί

Δοκιμάστε αυτές τις συμβουλές ειδικών για καλύτερο ύπνο και περισσότερη ενέργεια καθημερινά:

• Βγείτε έξω κατά την πρώτη ώρα αφού ξυπνήσετε: Το πρωινό φως βοηθάει στην αναρρύθμιση του εσωτερικού σας ρολογιού, αυξάνοντας την εγρήγορση κατά τη διάρκεια της ημέρας και την υπνηλία το βράδυ.
• Ασκείστε τακτικά: «Η άσκηση είναι από τα κορυφαία πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να έχετε περισσότερη ενέργεια μέσα στην ημέρα και να βελτιώσετε την ποιότητα του ύπνου σας», αναφέρει ο Kellman. «Ακόμη και μια μέτρια δραστηριότητα, όπως το περπάτημα, μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά».
• Διατηρήστε μια σταθερή ώρα ύπνου: «Το να πηγαίνετε για ύπνο και να ξυπνάτε την ίδια περίπου ώρα κάθε μέρα συμβάλλει στη ρύθμιση του εσωτερικού ρολογιού του σώματός σας», επισημαίνει ο Andreoli. «Ο επαρκής ύπνος ενισχύει την προσοχή, τη μνήμη, τη διάθεση και τη σωματική λειτουργία την επόμενη μέρα».
• Κάντε μια σύντομη “εκκαθάριση μυαλού” (brain dump) πριν κοιμηθείτε: «Afιέρωσε πέντε λεπτά πριν τον ύπνο για να γράψεις τι χρειάζεται την προσοχή σου αύριο, τι σε απασχολεί και τι μπορεί να περιμένει», συνιστά ο Glowiak. «Ο στόχος είναι να καθησυχάσεις τον εγκέφαλό σου ότι αυτά τα προβλήματα έχουν βρει τη θέση τους μέχρι το πρωί».
• Προσέξτε την κατανάλωση αλκοόλ: Το αλκοόλ μπορεί να σας βοηθήσει να χαλαρώσετε και να αποκοιμηθείτε γρήγορα, ωστόσο επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του ύπνου σας και μειώνει τα επίπεδα ενέργειας την επόμενη μέρα. «Μπορεί να κοιμηθείτε πιο γρήγορα, αλλά η ποιότητα του ύπνου συνήθως υποβαθμίζεται και δεν θα νιώθετε αναζωογονημένοι όταν ξυπνήσετε», λέει ο Kellman.

Ο καφές αποτελεί για πολλούς απαραίτητο κομμάτι της πρωινής ρουτίνας. Τι συμβαίνει, όμως, στη χοληδόχο κύστη όταν τον καταναλώνουμε καθημερινά; Μελέτες συνδέουν την τακτική κατανάλωση καφέ με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης χολόλιθων, ενώ σε ανθρώπους που έχουν ήδη πέτρες μπορεί να προκαλέσει ενοχλήσεις. Οι ειδικοί εξηγούν τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.

Τι συμβαίνει στη χοληδόχο κύστη όταν πίνετε καφέ κάθε μέρα

Ο πρωινός σας καφές κάνει πολλά περισσότερα από το να σας ξυπνάει. Η κατανάλωσή του ενεργοποιεί διάφορες λειτουργίες του πεπτικού συστήματος, επηρεάζοντας μεταξύ άλλων και τη χοληδόχο κύστη. Το μικρό αυτό όργανο, που βρίσκεται κάτω από το συκώτι και έχει σχήμα αχλαδιού, λειτουργεί ως αποθήκη της χολής, ενός υγρού που συμβάλλει στην πέψη των λιπαρών τροφών.

Έχετε παρατηρήσει ποτέ κάποια ενόχληση μετά τον πρωινό σας καφέ; Ή μήπως αναρωτιέστε αν η καθημερινή κατανάλωσή του μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο εμφάνισης χολόλιθων;

Η σχέση ανάμεσα στον καφέ και την υγεία της χοληδόχου κύστης έχει απασχολήσει την επιστημονική έρευνα, με τα ευρήματα να παρουσιάζουν ενδιαφέρον, αλλά και ορισμένες διαφοροποιήσεις. Συγκεκριμένα, ο καφές ενδέχεται να έχει ευνοϊκή επίδραση σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα στη χολή μπορεί να προκαλέσει δυσφορία.

Τι γνωρίζουμε για την καθημερινή κατανάλωση καφέ και την επίδρασή της στη χοληδόχο κύστη; Tι αποκαλύπτουν τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Πώς επηρεάζει ο καφές τη χοληδόχο κύστη

• Προκαλεί συσπάσεις στη χοληδόχο κύστη
• Συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης χολόλιθων (πέτρας στη χολή)
• Μπορεί να προκαλέσει ενοχλήσεις αν έχετε ήδη πέτρες στη χολή

Προκαλεί συσπάσεις στη χοληδόχο κύστη

Όταν τρώτε, το σώμα απελευθερώνει μια ορμόνη που ονομάζεται χολοκυστοκινίνη (CCK). Η CCK δίνει σήμα στη χοληδόχο κύστη να συσπαστεί και να προωθήσει τη χολή στο λεπτό έντερο. «Η τακτική κατανάλωση καφέ ενθαρρύνει τη χοληδόχο κύστη να συσπάται και να αδειάζει, αποτρέποντας τη χολή από το να μένει στάσιμη», εξηγεί ο Dr. Jay Luthar.

Μελέτες υποδεικνύουν ότι και ο ντεκαφεϊνέ καφές μπορεί να προκαλέσει την ίδια αντίδραση, γεγονός που δείχνει ότι ευθύνονται και άλλες ουσίες του καφέ πέρα από την καφεΐνη.

Ο Dr. Daniel Atkinson προσθέτει: «Προκαλώντας συχνές συσπάσεις και διατηρώντας τη ροή της χολής, η καθημερινή κατανάλωση καφέ μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της στάσης της χολής και στον σχηματισμό νέων χολόλιθων (πετρών)».

Συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης χολόλιθων (πέτρας στη χολή)

Μεγάλες παρατηρησιακές μελέτες συνδέουν την τακτική κατανάλωση καφέ με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωματικής χολολιθίασης. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό συμβαίνει επειδή ο καφές:

• Αυξάνει τη ροή της χολής.
• Βελτιώνει την κινητικότητα της χοληδόχου κύστης.
• Μεταβάλλει τον μεταβολισμό των χολικών οξέων με τρόπο που εμποδίζει τη δημιουργία πετρών.
• Επηρεάζει την επεξεργασία της χολικερυθρίνης και τον μεταβολισμό των ορμονών, προσφέροντας επιπλέον προστασία.

Μπορεί να προκαλέσει ενοχλήσεις αν έχετε ήδη πέτρες στη χολή

Οι ίδιες συσπάσεις που βοηθούν μια υγιή χοληδόχο κύστη να απελευθερώσει χολή, μπορεί να προκαλέσουν πρόβλημα αν υπάρχουν ήδη χολόλιθοι. Όταν η χολή συσπάται, μια πέτρα μπορεί να πιέσει ή να μπλοκάρει έναν χοληφόρο πόρο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κρίση χολής (κολικό), που εκδηλώνεται συνήθως ως οξύς πόνος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς.

Αν και τα στοιχεία ότι ο ίδιος ο καφές πυροδοτεί άμεσα τις κρίσεις χολής είναι περιορισμένα και η ανταπόκριση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, αν έχετε διαγνωσμένους χολόλιθους και νιώθετε πόνο μετά την κατανάλωση καφέ, είναι σοφό να περιορίσετε την ποσότητα και να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Άλλα ροφήματα που ενισχύουν την υγεία της χολής

Ο καφές δεν είναι το μόνο ρόφημα που προσφέρει πιθανά οφέλη για τη χολή (χοληδόχο κύστη). Αν και τα επιστημονικά δεδομένα για τα παρακάτω ροφήματα είναι περιορισμένα, μπορούν εύκολα να ενταχθούν σε μια ισορροπημένη και υγιεινή καθημερινότητα:

• Νερό: Η σωστή ενυδάτωση ενισχύει τη συνολική πέψη και τη λειτουργία του οργανισμού. Παράλληλα, αποτελεί μια επιλογή χωρίς θερμίδες που αντικαθιστά τα σακχαρούχα ποτά, τα οποία σύμφωνα με μελέτες σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφανίσεων χολολίθων (πέτρες στη χολή). «Το χολικό υγρό αποτελείται κατά περίπου 95% από νερό. Η επαρκής ενυδάτωση εμποδίζει τη χολή από το να γίνει υπερβολικά πυκνή, κατάσταση που αποτελεί κύρια αιτία δημιουργίας χολόλιθων», αναφέρει η Atkinson.
• Πράσινο τσάι: Ορισμένες παρατηρησιακές μελέτες συνδέουν την κατανάλωση πράσινου τσαγιού με χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου της χοληδόχου κύστης. Το πράσινο τσάι περιέχει καφεΐνη και φυτικές ενώσεις (κατεχίνες), αν και η άμεση επίδρασή τους στη χολή χρήζει επιπλέον μελέτης.
• Ντεκαφεϊνέ καφές (Decaf): Εάν η καφεΐνη σας προκαλεί νευρικότητα, ο καφές χωρίς καφεΐνη διεγείρει επίσης τις συσπάσεις της χολής. Ωστόσο, η συσχέτισή του με τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης πέτρας στη χολή φαίνεται να είναι πιο αδύναμη σε σύγκριση με τον κανονικό καφέ.

Συμβουλές και συνήθειες για υγιή χοληδόχο κύστη

Οι καθημερινές σας συσχετίσεις και συνήθειες παίζουν σημαντικότερο ρόλο στην υγεία της χολής από οποιοδήποτε μεμονωμένο ρόφημα. Οι παρακάτω επιστημονικά τεκμηριωμένες συμβουλές μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου σχηματισμού χολόλιθων και σχετικών προβλημάτων:

• Αυξήστε την πρόσληψη τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες: Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια (φασόλια, αρακάς) και τα δημητριακά ολικής αλέσεως υποστηρίζουν την υγιή πέψη και συνιστώνται συχνά στο πλαίσιο μιας διατροφής φιλικής προς τη χολή.
• Περιορίστε τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες και την προστιθέμενη ζάχαρη: Η μειωμένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και ζαχαρούχων προϊόντων συμβάλλει στη συνολική μεταβολική υγεία, η οποία συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο χολολιθίασης.
• Εντάξτε «καλά» λιπαρά στη διατροφή σας: Τα υγιεινά λιπαρά, όπως το ελαιόλαδο και τα ιχθυέλαια, βοηθούν τη χολή να συσπάται και να εκκενώνεται τακτικά, ενισχύοντας τη φυσιολογική της λειτουργία.
• Μειώστε τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά: Τα τηγανητά, τα βαριά γλυκά και άλλες τροφές πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά επιβαρύνουν την πέψη και είναι καλό να ελαχιστοποιούνται σε μια διατροφή για την προστασία της χολής.
• Διατηρήστε ένα υγιές βάρος μέσω τακτικής σωματικής άσκησης: Η διατήρηση της φυσικής δραστηριότητας και η επίτευξη ενός υγιούς σωματικού βάρους συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης πέτρας στη χολή και υποστηρίζουν τη συνολική υγεία του πεπτικού συστήματος.
• Ακολουθήστε ένα ισορροπημένο και σταθερό πλάνο διατροφής: Ένα σταθερό, θρεπτικό διατροφικό πρόγραμμα είναι γενικά πιο ευεργετικό για τη χολή από τις αυστηρές δίαιτες ή την κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών.

Τα ψάρια αποτελούν βασικό συστατικό μιας ισορροπημένης διατροφής, χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες, ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, βιταμίνες και μέταλλα. Ωστόσο, νέα μελέτη υποδεικνύει ότι δεν συνδέονται όλα τα είδη ψαριών με τα ίδια οφέλη για την υγεία. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις, με ορισμένες κατηγορίες ψαριών να συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από συγκεκριμένες αιτίες.

Τα ψάρια στη διατροφή: Γιατί έχει σημασία το είδος που επιλέγουμε;

Τα ψάρια αποτελούν σημαντικό κομμάτι μιας ισορροπημένης διατροφής, καθώς προσφέρουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, όπως πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνες, μέταλλα και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Η τακτική κατανάλωσή τους έχει συνδεθεί με οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία και τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Ωστόσο, φαίνεται πως δεν έχουν όλα τα είδη ψαριών την ίδια σχέση με την υγεία μας. Νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Journal of Nutrition, εξέτασε κατά πόσο η κατανάλωση διαφορετικών ψαριών και θαλασσινών σχετίζεται με τον κίνδυνο θνησιμότητας.

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν τόσο στα ψάρια που είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα όσο και στα ανάλατα ψάρια και οστρακοειδή, αναλύοντας δεδομένα από περισσότερους από 90.000 ενήλικες στην Ιαπωνία.

Τα αποτελέσματα παρουσίασαν ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις, καθώς οι συσχετίσεις δεν ήταν ίδιες για άνδρες και γυναίκες, ούτε για όλες τις αιτίες θανάτου.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Για να διερευνήσουν τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση διαφορετικών ειδών ψαριών και τον κίνδυνο θνησιμότητας, οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από την Προοπτική Μελέτη του Κέντρου Δημόσιας Υγείας της Ιαπωνίας (Japan Public Health Center-based Prospective Study), ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα που παρακολουθεί την υγεία ενηλίκων στην Ιαπωνία.

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν περισσότεροι από 90.000 ενήλικες, οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια διατροφής κατά την περίοδο 1995-1998. Μέσω αυτών καταγράφηκαν οι διατροφικές τους συνήθειες κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, με βάση τη συχνότητα κατανάλωσης και τη συνήθη ποσότητα κάθε τροφίμου.

Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε συνολικά 138 είδη τροφίμων και ποτών, μεταξύ των οποίων 19 διαφορετικά είδη ψαριών και θαλασσινών, όπως σολομός, τόνος σε κονσέρβα, σαρδέλες και παστά ψάρια.

Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες διαχώρισαν τα ψάρια σε δύο βασικές κατηγορίες: τέσσερα είδη αλατισμένων ψαριών και 15 είδη ανάλατων ψαριών και θαλασσινών. Από τη δεύτερη κατηγορία ξεχώρισαν επιπλέον τα ψάρια που είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, όπως ο σολομός, η πέστροφα, η τσιπούρα, το σαυρίδι, οι σαρδέλες και το χέλι.

Στη συνέχεια, παρακολούθησαν την κατάσταση της υγείας των συμμετεχόντων για αρκετά χρόνια, εξετάζοντας τη συνολική θνησιμότητα, δηλαδή τους θανάτους από κάθε αιτία, αλλά και τους θανάτους που οφείλονταν σε συγκεκριμένες παθήσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις, δηλαδή στις διαταραχές που επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος στον εγκέφαλο. Σε αυτές περιλαμβάνονται το εγκεφαλικό επεισόδιο, τα ανευρύσματα και οι αγγειακές δυσπλασίες.

Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές επιχείρησαν να διαπιστώσουν αν η συχνότητα και το είδος των ψαριών που καταναλώνει κάποιος σχετίζονται με διαφορετικά αποτελέσματα για την υγεία και τη μακροζωία.

Τι έδειξε η μελέτη για την κατανάλωση ψαριών και τη θνησιμότητα

Η ανάλυση των δεδομένων από 90.944 ενήλικες στην Ιαπωνία έφερε στο φως ενδιαφέρουσες συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ψαριών και τον κίνδυνο θνησιμότητας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μέτρια κατανάλωση ψαριών και οστρακοειδών συνδεόταν με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία στις γυναίκες. Ωστόσο, τα ευρήματα διαφοροποιούνταν ανάλογα με το είδος των ψαριών, το φύλο και την αιτία θανάτου.

Ειδικότερα:

• Στις γυναίκες, η αυξημένη κατανάλωση ψαριών πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα συσχετίστηκε με χαμηλότερη θνησιμότητα τόσο συνολικά όσο και από εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις.
• Στους άνδρες, αντίστοιχα, η υψηλότερη κατανάλωση ανάλατων ψαριών και οστρακοειδών συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις.

Με άλλα λόγια, η μελέτη υποδεικνύει ότι η σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση ψαριών και τη μακροζωία ενδέχεται να μην είναι ίδια για όλους, αλλά να εξαρτάται από τις διατροφικές επιλογές και το φύλο.

Γιατί παρατηρήθηκαν διαφορετικά αποτελέσματα σε άνδρες και γυναίκες

Οι επιστήμονες δεν κατάφεραν να προσδιορίσουν με σαφήνεια τους λόγους πίσω από αυτές τις διαφοροποιήσεις. Εκτιμούν, ωστόσο, ότι ενδεχομένως να σχετίζονται με διαφορετικές συνήθειες καπνίσματος και κατανάλωσης αλκοόλ μεταξύ ανδρών και γυναικών. Παρ’ όλα αυτά, η ανάλυση δεν επιβεβαίωσε ότι οι συγκεκριμένοι παράγοντες εξηγούν τις διαφορές.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τους περιορισμούς

Παρά το ενδιαφέρον των ευρημάτων, υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η διατροφική πρόσληψη των συμμετεχόντων καταγράφηκε μόνο μία φορά, επομένως δεν ήταν δυνατό να αποτυπωθούν πιθανές αλλαγές στις διατροφικές τους συνήθειες κατά τη διάρκεια της πολυετούς παρακολούθησης.

Επιπλέον, παρότι οι ερευνητές έλαβαν υπόψη διάφορους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, δεν αποκλείεται να υπήρχαν και άλλες μεταβλητές που δεν καταγράφηκαν και επηρέασαν τις συσχετίσεις.

Επομένως, τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση συγκεκριμένων ψαριών μειώνει άμεσα τον κίνδυνο θανάτου, αλλά προσθέτουν νέα δεδομένα στην έρευνα για τη σχέση διατροφής και μακροζωίας.

Πώς να εντάξετε περισσότερα ψάρια στην καθημερινή διατροφή σας

Τα ευρήματα της μελέτης, σε συνδυασμό με προηγούμενα επιστημονικά δεδομένα, ενισχύουν την άποψη ότι τα ψάρια αποτελούν μια ιδιαίτερα θρεπτική επιλογή στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής. Αν, όμως, δεν καταναλώνετε συχνά ψάρια και θαλασσινά, υπάρχουν απλοί τρόποι να τα εντάξετε πιο συστηματικά στα γεύματά σας, χωρίς να χρειάζεται να αλλάξετε ριζικά τις διατροφικές σας συνήθειες.

Ακολουθούν μερικές πρακτικές ιδέες:

• Προσθέστε ψάρι στα αγαπημένα σας πιάτα: Αντί για κιμά σε τάκος ή κοτόπουλο σε σαλάτα, δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε ψάρι ή θαλασσινά. Ο μπακαλιάρος και το σκουμπρί ταιριάζουν σε μεξικανικές συνταγές, ενώ ο σολομός, η πέστροφα και οι γαρίδες μπορούν να εμπλουτίσουν μια σαλάτα.
• Αξιοποιήστε τα ψάρια σε κονσέρβα: Δεν χρειάζεται να αγοράζετε πάντα φρέσκο ψάρι για να επωφεληθείτε από τη διατροφική του αξία. Ο τόνος, οι σαρδέλες και ο σολομός σε κονσέρβα αποτελούν πρακτικές και συχνά πιο οικονομικές επιλογές, που μπορείτε να προσθέσετε εύκολα σε σαλάτες, σάντουιτς ή ζυμαρικά.
• Πειραματιστείτε με μαρινάδες και σάλτσες: Αν δεν σας αρέσει η έντονη γεύση ορισμένων ψαριών, δοκιμάστε να τα συνδυάσετε με λεμόνι, σκόρδο, φρέσκα μυρωδικά ή μπαχαρικά. Μια σάλτσα πέστο, μια δροσερή σάλτσα γιαουρτιού ή λίγο τζατζίκι μπορούν επίσης να κάνουν το γεύμα πιο γευστικό.
• Έχετε κατεψυγμένα ψάρια και θαλασσινά στην κατάψυξη: Τα κατεψυγμένα φιλέτα ψαριού και οι γαρίδες αποτελούν μια εύκολη λύση για τις ημέρες που δεν έχετε χρόνο για ψώνια ή μαγείρεμα. Έτσι, μπορείτε να ετοιμάσετε γρήγορα ένα θρεπτικό γεύμα χωρίς να βασίζεστε αποκλειστικά στα φρέσκα προϊόντα.

Συμπερασματικά, η συχνότερη κατανάλωση ψαριών μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής. Η ποικιλία στις επιλογές και οι απλοί συνδυασμοί μπορούν να κάνουν την ένταξή τους στο εβδομαδιαίο μενού πολύ πιο εύκολη.

Νέα προειδοποίηση για μια σπάνια αλλά σοβαρή παρενέργεια, που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε μόνιμη απώλεια της όρασης, προσθέτει ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στα δημοφιλή φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, μεταξύ των οποίων τα Ozempic και Wegovy. Σύμφωνα με το Associated Press, η απόφαση ανακοινώθηκε τη Δευτέρα (9/11) και αφορά φαρμακευτικά σκευάσματα που χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, του διαβήτη και άλλων παθήσεων.

Η νέα προειδοποίηση θα ενσωματωθεί στις πληροφορίες ασφάλειας όλων των φαρμάκων της κατηγορίας GLP-1, η οποία περιλαμβάνει περίπου δώδεκα ενέσιμα και από του στόματος χορηγούμενα σκευάσματα.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται τα ευρέως χρησιμοποιούμενα Ozempic και Wegovy, καθώς και τα Zepbound και Mounjaro.

Η αμερικανική ρυθμιστική αρχή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη ανεπιθύμητη ενέργεια είναι σπάνια, ωστόσο ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μη αναστρέψιμη βλάβη στην όραση.

Ποια είναι η οφθαλμολογική πάθηση που προκαλεί ανησυχία

Η πάθηση ονομάζεται μη αρτηριτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια (Non-arteritic anterior ischemic optic neuropathy – NAION) και συνδέεται με τη μειωμένη αιμάτωση του οπτικού νεύρου.

Το οπτικό νεύρο είναι υπεύθυνο για τη μεταφορά των οπτικών πληροφοριών από το μάτι στον εγκέφαλο. Όταν η παροχή αίματος μειώνεται, μπορεί να προκληθεί βλάβη που επηρεάζει σημαντικά την όραση.

Σύμφωνα με τον FDA, περιστατικά της συγκεκριμένης πάθησης έχουν αναφερθεί σε ασθενείς που λάμβαναν φάρμακα GLP-1.

Ωστόσο, ο ακριβής μηχανισμός που ενδέχεται να συνδέει τη συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων με την εμφάνιση της πάθησης δεν έχει αποσαφηνιστεί.

Η προειδοποίηση αφορά έναν πιθανό κίνδυνο που εντοπίστηκε κατά την αξιολόγηση των διαθέσιμων δεδομένων και όχι μια ανεπιθύμητη ενέργεια που εμφανίζεται συχνά.

Τι έδειξε η ανάλυση περισσότερων από 125 κλινικών δοκιμών

Οι επιστήμονες του FDA ξεκίνησαν να εξετάζουν συστηματικότερα την πιθανή σύνδεση μετά τη δημοσίευση ιατρικής μελέτης το 2024.

Η μελέτη είχε συσχετίσει την εμφάνιση της ισχαιμικής οπτικής νευροπάθειας με τη χρήση σεμαγλουτίδης, της δραστικής ουσίας που περιέχεται στο Ozempic της φαρμακευτικής εταιρείας Novo Nordisk.

Στη συνέχεια, ο οργανισμός ανέλυσε δεδομένα από περισσότερες από 125 κλινικές δοκιμές.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, η πάθηση εμφανίστηκε σε περίπου 6 ανά 100.000 ασθενείς που λάμβαναν φάρμακο GLP-1 για τουλάχιστον έναν χρόνο.

Συγκριτικά, μεταξύ των συμμετεχόντων που λάμβαναν εικονικό φάρμακο ή άλλες κατηγορίες φαρμάκων για τη μείωση του σακχάρου στο αίμα, η συχνότητα ήταν μικρότερη από 4 ανά 100.000 άτομα.

Τα αποτελέσματα δείχνουν μια μικρή διαφορά στη συχνότητα εμφάνισης της πάθησης μεταξύ των δύο ομάδων, η οποία αποτέλεσε μέρος της αξιολόγησης ασφάλειας του FDA.

Παράλληλα, η υπηρεσία εντόπισε αναφορές αντίστοιχων περιστατικών και στο ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων.

Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση

Ο FDA καλεί τους ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 να δίνουν προσοχή σε ασυνήθιστες αλλαγές στην όρασή τους.

Στα συμπτώματα που αναφέρονται περιλαμβάνονται:

• Θολή όραση.
• Εμφάνιση τυφλών σημείων στο οπτικό πεδίο.
• Αλλοιωμένη αντίληψη των χρωμάτων.
• Άλλες αιφνίδιες ή ασυνήθιστες διαταραχές της όρασης.

Η αμερικανική υπηρεσία επισημαίνει ότι όσοι εμφανίσουν τέτοια συμπτώματα πρέπει να επικοινωνήσουν αμέσως με επαγγελματία υγείας, ώστε να υποβληθούν στην κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

Τι σημαίνει η νέα προειδοποίηση για τους ασθενείς

Η προσθήκη της προειδοποίησης στις πληροφορίες των φαρμάκων αποσκοπεί στην ενημέρωση των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας σχετικά με έναν σπάνιο αλλά δυνητικά σοβαρό κίνδυνο.

Η απόφαση του FDA δεν συνιστά απαγόρευση των συγκεκριμένων σκευασμάτων, τα οποία εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της παχυσαρκίας, του σακχαρώδους διαβήτη και άλλων ιατρικών καταστάσεων.

Ο οργανισμός υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης των συμπτωμάτων, καθώς η μη αρτηριτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια μπορεί να προκαλέσει σοβαρή απώλεια όρασης.

Η νέα επισήμανση εντάσσεται στη συνεχή παρακολούθηση της ασφάλειας των φαρμάκων GLP-1, τα οποία χρησιμοποιούνται πλέον από εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως.

Πάνω από 250 κρούσματα γαστρεντερίτιδας έχουν επιβεβαιωθεί στην Ελασσόνα, με τις υγειονομικές αρχές να βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς δεν έχει σταματήσει η προσέλευση ασθενών στο Κέντρο Υγείας της περιοχής.

Σύμφωνα με πληροφορίες, μέχρι το απόγευμα της Τρίτης (10/11) συνολικά 379 άνθρωποι είχαν αναζητήσει ιατρική βοήθεια παρουσιάζοντας συμπτώματα γαστρεντερίτιδας.

Σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ, από τους ασθενείς που προσήλθαν στο Κέντρο Υγείας Ελασσόνας, οι 125 χρειάστηκε να παραμείνουν για λίγες ώρες στη μονάδα βραχείας νοσηλείας, προκειμένου να λάβουν την απαραίτητη ιατρική φροντίδα και να παρακολουθηθεί η κατάσταση της υγείας τους.

Πληροφορίες από τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) αναφέρουν ότι από τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία δεν έχει προκύψει κάποιο κοινό κοινωνικό γεγονός ή εκδήλωση στην οποία να συμμετείχαν οι άνθρωποι που νόσησαν, ενώ δεν έχει ταυτοποιηθεί συγκεκριμένο παθογόνο που να ευθύνεται για την έξαρση.

Την ίδια ώρα, διενεργούνται εργαστηριακές εξετάσεις σε δείγματα ασθενών που χρειάστηκαν νοσηλεία προκειμένου να προσδιοριστεί ο πιθανός λοιμογόνος παράγοντας. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ζητηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες έλεγχος του νερού στην περιοχή, ώστε να εξεταστεί εάν υπάρχει ενδεχόμενη σύνδεση με την εμφάνιση των περιστατικών.

Δήμαρχος Ελασσόνας: Δεν βρέθηκε τίποτα στα δείγματα νερού

«Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στους συμπολίτες μας, ενημερώνουμε ότι τα δείγματα νερού που εξετάστηκαν δεν παρουσίασαν ευρήματα που να τεκμηριώνουν σύνδεση με την έξαρση των περιστατικών γαστρεντερίτιδας. Η διερεύνηση της κατάστασης συνεχίζεται, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, με προτεραιότητα την προστασία της δημόσιας υγείας και την υπεύθυνη ενημέρωση των πολιτών. Η δημόσια υγεία απαιτεί σοβαρότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και διαρκή επαγρύπνηση» ανέφερε σε δήλωσή του ο δήμαρχος Ελασσόνας Νίκος Γάτσας.

Οι αυξήσεις στα ασφάλιστρα υγείας δεν εξηγούνται με έναν μόνο παράγοντα. Αυτό ήταν το κοινό συμπέρασμα της ενότητας «Αυξήσεις Ασφαλίστρων Υγείας: Μύθοι, Δεδομένα και η Πραγματική Εικόνα του Κόστους Νοσηλείας» στο έκτο συνέδριο «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026».

Του Θάνου Μωριάτη 

Στη συζήτηση, που συντόνισε ο οικονομικός συντάκτης της Realnews Δημήτρης Χριστούλιας, συμμετείχαν ο διοικητής του ΕΟΠΥΥ Αθανάσιος Ζαμάνης, η πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΕ Αργυρή Βαγιωνά, ο γενικός διευθυντής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Θεόδωρος Χαμακιώτης και ο σύμβουλος διοίκησης του Ομίλου ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ Σωκράτης Γουρλής.

Ζαμάνης: «Δεν είναι μια απλή εξίσωση»

Ο διοικητής του ΕΟΠΥΥ αναγνώρισε ότι το κόστος της υγείας αυξάνεται, λόγω της τεχνολογίας, της γήρανσης του πληθυσμού και των νέων θεραπειών. Τόνισε όμως ότι το ζητούμενο είναι η σωστή κατανομή των πόρων: «Σημασία δεν έχει να πληρώνουμε περισσότερα, αλλά να πληρώνουμε πιο στοχευμένα». Υπενθύμισε ότι ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει το 70% του νοσηλίου σε ιδιωτική κλινική. Για την προβλεψιμότητα του κόστους είπε: «Σκεφτείτε πόσο δύσκολο είναι, τη στιγμή που αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα υγείας, να αντιμετωπίσει εκ των υστέρων και ένα κόστος το οποίο δεν μπορούσε να το προβλέψει». Ως προτεραιότητες του Οργανισμού ανέφερε τους στοχευμένους ελέγχους, τα ψηφιακά εργαλεία και την αξιολόγηση των παρόχων από τους ασφαλισμένους.

Χαμακιώτης: «Αυτά τα λεφτά κάποιος πρέπει να τα πληρώσει»

Ο Θεόδωρος Χαμακιώτης ανέφερε ότι μετά την πανδημία το κόστος προσωπικού αυξήθηκε κατά 30–35%. Έδωσε και παραδείγματα για το κόστος των νέων θεραπειών: η δόση της νέας θεραπείας για τον καρκίνο του παγκρέατος κοστίζει 34.000 ευρώ και οι θεραπείες CAR-T φθάνουν τις 250.000–300.000 ευρώ. «Αυτά τα λεφτά κάποιος πρέπει να τα πληρώσει», σημείωσε. Επικαλέστηκε τον δείκτη της ΕΛΣΤΑΤ, σύμφωνα με τον οποίο τα ιδιωτικά νοσοκομεία επηρέασαν μόλις κατά 1,25% τον ιατρικό πληθωρισμό του 2024, που ήταν περίπου 6,5%. «Υπάρχει ένα blame game μεταξύ μας, που δεν πρέπει να γίνεται», είπε, και ζήτησε λύση για τον ΦΠΑ 24% στα νοσήλια.

Γουρλής: «Μύθος» ο ρόλος των διαγνωστικών

«Θα μου επιτρέψετε να δανειστώ τον τίτλο του πάνελ και να πω “μύθος”». Έτσι απάντησε ο Σωκράτης Γουρλής στην άποψη ότι οι διαγνωστικές εξετάσεις ανεβάζουν τα ασφάλιστρα. Όπως εξήγησε, η έγκαιρη διάγνωση κοστίζει πολύ λιγότερο από τις πολυήμερες νοσηλείες. Σημείωσε ότι 9 στους 10 πολίτες κάνουν τις εξετάσεις τους σε ιδιωτικά εργαστήρια, ενώ, όπως είπε, «από τους 10 συμπολίτες μας που μπαίνουν στα εργαστήριά μας, ουσιαστικά αποζημιωνόμαστε τους 5». Πρότεινε τη μετάβαση «από διαχείριση της ασθένειας σε διαχείριση της υγείας».

Βαγιωνά: «Δεν γίνεται η υγεία χωρίς δημόσιο σύστημα υγείας»

Η Αργυρή Βαγιωνά στάθηκε στις αυξανόμενες ανάγκες αποκατάστασης των υπερηλίκων. Πρότεινε κίνητρα αντίστοιχα με το επενδυτικό clawback ή ειδικούς προϋπολογισμούς για τους υπερήλικες ασθενείς. «Δεν γίνεται η υγεία χωρίς δημόσιο σύστημα υγείας. Όπως δεν γίνεται η υγεία και χωρίς ιδιωτικό σύστημα υγείας», τόνισε. Κατέληξε ότι η συνεργασία πρέπει να ξεκινήσει από σήμερα, ώστε το 2030 να μη χρειαστεί να γίνει ξανά η ίδια συζήτηση.

Οι εργασίες του συνεδρίου μεταδίδονται διαδικτυακά από το ygeiasummit.gr και τα enikos.gr, real.gr, oloygeia.gr και enikonomia.gr. Εκτενή αποσπάσματα μεταδίδει ο Real FM 97,8.

Χρυσοί χορηγοί: ELPEN, DEMO
Ασημένιοι χορηγοί: Eurolife FFH, NeuroOncology, ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, Integris, Εθνική Ασφαλιστική, Affidea, CORONIS Research, Bennett, Όμιλος ΠΡΟΣΥΦΑΠΕ
Χορηγοί: Εθνική Τράπεζα, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ, ΒΙΑΝΕΞ, Hellenic Healthcare Group (HHG), Diaverum, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, Siemens Healthineers, EIZO, UNI-PHARMA, RAFARM, Ελληνικό Κέντρο Νευροχειρουργικής Έρευνας «Καθηγητής Πέτρος Κόκκαλης»
Χορηγοί επικοινωνίας: oloygeia.gr, enikos, enikonomia.gr, real fm 97,8, realnews, real.gr

Για να αυξήσουμε τις φυτικές ίνες στη διατροφή μας, δεν χρειάζεται απαραίτητα να αγοράσουμε νέα τρόφιμα ή να αλλάξουμε ριζικά τις διατροφικές μας συνήθειες. Αρκεί ίσως να σταματήσουμε να πετάμε ορισμένα από τα μέρη των λαχανικών που θεωρούμε άχρηστα. Σύμφωνα με νέα μελέτη, φλούδες, σπόροι και κοτσάνια μπορεί να περιέχουν έως και πέντε φορές περισσότερες φυτικές ίνες από τα μέρη που καταναλώνουμε συνήθως.

Φυτικές ίνες: Μήπως πετάμε στα σκουπίδια ένα πολύτιμο διατροφικό συστατικό;

Οι φλούδες, τα κοτσάνια, οι σπόροι και οι πυρήνες των φρούτων και των λαχανικών καταλήγουν συνήθως στα σκουπίδια, καθώς έχουμε συνηθίσει να τα αφαιρούμε κατά την προετοιμασία του φαγητού. Ωστόσο, αυτή η καθημερινή συνήθεια ενδέχεται να μας στερεί πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, και κυρίως φυτικές ίνες.

Η φιλοσοφία της διατροφής «από τη ρίζα ως την άκρη» (root-to-stem eating) προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση: την αξιοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων βρώσιμων μερών των φυτών, αντί να περιοριζόμαστε μόνο σε όσα καταναλώνουμε παραδοσιακά. Η πρακτική αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι φυτικές ίνες αποτελούν σημαντικό σύμμαχο για την καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, την υγεία του εντέρου και τη συνολική υγεία, ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν προσλαμβάνει τις συνιστώμενες ποσότητες.

Παράλληλα, η σπατάλη τροφίμων παραμένει σημαντικό πρόβλημα, με αρκετά από τα μέρη των φρούτων και των λαχανικών που απορρίπτουμε να είναι στην πραγματικότητα βρώσιμα. Θα μπορούσαν, λοιπόν, να αποτελούν μια υποτιμημένη πηγή φυτικών ινών;

Αυτό ακριβώς επιχείρησαν να διερευνήσουν ερευνητές του King’s College London, εξετάζοντας τη διατροφική αξία των μερών των φυτών που συνήθως πετάμε. Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Food Sciences and Nutrition.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Η μελέτη βασίστηκε σε δύο διαφορετικές προσεγγίσεις: αφενός στην εργαστηριακή ανάλυση των μερών των φρούτων και των λαχανικών που συνήθως απορρίπτονται και αφετέρου στη διερεύνηση των αντιλήψεων των καταναλωτών σχετικά με την κατανάλωσή τους.

Για την αξιολόγηση της διατροφικής τους αξίας, ένας επαγγελματίας σεφ προετοίμασε 12 διαφορετικά είδη φρέσκων προϊόντων: παντζάρι, πιπεριά, μπρόκολο, κολοκύθα butternut, κουνουπίδι, σέλινο, σγουρό λάχανο, μάραθο, ακτινίδιο, πράσο, ανανά και καρπούζι.

Κάθε πιάτο χωρίστηκε σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη περιλάμβανε τα μέρη που συνήθως πετάμε, όπως οι φλούδες, οι σπόροι, τα κοτσάνια και οι πυρήνες, ενώ η δεύτερη αποτελούνταν από τα τμήματα που καταναλώνουμε παραδοσιακά. Στη συνέχεια, οι ερευνητές αποξήραναν με τη μέθοδο της λυοφιλοποίησης τα μέρη που συνήθως απορρίπτονται και μέτρησαν την περιεκτικότητά τους σε φυτικές ίνες με μια καθιερωμένη εργαστηριακή μέθοδο. Για τα μέρη που καταναλώνονται συνήθως, χρησιμοποίησαν δεδομένα από αναγνωρισμένες βάσεις διατροφικών πληροφοριών του Ηνωμένου Βασιλείου.

Παράλληλα, οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν κατά πόσο οι καταναλωτές είναι εξοικειωμένοι με την ιδέα της αξιοποίησης ολόκληρων των φρούτων και των λαχανικών. Για τον σκοπό αυτό, πραγματοποίησαν έξι ομάδες εστίασης με τη συμμετοχή 40 ατόμων, οι οποίοι ήταν φοιτητές ή εργαζόμενοι στο King’s College London.

Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, διερευνήθηκαν οι γνώσεις των συμμετεχόντων σχετικά με τις φυτικές ίνες, οι πηγές από τις οποίες ενημερώνονται για θέματα διατροφής, καθώς και οι απόψεις και οι προβληματισμοί τους για την κατανάλωση μερών των φυτών που συνήθως καταλήγουν στα απορρίμματα.

Τι αποκάλυψαν τα ευρήματα της μελέτης

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα μέρη των φρούτων και των λαχανικών που συνήθως πετάμε μπορεί να αποτελούν σημαντική πηγή φυτικών ινών. Συγκεκριμένα, σε 10 από τα 12 είδη προϊόντων που εξετάστηκαν, τα απορριπτόμενα τμήματα είχαν υψηλότερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες ανά 100 γραμμάρια σε σύγκριση με τα μέρη που καταναλώνουμε συνήθως.

Οι μεγαλύτερες ποσότητες καταγράφηκαν στη φλούδα, τους σπόρους και τα εσωτερικά μέρη της κολοκύθας, με την περιεκτικότητα να φτάνει τα 9,25 γραμμάρια φυτικών ινών ανά 100 γραμμάρια. Στον αντίποδα, η φλούδα του καρπουζιού είχε τη χαμηλότερη περιεκτικότητα, με 2,10 γραμμάρια ανά 100 γραμμάρια.

Εντυπωσιακές ήταν και οι διαφορές σε ορισμένα επιμέρους τρόφιμα. Η φλούδα και ο πυρήνας του ανανά περιείχαν περισσότερες από τετραπλάσιες φυτικές ίνες σε σχέση με τη σάρκα του, ενώ τα μέρη της κολοκύθας που συνήθως απορρίπτονται είχαν πάνω από τριπλάσια περιεκτικότητα. Αντίστοιχα, τα κοτσάνια, οι σπόροι και τα εσωτερικά μέρη της πιπεριάς περιείχαν περισσότερες από διπλάσιες φυτικές ίνες. Η φλούδα του ακτινιδίου εμφάνιζε σχεδόν διπλάσια περιεκτικότητα σε σχέση με τη σάρκα, ενώ εκείνη του καρπουζιού περίπου πενταπλάσια, παρά το γεγονός ότι η συνολική ποσότητα φυτικών ινών της παρέμενε σχετικά χαμηλή.

Υπήρχαν, ωστόσο, δύο εξαιρέσεις: τα κοτσάνια του μπρόκολου και οι πυρήνες του μάραθου είχαν ελαφρώς λιγότερες φυτικές ίνες από τα μέρη που καταναλώνονται συνήθως. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό ενδέχεται να οφείλεται στην υψηλότερη περιεκτικότητά τους σε νερό.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά την ποσότητα των τροφίμων που καταλήγει στα απορρίμματα. Σύμφωνα με την ανάλυση, τα μέρη που συνήθως απορρίπτονται αντιστοιχούσαν στο 25% έως 48% του συνολικού βάρους των εξεταζόμενων προϊόντων. Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό ποσοστό από όσα αγοράζουμε μπορεί να καταλήγει στα σκουπίδια, παρότι ενδέχεται να έχει διατροφική αξία.

Τι πιστεύουν οι καταναλωτές για την κατανάλωση ολόκληρων των λαχανικών

Οι ομάδες εστίασης ανέδειξαν και μια ενδιαφέρουσα πτυχή της διατροφικής συμπεριφοράς: η υγεία φάνηκε να αποτελεί ισχυρότερο κίνητρο για τους συμμετέχοντες από την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Η γεύση, η τιμή και η διατροφική αξία ήταν οι βασικοί παράγοντες που επηρέαζαν τις αγοραστικές τους επιλογές. Μάλιστα, το 55% δήλωσε ότι οι περιβαλλοντικές ανησυχίες επηρέαζαν σπάνια ή μόνο περιστασιακά τις αποφάσεις του σχετικά με τα τρόφιμα που επέλεγε.

Οι περισσότεροι συμμετέχοντες διέθεταν βασικές γνώσεις για τις φυτικές ίνες και μπορούσαν να αναγνωρίσουν τρόφιμα που αποτελούν καλές πηγές τους. Ωστόσο, αρκετοί θεωρούσαν ότι το ευρύ κοινό δεν είναι επαρκώς ενημερωμένο για τη σημασία τους.

Παρότι αναγνώριζαν ότι οι φλούδες και άλλα μέρη των φυτών μπορεί να έχουν σημαντική διατροφική αξία, αυτό δεν σήμαινε απαραίτητα ότι ήταν πρόθυμοι να τα καταναλώσουν. Η εξοικείωση με τις διατροφικές συνήθειες, αλλά και η γεύση και η ελκυστικότητα των τροφίμων, εξακολουθούσαν να παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Περιορισμοί της μελέτης

Παρά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς και ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.

Αρχικά, εξετάστηκε μόνο ένα δείγμα από κάθε είδος φρούτου ή λαχανικού. Ωστόσο, η περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία, την περιοχή προέλευσης και τις συνθήκες καλλιέργειας. Επιπλέον, όλες οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε ωμά τρόφιμα, γεγονός που σημαίνει ότι τα αποτελέσματα ενδέχεται να διαφοροποιούνται μετά το μαγείρεμα ή την πολτοποίηση, καθώς οι συγκεκριμένες διαδικασίες μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι φυτικές ίνες συμπεριφέρονται στον οργανισμό.

Ένας ακόμη περιορισμός αφορά τη μέθοδο σύγκρισης. Ενώ τα μέρη που συνήθως απορρίπτονται αναλύθηκαν εργαστηριακά, για την περιεκτικότητα των μερών που καταναλώνονται συνήθως οι ερευνητές βασίστηκαν σε δεδομένα από διατροφικές βάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και όχι σε αντίστοιχες εργαστηριακές μετρήσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται, επίσης, στο ζήτημα της ασφάλειας των τροφίμων. Οι φλούδες ενδέχεται να φέρουν περισσότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, ενώ ορισμένα μέρη των φυτών περιέχουν φυσικές ενώσεις που μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα όταν καταναλώνονται. Το σχολαστικό πλύσιμο, το μαγείρεμα και το ζεμάτισμα μπορούν να συμβάλουν στη μείωση ορισμένων κινδύνων, ωστόσο οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για να αξιολογηθεί πλήρως η ασφάλεια της κατανάλωσης αυτών των μερών.

Συνεπώς, τα ευρήματα αποτελούν μια ενδιαφέρουσα ένδειξη της διατροφικής αξίας που μπορεί να κρύβεται στα μέρη των φρούτων και των λαχανικών που συνήθως πετάμε, χωρίς όμως να σημαίνουν ότι κάθε φλούδα, σπόρος ή κοτσάνι είναι κατάλληλο για κατανάλωση.

Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε περισσότερα μέρη των φρούτων και των λαχανικών

Η αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών δεν απαιτεί απαραίτητα μεγάλες αλλαγές στις καθημερινές διατροφικές συνήθειες. Μια καλή αρχή είναι να αξιοποιούμε περισσότερα από τα βρώσιμα μέρη των φρούτων και των λαχανικών, αντί να τα απορρίπτουμε κατά την προετοιμασία τους.

Ακολουθούν μερικές απλές ιδέες που μπορούμε να δοκιμάσουμε στην κουζίνα:

• Κολοκύθα butternut: Μπορείτε να την ψήσετε με τη φλούδα, η οποία μαλακώνει κατά το μαγείρεμα και μπορεί να καταναλωθεί μαζί με τη σάρκα. Επίσης, οι σπόροι της, αφού καβουρδιστούν με λίγο ελαιόλαδο και μπαχαρικά, μπορούν να προστεθούν σε σαλάτες ή να καταναλωθούν ως τραγανό σνακ.
• Ακτινίδιο: Η φλούδα του περιέχει σημαντική ποσότητα φυτικών ινών. Αν η υφή της δεν σας είναι ευχάριστη, μπορείτε να κόψετε το ακτινίδιο σε λεπτές ροδέλες, ώστε να καταναλώνεται πιο εύκολα μαζί με τη σάρκα.
• Ανανάς: Αντί να πετάξετε τον σκληρό πυρήνα, μπορείτε να τον προσθέσετε σε smoothies, καθώς αναμειγνύεται εύκολα με τα υπόλοιπα υλικά. Αποτελεί μια πρακτική επιλογή για να αξιοποιήσετε ένα μέρος του φρούτου που συνήθως απορρίπτεται.
• Καρπούζι: Η λευκή φλούδα, αφού αφαιρεθεί το εξωτερικό πράσινο μέρος, μπορεί να κοπεί σε λεπτές λωρίδες και να προστεθεί σε σαλάτες ή να μαγειρευτεί μαζί με λαχανικά σε ένα τηγάνι.
• Παντζάρι και σελινόριζα: Εφόσον καθαριστούν και πλυθούν σχολαστικά, μπορούν να μαγειρευτούν με τη φλούδα τους. Το ψήσιμο στον φούρνο αποτελεί έναν εύκολο τρόπο προετοιμασίας.
• Πράσα: Μην πετάτε αυτομάτως τα σκούρα πράσινα φύλλα τους. Κόψτε τα σε λεπτές λωρίδες και προσθέστε τα σε σούπες, ζωμούς ή μαγειρευτά, όπου μαλακώνουν κατά το μαγείρεμα.
• Κουνουπίδι: Τα φύλλα του μπορούν να ψηθούν στον φούρνο με λίγο ελαιόλαδο και καρυκεύματα, μέχρι να αποκτήσουν τραγανή υφή, όπως τα chips λαχανικών.

Προσοχή: Πριν καταναλώσετε φλούδες ή άλλα μέρη που συνήθως απορρίπτονται, βεβαιωθείτε ότι είναι βρώσιμα και κατάλληλα για το συγκεκριμένο τρόφιμο. Πλένετε σχολαστικά τα φρούτα και τα λαχανικά κάτω από τρεχούμενο νερό και μην καταναλώνετε μέρη που δεν είναι ασφαλή ή είναι αλλοιωμένα.

Ο ύπνος δεν είναι απλώς απαραίτητος για τη σωματική ξεκούραση, αλλά αποτελεί βασικό σύμμαχο της ψυχικής μας υγείας. Η επαρκής διάρκεια και η ποιότητά του μπορούν να επηρεάσουν τη διάθεση, τη συγκέντρωση και τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε το καθημερινό άγχος. Πώς μπορεί, λοιπόν, μία επιπλέον ώρα ύπνου να συμβάλει στην καλύτερη ψυχολογία μας;

Η σχέση ύπνου και ψυχικής υγείας: Τι συμβαίνει όταν δεν ξεκουραζόμαστε αρκετά

«Ο ύπνος και η ψυχική υγεία συνδέονται στενά», λέει η Kimberly Sain, PhD, ψυχολόγος και συντονίστρια εκπαίδευσης στο Κέντρο Διαταραχών Άγχους του Hartford HealthCare, το οποίο αποτελεί μέρος του Institute of Living. Ο ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος μπορεί να εντείνει το άγχος, τα συμπτώματα κατάθλιψης και τη συναισθηματική πίεση. Παράλληλα, οι δυσκολίες που σχετίζονται με την ψυχική υγεία μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα του ύπνου, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην ψυχολογική κατάσταση και την ξεκούραση.

Πόσο μπορεί, όμως, μία επιπλέον ώρα ξεκούρασης να επηρεάσει την ψυχολογία μας; Ποιες αλλαγές ενδέχεται να παρατηρήσουμε και γιατί τα ουσιαστικά οφέλη για την ψυχική μας υγεία προϋποθέτουν σταθερές και υγιείς συνήθειες ύπνου.

Πώς μία επιπλέον ώρα ύπνου μπορεί να βελτιώσει την ψυχική σας υγεία

• Μπορεί να αισθανθείτε λιγότερο άγχος ή στρες
• Μπορεί να είστε λιγότερο ευερέθιστοι
• Η διάθεση και η συγκέντρωσή σας μπορεί να βελτιωθούν
• Ο καλύτερος ύπνος μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο κατάθλιψης
• Τα μεγαλύτερα οφέλη προκύπτουν όταν η επιπλέον ώρα ύπνου γίνει συνήθεια

Μπορεί να αισθανθείτε λιγότερο άγχος ή στρες

Έχετε ποτέ παρατηρήσει πόσο πιο δύσκολα φαντάζουν όλα όταν είστε κουρασμένοι; Αυτό δεν είναι αποκύημα της φαντασίας σας. Όταν σας λείπει ύπνος, ο εγκέφαλός σας δεν μπορεί να ρυθμίσει τα συναισθήματά σας τόσο αποτελεσματικά όσο θα έπρεπε. Ως αποτέλεσμα, οι καθημερινοί στρεσογόνοι παράγοντες μπορεί να φαίνονται μεγαλύτεροι και πιο δύσκολο να διαχειριστούν.

«Εάν είστε ήδη επιρρεπείς στο άγχος, μπορεί να παρατηρήσετε ότι τα συμπτώματα γίνονται σημαντικά χειρότερα μετά από μερικές νύχτες κακού ύπνου», λέει η Dr. Sain. Αν σας λείπει ύπνος τελευταία, μια επιπλέον ώρα ξεκούρασης θα μπορούσε να σας βοηθήσει να αισθανθείτε πιο ήρεμοι και προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσετε το στρες την επόμενη μέρα.

Μπορεί να είστε λιγότερο ευερέθιστοι

Όταν είστε κουρασμένοι, είναι πιο εύκολο να απογοητευτείτε από πράγματα που κανονικά δεν θα σας ενοχλούσαν. «Ο κακός ύπνος μπορεί να ενισχύσει τα συναισθήματα έντασης και συναισθηματικής αντιδραστικότητας», λέει η Dr. Sain.

Το να κοιμάστε αρκετά βοηθά τον εγκέφαλό σας να διαχειρίζεται τα συναισθήματα πιο αποτελεσματικά, ώστε να είναι λιγότερο πιθανό να χάσετε την υπομονή σας για μικροαπογοητεύσεις. Και αν αισθάνεστε ήδη ότι τα όριά σας δοκιμάζονται, αυτό μπορεί να κάνει μια αισθητή διαφορά στην ημέρα σας.

Η διάθεση και η συγκέντρωσή σας μπορεί να βελτιωθούν

Ο ύπνος παίζει σημαντικό ρόλο στη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη συναισθηματική ευεξία. Χωρίς αρκετό ύπνο, η παραμονή σε εστίαση γίνεται πιο δύσκολη και η διάθεσή σας τείνει να επιδεινώνεται.

«Μία επιπλέον ώρα ύπνου μπορεί απολύτως να σας βοηθήσει να αισθανθείτε καλύτερα την επόμενη μέρα», λέει η Dr. Sain. «Μπορεί να παρατηρήσετε βελτιωμένη συγκέντρωση, καλύτερη διάθεση και μεγαλύτερη υπομονή. Ωστόσο, τα ουσιαστικά οφέλη για την ψυχική υγεία προέρχονται από σταθερές συνήθειες ύπνου με την πάροδο του χρόνου». Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Μία επιπλέον ώρα μπορεί να κάνει τη Δευτέρα να φανεί λίγο πιο εύκολη, αλλά δεν θα εξαφανίσει εβδομάδες κακού ύπνου.

Ο καλύτερος ύπνος μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο κατάθλιψης

Υπάρχει μια μακροπρόθεσμη και στενή σύνδεση ανάμεσα στον ύπνο και την κατάθλιψη. «Οι αλλαγές στις συνήθειες του ύπνου είναι από τα πιο συχνά συμπτώματα που παρατηρούμε σε ανθρώπους με κατάθλιψη», αναφέρει η ειδικός. «Σε ορισμένους εμφανίζεται αϋπνία. Άλλοι αντιμετωπίζουν το αντίθετο πρόβλημα: κοιμούνται υπερβολικά πολλές ώρες, αλλά δεν νιώθουν ποτέ ξεκούραστοι». Αυτή η σχέση, μάλιστα, λειτουργεί αμφίδρομα.

«Η χρόνια έλλειψη ύπνου μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες εμφάνισης κατάθλιψης, ενώ παράλληλα η κατάθλιψη μπορεί να επιδεινώσει τα προβλήματα ύπνου», προσθέτει η Dr. Sain. Αυτή η αμφίδρομη σχέση είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο ο ύπνος και η ψυχική υγεία πρέπει να εξετάζονται συνδυαστικά όταν τα συμπτώματα επιμένουν.

Τα μεγαλύτερα οφέλη προκύπτουν όταν η επιπλέον ώρα ύπνου γίνει συνήθεια

Προτού ενθουσιαστείτε υπερβολικά με τη «μπόνους» ώρα ύπνου, υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια. Το εσωτερικό βιολογικό σας ρολόι ενδέχεται να σας ξυπνήσει τη συνηθισμένη σας ώρα, ενώ η αλλαγή στη διάρκεια της ημέρας μπορεί να διαταράξει προσωρινά το πρόγραμμα του ύπνου σας.

Ακόμα κι αν καταφέρετε να κερδίσετε μια επιπλέον ώρα ύπνου, τα οφέλη θα είναι βραχυπρόθεσμα αν επιστρέψετε αμέσως στις παλιές συνήθειες ανεπαρκούς ύπνου. Οι περισσότεροι ενήλικες χρειάζονται 7 έως 9 ώρες ύπνου κάθε νύχτα. Αν κοιμάστε συστηματικά λιγότερο, η αλλαγή της ώρας είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να αναθεωρήσετε την καθημερινή σας ρουτίνα.

«Δεν χρειάζεται να έχετε τέλειο ύπνο για να δείτε βελτίωση», εξηγεί η Dr. Sain. «Ακόμη και οι μικρές θετικές αλλαγές μπορούν να προσφέρουν περισσότερη ενέργεια, καλύτερη διάθεση και μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα».

Μπορεί πραγματικά μία επιπλέον ώρα ύπνου να βελτιώσει την ψυχική σας υγεία;

Αν στερείστε ύπνο το τελευταίο διάστημα, μια επιπλέον ώρα ξεκούρασης μπορεί να σας βοηθήσει να νιώσετε καλύτερα. Ωστόσο, μην περιμένετε ότι μόνο μία νύχτα θα αλλάξει ριζικά τη διάθεσή σας, ειδικά αν αντιμετωπίζετε άγχος ή κατάθλιψη.

«Οι διαταραχές της ψυχικής υγείας είναι πραγματικές ιατρικές παθήσεις», τονίζει η ειδικός. «Παρόλο που η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα, η συνολική αντιμετώπιση απαιτεί περισσότερα. Ενδέχεται να ωφεληθείτε από ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή άλλες μορφές υποστήριξης».

Εάν το άγχος, η κατάθλιψη ή άλλα συμπτώματα ψυχικής υγείας επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, συμβουλευτείτε έναν εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας.

Ο καρκίνος του πνεύμονα δεν εμφανίζει πάντα σαφή συμπτώματα στα αρχικά στάδια, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωσή του. Ειδικοί επισημαίνουν ότι ο επίμονος βήχας, η δύσπνοια, η αιμόπτυση και άλλες ασυνήθιστες αλλαγές στην υγεία δεν πρέπει να παραβλέπονται. Αν και τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές αιτίες, η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική.

7 προειδοποιητικά σημάδια του καρκίνου του πνεύμονα που δεν πρέπει να αγνοήσετε, σύμφωνα με ειδικό

Ο Dr. Jiri Kubes, ιατρικός διευθυντής του Κέντρου Θεραπείας Πρωτονίων στην Πράγα, τόνισε ότι η αναγνώριση των αλλαγών στην υγεία μας είναι εξαιρετικά σημαντική, ακόμη και αν αρχικά φαίνονται ασήμαντες. «Ο καρκίνος του πνεύμονα δεν προκαλεί πάντα εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Αυτό δυσκολεύει τον έγκαιρο εντοπισμό του και είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν πρέπει να αγνοούμε τις επίμονες ή ασυνήθιστες αλλαγές στην υγεία μας.

Παρόλο που πολλά από τα συμπτώματα μπορούν να οφείλονται σε λιγότερο σοβαρές αιτίες, ο άμεσος ιατρικός έλεγχος είναι απαραίτητος. Εάν διαγνωστεί καρκίνος, το στάδιο της νόσου επηρεάζει άμεσα τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές».

Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (NHS), τα συμπτώματα καρκίνου του πνεύμονα ποικίλλουν, ενώ στα πρώτα στάδια ενδέχεται να μην υπάρχουν καθόλου ενδείξεις. Τα κυριότερα προειδοποιητικά σημάδια είναι τα εξής:

• Επίμονος βήχας
• Αιμόπτυση (βήχας με αίμα)
• Δύσπνοια
• Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του αναπνευστικού
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους
• Επίμονος πόνος στο στήθος ή στον ώμο
• Συνεχής κόπωση και απώλεια όρεξης

Επιμονος βήχας

Ένας βήχας που διαρκεί περισσότερο από τρεις εβδομάδες πρέπει να εξετάζεται από γιατρό, ειδικά αν επιδεινώνεται ή εάν έχει αλλάξει μορφή σε σχέση με τον συνηθισμένο σας βήχα.

Αιμόπτυση (βήχας με αίμα)

Ακόμη και μικρές κηλίδες ή ίχνη αίματος στα πτύελα απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση. Μην υποθέτετε ότι πρόκειται απλώς για ερεθισμό από τον βήχα.

Δύσπνοια

Εάν αισθάνεστε ασυνήθιστη δύσπνοια κατά τις καθημερινές σας δραστηριότητες ή παρατηρήσετε επιδείνωση της ήδη υπάρχουσας δύσπνοιας, απαιτείται ιατρική εκτίμηση.

Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του αναπνευστικού

Λοιμώξεις του θώρακα (όπως βρογχίτιδα ή πνευμονία) που επανέρχονται συχνά ή δεν υποχωρούν όπως αναμενόταν, πρέπει να διερευνώνται περαιτέρω.

Αναιτιολόγητη απώλεια βάρους

Η απώλεια βάρους χωρίς αλλαγή στη διατροφή ή τη σωματική δραστηριότητα μπορεί να αποτελεί ένδειξη κάποιου υποκείμενου προβλήματος υγείας.

Επίμονος πόνος στο στήθος ή στον ώμο

Ο πόνος στο θώρακα ή την περιοχή των ώμων, ιδιαίτερα όταν είναι επίμονος ή επιδεινώνεται με την αναπνοή ή τον βήχα, αποτελεί άλλο ένα πιθανό προειδοποιητικό σημάδι.

Συνεχής κόπωση και απώλεια όρεξης

Το αίσθημα ασυνήθιστης εξάντλησης ή η ανεξήγητη απώλεια όρεξης μπορεί επίσης να εμφανιστούν σε περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα, ειδικά όταν συνδυάζονται με άλλα συμπτώματα.

Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση σώζουν ζωές

Ο Dr. Kubes προσθέτει: «Το να έχετε ένα ή περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πάσχετε από καρκίνο. Ωστόσο, εάν κάτι επιμένει, χειροτερεύει ή σας φαίνεται ασυνήθιστο, μην περιμένετε απλώς να εξαφανιστεί. Ο καρκίνος του πνεύμονα μπορεί επίσης να επηρεάσει ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Το κάπνισμα είναι ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου, αλλά δεν είναι ο μοναδικός, γι’ αυτό είναι σημαντικό να μην απορρίπτετε τα ανησυχητικά συμπτώματα με βάση το ιστορικό καπνίσματος».

Οι ειδικοί συνιστούν σε οποιονδήποτε αντιμετωπίζει βήχα που διαρκεί πάνω από τρεις εβδομάδες ή άλλα ύποπτα συμπτώματα να επικοινωνήσει άμεσα με τον γιατρό του. Όποιος εμφανίσει αιμόπτυση θα πρέπει να αναζητήσει επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι ξυπνούν νωρίς το πρωί γεμάτοι ενέργεια, χωρίς καν να χρειάζονται ξυπνητήρι, ενώ άλλοι δυσκολεύονται να σηκωθούν από το κρεβάτι; Η απάντηση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στη βιολογία και συγκεκριμένα στον κιρκάδιο ρυθμό, το εσωτερικό ρολόι που ρυθμίζει τον ύπνο και την εγρήγορσή μας. Ειδικοί εξηγούν τι καθορίζει αν είμαστε πρωινοί ή βραδινοί τύποι και αν μπορούμε τελικά να αλλάξουμε τις φυσικές μας συνήθειες.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι ξυπνούν πιο εύκολα νωρίς το πρωί, σύμφωνα με ειδικούς

Αν αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί ορισμένοι άνθρωποι μπορούν να ξυπνούν πριν από την ανατολή του ηλίου χωρίς ξυπνητήρι, ενώ άλλοι δυσκολεύονται να σηκωθούν από το κρεβάτι κάθε πρωί, η απάντηση κρύβεται στη βιολογία. Ο κιρκάδιος ρυθμός μας —το εσωτερικό βιολογικό μας ρολόι— επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις φυσικές μας προτιμήσεις ύπνου και αφύπνισης, τις οποίες οι επιστήμονες ονομάζουν χρονοτύπους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καθημερινές σας συνήθειες δεν παίζουν ρόλο. Η έκθεση στο φως, η τακτική σωματική άσκηση και το σταθερό πρόγραμμα ύπνου επηρεάζουν επίσης το πότε νιώθετε κούραση και πότε ξυπνάτε. Ωστόσο, για ορισμένους ανθρώπους, το πρωινό ξύπνημα έρχεται πιο φυσικά από ό,τι για άλλους. Ειδικοί εξηγούν γιατί κάποιοι είναι «πρωινοί τύποι» και αν οι «νυχτερινοί τύποι» μπορούν να αλλάξουν το πρόγραμμά τους.

Πρωινοί ή βραδινοί τύποι; Τι καθορίζει πότε ξυπνάμε και πότε νυστάζουμε

Ο χρονότυπος καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το αν κάποιος είναι πρωινός τύπος. «Ο χρονότυπός σας καθοδηγείται από τον κιρκάδιο ρυθμό, το εσωτερικό ρολόι του σώματος που ρυθμίζει τον ύπνο, την εγρήγορση και άλλες καθημερινές λειτουργίες», εξηγεί η Jennifer Martin, καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Φλόριντα. Η γενετική καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τον κιρκάδιο ρυθμό μας, και ο πρωινός ή βραδινός χρονότυπος είναι συχνά οικογενειακό χαρακτηριστικό.

«Οι άνθρωποι των οποίων τα εσωτερικά βιολογικά ρολόγια λειτουργούν σε κύκλο ελαφρώς μικρότερο των 24 ωρών τείνουν να νυστάζουν νωρίτερα και να ξυπνούν νωρίτερα, γεγονός που τους καθιστά πιο πιθανό να είναι πρωινοί τύποι», αναφέρει ο Kenneth Wright, καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου Ύπνου και Χρονοβιολογίας στο Τμήμα Ολοκληρωμένης Φυσιολογίας του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Boulder. Αντίθετα, όσοι έχουν βιολογικό κύκλο ελαφρώς μεγαλύτερο των 24 ωρών είναι πιο πιθανό να μένουν ξύπνιοι μέχρι αργά και να ξυπνούν πιο αργά το πρωί, εμφανίζοντας τάσεις «νυχτερίδας».

Στους πρωινούς τύπους, η μελατονίνη —η ορμόνη που προάγει τον ύπνο— αρχίζει να αυξάνεται νωρίτερα το βράδυ και μειώνεται νωρίτερα το πρωί. Ως αποτέλεσμα, νιώθουν φυσιολογικά νύστα νωρίτερα και ξυπνούν πιο νωρίς το πρωί.

Καθώς τα επίπεδα μελατονίνης πέφτουν το πρωί, τα επίπεδα κορτιζόλης αρχίζουν να ανεβαίνουν. «Ένα από τα κύρια γεγονότα που συμβαίνουν είναι η αύξηση των συγκεντρώσεων κορτιζόλης, η οποία προετοιμάζει τον οργανισμό για την αφύπνιση», εξηγεί ο Jamie Zietzer, καθηγητής στο Τμήμα Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. «Αυτή η αύξηση της κορτιζόλης βοηθά στην απελευθέρωση ενέργειας, η οποία είναι σημαντική για την ενίσχυση της καρδιαγγειακής λειτουργίας».

Πώς οι καθημερινές σας συνήθειες επηρεάζουν το πρόγραμμα του ύπνου σας

Η βιολογία θέτει τα θεμέλια για τον χρονότυπο, ωστόσο οι συνήθειες και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημανтивно το πρόγραμμα του ύπνου και την εγρήγορση κατά τη διάρκεια της ημέρας, επισημαίνει ο Martin. «Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ανήκουν σε “απόλυτα” πρωινούς ή βραδινούς τύπους· κατατάσσονται στους μέτριους πρωινούς ή βραδινούς τύπους ή σε καμία από τις δύο κατηγορίες», αναφέρει ο Zieter. «Σε αυτούς τους ανθρώπους, υπάρχει ένας βαθμός ευελιξίας ως προς το πόσο μπορεί να επηρεαστεί ο χρονότυπός τους από τις συνήθειες και το περιβάλλον».

Η έκθεση στο φυσικό φως το πρωί συμβάλλει στην ενίσχυση του εσωτερικού ρολογιού του οργανισμού και προάγει νωρίτερα ωράρια ύπνου και αφύπνισης, σύμφωνα με τον Wright. Επιπλέον, η τήρηση ενός σταθερού προγράμματος ύπνου, η τακτική σωματική άσκηση και ο περιορισμός της έκθεσης σε έντονο φως το βράδυ μπορούν επίσης να υποστηρίξουν ένα ιδανικό πρόγραμμα ύπνου για πρωινό ξύπνημα.

Άλλοι παράγοντες μπορούν επίσης να μεταθέσουν το πρόγραμμα ύπνου σε πιο αργές ώρες, όπως η κατανάλωση καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα, ο περιορισμένος χρόνος σε εξωτερικούς χώρους και η έκθεση σε τεχνητό φως —ιδίως από οθόνες και εσωτερικό φωτισμό μετά τη δύση του ήλιου— προσθέτει ο Wright.

Μπορείτε να εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας να γίνει πρωινός τύπος;

Παρόλο που οι συνήθειες και το περιβάλλον μας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα του ύπνου μας, ενδέχεται να μην μπορούν να αλλάξουν πλήρως το αν κάποιος είναι εκ φύσεως πρωινός ή βραδινός τύπος, ιδίως εάν ανήκει σε ακραίο τύπο. Ωστόσο, η ρύθμιση των συνηθειών και των περιβαλλοντικών παραγόντων με στόχο την ενίσχυση του πρωινού τύπου μπορεί να συμβάλει στη βελτιστοποίηση του ύπνου και στην αύξηση της εγρήγορσης καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, σημειώνει ο Martin.

Για τους βραδινούς τύπους, ο στόχος δεν είναι απαραίτητα να μετατραπούν σε «πρωινούς τύπους», αλλά κυρίως να υιοθετήσουν ένα πρόγραμμα που εξασφαλίζει επαρκή ποσότητα ύπνου, ώστε να αισθάνονται μεγαλύτερη εγρήγορση το πρωί και να ανταποκρίνονται στις επαγγελματικές, σχολικές ή οικογενειακές τους υποχρεώσεις.

Ο Wright αναφέρει ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να μετακινηθεί ένας βραδινός τύπος προς έναν πρωινό είναι η έκθεση στο φως αμέσως μόλις ξυπνήσει το πρωί. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω καθημερινών πρωινών περιπάτων σε εξωτερικούς χώρους, παραμονής κοντά σε ηλιόλουστα παράφυλλα και αυξημένου χρόνου στη φύση, προσθέτει.

«Το βράδυ, μειώστε την έκθεση στο φως χαμηλώνοντας τα φώτα στο σπίτι και περιορίζοντας τον χρόνο μπροστά σε οθόνες, προκειμένου να μετατοπίσετε το εσωτερικό ρολόι του σώματος σε νωρίτερες ώρες. Η διατήρηση της κρεβατοκάμαρας όσο το δυνατόν πιο σκοτεινής κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί επίσης να υποστηρίξει αυτή την προσαρμογή, ενισχύοντας τα φυσικά σήματα ύπνου του οργανισμού και συμβάλλοντας στη διατήρηση ενός σταθερού κύκλου ύπνου-αφύπνισης», καταλήγει ο Wright.

Ο μεταβολισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο το σώμα μας χρησιμοποιεί την ενέργεια. Με την πάροδο του χρόνου, αλλαγές στη μυϊκή μάζα, στη φυσική δραστηριότητα και στην ορμονική λειτουργία μπορούν να επηρεάσουν τις ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού.

Η σταδιακή αύξηση βάρους, η μειωμένη μυϊκή δύναμη, η κόπωση και η δυσανεξία στο κρύο είναι ορισμένες ενδείξεις που αξίζει να προσέξετε, χωρίς να σημαίνουν απαραίτητα ότι έχετε αργό μεταβολισμό. Ειδικοί εξηγούν ποιοι παράγοντες μπορεί να ευθύνονται και ποιες καθημερινές συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της μεταβολικής υγείας.

Μεταβολισμός: Η ηλικία που αρχίζει να επιβραδύνεται, σύμφωνα με μελέτες

«Ο μεταβολισμός είναι η διαδικασία μετατροπής των τροφών και των υγρών σε ενέργεια. Αυτή η ενέργεια είναι απαραίτητη για τις καθημερινές δραστηριότητες και βοηθά στην οικοδόμηση και αποκατάσταση των ιστών, υποστηρίζοντας τους μυς, τα οστά και τη συνολική υγεία», εξηγεί η Melissa Mitri, M.S., RD.

Συνήθως, όταν οι άνθρωποι λένε ότι ο μεταβολισμός τους είναι αργός, αναφέρονται στον βασικό μεταβολικό ρυθμό τους. Ο μεταβολισμός είναι ένα δυναμικό σύστημα, ενώ ο μεταβολικός ρυθμός είναι η ταχύτητα με την οποία το σώμα καίει ενέργεια ή θερμίδες.

Ο μεταβολισμός αλλάζει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, αλλά όχι με τον τρόπο που νομίζουν οι περισσότεροι, επισημαίνει η ιατρός παχυσαρκίας Nneoma Oparaji, M.D., DipABLM, DABOM. «Η έρευνα έχει δείξει ότι ο μεταβολισμός είναι πιο ενεργός κατά τη βρεφική ηλικία, επιβραδύνεται στην παιδική ηλικία, παραμένει σταθερός από την ηλικία των 20 έως 60 ετών (αφού ληφθεί υπόψη το μέγεθος του σώματος) και στη συνέχεια μειώνεται σταδιακά μετά την ηλικία των 60», αναφέρει.

«Όταν ο μεταβολισμός μας επιβραδύνεται, οδηγεί σε ακούσια αύξηση του σωματικού βάρους, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη, διαβήτη τύπου 2 και καρδιακών παθήσεων», προσθέτει η Dr. Oparaji.

Ακολουθούν τέσσερα σημάδια που δείχνουν ότι ο μεταβολισμός ή ο μεταβολικός σας ρυθμός επιβραδύνεται, καθώς και τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτό, σύμφωνα με τους ειδικούς.

4 σημάδια ότι ο μεταβολισμός σας επιβραδύνεται και τι μπορείτε να κάνετε

• Αυξάνεται σταδιακά το βάρος σας χωρίς αλλαγές στην διατροφή σας
• Χάνετε μυϊκή δύναμη
• Βρίσκεστε στην περιεμμηνόπαυση ή στην εμμηνόπαυση
• Αισθάνεστε κουρασμένοι, κρυώνετε και έχετε δυσκοιλιότητα

Αυξάνεται σταδιακά το βάρος σας χωρίς αλλαγές στην διατροφή σας

Αν η ζυγαριά ανεβαίνει σταδιακά, αλλά έχετε την αίσθηση ότι δεν έχετε κάνει σημαντικές αλλαγές στη διατροφή ή την άσκησή σας, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ο μεταβολισμός σας επιβραδύνεται. «Η σταδιακή αύξηση βάρους είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα σημάδια ότι ο μεταβολισμός επιβραδύνεται», αναφέρει η διαιτολόγος Mitri.

Με απλά λόγια, το βάρος εξαρτάται από τις θερμίδες που προσλαμβάνετε και εκείνες που καίτε. Καθώς μεγαλώνουμε, χάνουμε μυϊκή μάζα, και οι μύες καίνε τρεις φορές περισσότερες θερμίδες από τον λιπώδη ιστό. Αυτό σημαίνει ότι όσο περισσότερη μυϊκή μάζα έχετε, τόσες περισσότερες θερμίδες καίτε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, ακόμη και όταν κάθεστε. Αν η πρόσληψη θερμίδων παραμένει ίδια αλλά η ημερήσια καύση μειώνεται, δημιουργείται θερμιδικό πλεόνασμα, το οποίο οδηγεί σε αύξηση βάρους.

Ωστόσο, δεν φταίει πάντα ο αργός μεταβολισμός. Καθώς μεγαλώνουμε, είναι εύκολο να καταναλώσουμε επιπλέον θερμίδες χωρίς να το καταλάβουμε. Αρκούν μερικές εκατοντάδες επιπλέον θερμίδες την ημέρα για να αρχίσει να ανεβαίνει η ζυγαριά. Συνδυάστε το με την απώλεια μυϊκής μάζας και τις ορμονικές αλλαγές, και έχετε τον τέλειο συνδυασμό για την αύξηση βάρους στη μέση ηλικία.

Τα καλά νέα είναι ότι μπορείτε να καταπολεμήσετε την απώλεια μυϊκής μάζας εντάσσοντας προπόνηση ενδυνάμωσης (βάρη/αντιστάσεις) τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, σε συνδυασμό με επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και μια ισορροπημένη διατροφή.

Χάνετε μυϊκή δύναμη

Ίσως να μην παίρνετε βάρος, αλλά να αισθάνεστε πιο αδύναμοι. Αν σας φαίνεται πιο δύσκολο να σηκώσετε αντικείμενα ή παρατηρείτε λιγότερη μυϊκή γράμμωση, αυτό θα μπορούσε να είναι σημάδι απώλειας μυϊκής μάζας.

Επειδή οι μύες είναι μεταβολικά ενεργοί, όταν τους χάνετε, ο βασικός μεταβολικός σας ρυθμός επιβραδύνεται. Αυτό συχνά συνδυάζεται με αύξηση του λίπους, καθώς η μυϊκή απώλεια σημαίνει λιγότερες καμένες θερμίδες μέσα στην ημέρα. Η αύξηση βάρους μπορεί να σας ωθήσει σε μια αυστηρή δίαιτα, αλλά οι δίαιτες πολύ χαμηλών θερμίδων μπορούν να επιβραδύνουν ακόμη περισσότερο τον μεταβολισμό. Αν δεν τροφοδοτείτε σωστά το σώμα σας, αυτό θα διασπάσει τους μυς για ενέργεια, οδηγώντας σε ακόμη μεγαλύτερη απώλεια μυϊκής μάζας και πιο αργό μεταβολισμό.

Μπορείτε να χτίσετε μυϊκή μάζα και δύναμη με προπόνηση αντίστασης, επαρκή πρωτεΐνη και ισορροπημένη διατροφή, ενισχύοντας έτσι τον μεταβολικό σας ρυθμό.

Είναι θεμιτό να εστιάζετε στην απώλεια κιλών, αλλά στοχεύστε σε ένα ελαφρύ θερμιδικό έλλειμμα διατηρώντας την πρόσληψη πρωτεΐνης μεταξύ 1,2–1,6 γραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα για τη διατήρηση των μυών. Έτσι, θα αισθανθείτε πιο δυνατοί και θα επαναφέρετε τον μεταβολισμό σας.

Βρίσκεστε στην περιεμμηνόπαυση ή στην εμμηνόπαυση

Αν βρίσκεστε κοντά στην εμμηνόπαυση ή τη βιώνετε ήδη, πιθανότατα αισθάνεστε τις επιπτώσεις ενός πιο αργού μεταβολισμού, για τις οποίες ευθύνονται τα μειωμένα επίπεδα οιστρογόνων.

Τα οιστρογόνα αρχίζουν να μειώνονται στην εμμηνόπαυση, οδηγώντας σε δυσμενείς μεταβολικές αλλαγές. Τα χαμηλότερα οιστρογόνα μπορούν να προκαλέσουν κατανομή λίπους στην περιοχή της κοιλιάς και απώλεια μυϊκής μάζας, σύμφωνα με την Laura Burak (M.S, RDN). Επηρεάζουν επίσης την όρεξη και τη ρύθμιση της ενέργειας, παράγοντες που επηρεάζουν συνολικά τον μεταβολισμό.

Τα οιστρογόνα παίζουν ρόλο στη διατήρηση και την αποκατάσταση των μυών, και η μείωσή τους θεωρείται η κύρια αιτία μυϊκής απώλειας κατά την εμμηνόπαυση. Η σαρκοπενία (η σχετιζόμενη με την ηλικία απώλεια μυϊκής μάζας) έχει αποδειχθεί ότι εκτοξεύεται από 3% στην πρώιμη περιεμμηνόπαυση σε 32% στις γυναίκες στην όψιμη μετεμμηνόπαυση. Αυτό αρκεί για να μειώσει σημαντικά τον βασικό μεταβολικό ρυθμό στις γυναίκες.

Τα καλά νέα είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσετε τα βάρη. Η προπόνηση ενδυνάμωσης τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα βοηθά το σώμα να διατηρήσει τη μυϊκή του μάζα, κρατώντας τον μεταβολικό ρυθμό σε υψηλά επίπεδα. Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί επίσης να συμβάλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας όταν συνδυάζεται με προοδευτική υπερφόρτωση (δηλαδή σταδιακή αύξηση βάρους στις ασκήσεις).

Αισθάνεστε κουρασμένοι, κρυώνετε και έχετε δυσκοιλιότητα

Η αργή πέψη, η συνεχής αίσθηση κρύου και τα χαμηλά επίπεδα ενέργειας μπορεί να είναι σημάδια ότι ο μεταβολισμός σας έχει επιβραδυνθεί λόγω υποθυρεοειτισμού (χαμηλής δραστηριότητας του θυρεοειδούς).

Ο υποθυρεοειτισμός είναι μια συχνή ενδοκρινολογική διαταραχή όπου ο θυρεοειδής αδένας δεν εκκρίνει αρκετή θυροξίνη (T4) και τριιωδοθυρονίνη (T3), τις δύο βασικές ορμόνες που ρυθμίζουν τον μεταβολισμό. Όταν δεν υπάρχουν επαρκή επίπεδα T3 και T4, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται, οδηγώντας σε:

• Κόπωση
• Ευαισθησία στο κρύο
• Αύξηση βάρους
• Δυσκοιλιότητα
• Ξηροδερμία

Φυσικά, αυτά τα συμπτώματα δεν οδηγούν πάντα σε διάγνωση υποθυρεοειτισμού, αλλά αξίζει να κάνετε έναν έλεγχο, ειδικά αν είστε γυναίκα. Ο υποθυρεοειτισμός είναι πιο συχνός στις γυναίκες και στους ηλικιωμένους.

Άλλες συμβουλές για υγιή μεταβολισμό

Δεν μπορείτε να εμποδίσετε τη γήρανση, αλλά έχετε τον έλεγχο αυτών των καθημερινών συνηθειών, οι οποίες σύμφωνα με τους ειδικούς υποστηρίζουν έναν υγιή μεταβολισμό καθώς μεγαλώνετε.

• Αυξήστε τη φυσική δραστηριότητα μέσα στην ημέρα
• Δώστε προτεραιότητα στην πρωτεΐνη
• Μην παραλείπετε το πρωινό γεύμα
• Εξετάστε την καταγραφή θερμίδων

Αυξήστε τη φυσική δραστηριότητα μέσα στην ημέρα

Δώστε προσοχή στη συνολική σας κίνηση κατά τη διάρκεια της ημέρας, επισημαίνει η Burak. «Όχι μόνο την ώρα που πηγαίνετε στο γυμναστήριο, αλλά και τις υπόλοιπες 23 ώρες της ημέρας».

• Κάθεστε σε ένα γραφείο όλη μέρα;
• Κάνετε αρκετά βήματα;

Η καθημερινή κίνηση, συμπεριλαμβανομένου του περπατήματος, ορίζεται ως η θερμογένεση μη άσκησης (NEAT). Η NEAT καίει μεγαλύτερο ποσοστό θερμίδων ανά ημέρα σε σύγκριση με τις δομημένες προπονήσεις. Δεν χρειάζεται να περνάτε ώρες στο γυμναστήριο.

«Απλές συνήθειες, όπως ένας 10λεπτος περίπατος μετά το φαγητό, η χρήση των σκαλοπατιών και το παρκάρισμα πιο μακριά από την είσοδο ενός καταστήματος, συμβάλλουν στην αύξηση της ημερήσιας καύσης θερμίδων», λέει ο Oparaji.

Προμηθευτείτε ένα βηματομετρητή ή ένα smartwatch αν σας αρέσει η παρακολούθηση δεδομένων, ώστε να αυξάνετε σταδιακά τα βήματά σας κάθε εβδομάδα.

Δώστε προτεραιότητα στην πρωτεΐνη

Η πρωτεΐνη είναι αναμφισβήτητα το πιο σημαντικό θρεπτικό συστατικό για την ενίσχυση του μεταβολισμού. Η πρωτεΐνη βοηθά στην οικοδόμηση και διατήρηση της μυϊκής μάζας, η οποία διατηρεί τον μεταβολικό ρυθμό σε υψηλά επίπεδα.

«Επιπλέον, το σώμα καίει περισσότερες θερμίδες χωνεύοντας την πρωτεΐνη σε σύγκριση με τα λιπαρά και τους υδατάνθρακες», αναφέρει ο Oparaji.

Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι πρέπει να τρώτε αποκλειστικά πρωτεΐνη. «Είναι σημαντικό να ακολουθείτε μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει άπαχη πρωτεΐνη, υδατάνθρακες πλούσιους σε φυτικές ίνες και υγιεινά λιπαρά, ώστε να τροφοδοτείτε το σώμα σας και να διατηρείτε τους μύες σας», τονίζει η Mitri.

Μην παραλείπετε το πρωινό γεύμα

Είναι εύκολο να παραλείψετε το πρωινό όταν έχετε φορτωμένο πρόγραμμα ή δεν αισθάνεστε πείνα το πρωί. «Ωστόσο, αυτό σχεδόν πάντα φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα, οδηγώντας σε διακυμάνσεις του σακχάρου στο αίμα, επιλογή λιγότερο θρεπτικών τροφών και υπερφαγία αργότερα μέσα στην ημέρα», προειδοποιεί η Burak.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κατανάλωση περισσότερης τροφής σε διάστημα 24 ωρών από ό,τι αν είχατε καταναλώσει ένα πλούσιο πρωινό με επαρκή πρωτεΐνη και φυτικές ίνες για τη σταθεροποίηση του σακχάρου και της πείνας. Προσπαθήστε να τρώτε εντός μιας ώρας από την αφύπνιση, περιλαμβάνοντας πρωτεΐνη, υδατάνθρακες υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες και καλά λιπαρά.

Εξετάστε την καταγραφή θερμίδων

«Ακόμη και μικρές αυξήσεις θερμίδων από τη συνήθη πρόσληψή σας μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση του σωματικού βάρους με την πάροδο του χρόνου», σημειώνει η Mitri. Συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε τα μικρογεύματα που τσιμπολογάμε ασυνείδητα κατά τη διάρκεια της ημέρας, τα οποία αθροίζονται.

«Η καταγραφή της ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων, έστω και για λίγες εβδομάδες, μπορεί να σας βοηθήσει να διαπιστώσετε εάν έχουν αλλάξει οι συνήθειές σας», προσθέτει η ίδια, αναφερόμενη σε αυξημένες μερίδες, τσιμπολόγημα ή κατανάλωση αλκοόλ.

Οι διαταραχές του ύπνου αποτελούν ένα από τα προβλήματα που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, όμως οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από αυτές δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Νέα μελέτη φέρνει στο προσκήνιο έναν απρόσμενο παράγοντα: τα μικρογλοιακά κύτταρα (εξειδικευμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος) και τη φλεγμονώδη αντίδρασή τους.

Πειράματα σε ποντίκια έδειξαν ότι η παρέμβαση σε αυτή τη διαδικασία μπορεί να βελτιώσει τον ύπνο, ανοίγοντας νέους δρόμους για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ ύπνου και Αλτσχάιμερ.

Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει τον μηχανισμό πίσω από τις διαταραχές ύπνου στη νόσο Αλτσχάιμερ

Η μελέτη της νόσου Αλτσχάιμερ (Alzheimer) αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση για τους επιστήμονες, καθώς καλούνται να ξεδιαλύνουν ένα περίπλοκο πλέγμα πιθανών αιτίων, παραγόντων κινδύνου και συμπτωμάτων. Ο ύπνος αποτελεί ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα του πόσο στενά συνδέονται αυτοί οι παράγοντες μεταξύ τους.

Οι ερευνητές γνωρίζουν ήδη ότι ο ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες εμφάνισης Αλτσχάιμερ. Ταυτόχρονα, η ίδια η νόσος μπορεί να διαταράξει τα φυσιολογικά μοτίβα ύπνου. Αυτό που παραμένει δύσκολο να εξακριβωθεί είναι το πώς αυτές οι διεργασίες επηρεάζουν η μία την άλλη και ποιοι βιολογικοί μηχανισμοί ευθύνονται.

Μια νέα μελέτη από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κεντάκι, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia, ενδέχεται να βοηθήσει στην ερμηνεία αυτής της σχέσης.

Ο ρόλος των μικρογλοιακών κυττάρων και της φλεγμονής

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ενδείξεις ότι τα μικρογλοία (microglia) —εξειδικευμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό— ενδέχεται να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στις διαταραχές ύπνου που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα κύτταρα αυτά φαίνεται να ενεργοποιούν μια φλεγμονώδη απόκριση που κρατά τον εγκέφαλο σε μια ασυνήθιστη κατάσταση εγρήγορσης, εμποδίζοντας τη φυσική του ικανότητα να ξεκουραστεί.

Η ανακάλυψη αυτή υποδηλώνει ότι τα προβλήματα ύπνου που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ ενδέχεται να μην προκαλούνται άμεσα από τη συσσώρευση των τοξικών πρωτεϊνών βήτα-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο. Αντίθετα, οι πλάκες βήτα-αμυλοειδούς φαίνεται να πυροδοτούν μια αλυσίδα γεγονότων που οδηγεί τελικά στη διαταραχή του ύπνου.

«Ουσιαστικά, δείξαμε ότι δεν είναι οι ίδιες οι πλάκες ή αποκλειστικά οι δυσλειτουργικοί νευρώνες που προκαλούν την απώλεια ύπνου, αλλά στην πραγματικότητα τα μικρογλοιακά κύτταρα», δήλωσε η Shannon Macauley, φυσιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι.

«Τα μικρογλοία είναι εξειδικευμένα ανοσοκύτταρα του κεντρικού νευρικού συστήματος τα οποία, όταν αντιδρούν στις πλάκες, πυροδοτούν μια περίπλοκη αλληλουχία φλεγμονών κρατώντας τον εγκέφαλο ξύπνιο».

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Για να διερευνήσουν αυτή τον μηχανισμό, οι επιστήμονες μελέτησαν δύο ομάδες ποντικών:

• Ομάδα 1: Ποντίκια που είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να αναπτύσσουν πλάκες βήτα-αμυλοειδούς παρόμοιες με αυτές που εμφανίζονται στους ανθρώπους με Αλτσχάιμερ.
• Ομάδα 2: Υγιή ζώα ελέγχου (control group).

Η ερευνητική ομάδα παρακολουθούσε τα μοτίβα ύπνου, την εγκεφαλική δραστηριότητα και τη συσσώρευση πλακών των ζώων σε δύο διαφορετικά στάδια της ζωής τους. Οι πρώτες μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν στους έξι μήνες, όταν οι αλλαγές που προσομοιάζουν στο Αλτσχάιμερ άρχιζαν να εμφανίζονται, ενώ οι δεύτερες στους 18 μήνες, όταν η πάθηση είχε προχωρήσει πλέον σημαντικά.

Πώς η φλεγμονή στον εγκέφαλο επηρεάζει τον ύπνο στη Νόσο Αλτσχάιμερ

Τα ευρήματα αποκάλυψαν ένα μη αναμενόμενο μοτίβο. Μόλις εμφανίστηκαν οι αμυλοειδείς πλάκες, τα προσβεβλημένα ποντίκια άρχισαν να χάνουν περίπου 1,5 έως 2 ώρες ύπνου κάθε νύχτα. Παραδόξως, αυτό το έλλειμμα ύπνου παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο μεταξύ του έκτου και του 18ου μήνα, παρόλο που η ποσότητα της αμυλοειδούς πλάκας στον εγκέφαλό τους είχε αυξηθεί σημαντικά.

«Περίμενα ότι καθώς το φορτίο των πλακών γινόταν πιο σοβαρό, η διαταραχή του ύπνου θα επιδεινωνόταν επίσης», δήλωσε ο Nicholas Constantino, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Η καταστολή της απόκρισης αυτών των ανοσοκυττάρων επέτρεψε στα ποντίκια με παθολογία τύπου Αλτσχάιμερ να κερδίσουν περίπου δύο επιπλέον ώρες ύπνου κάθε νύχτα. Η θεραπεία παρέτεινε επίσης τις περιόδους που περνούσαν σε αναζωογονητικό ύπνο (βαθύ ύπνο).

«Αυτός ο αναζωογονητικός ύπνος είναι εξαιρετικά σημαντικός για τη σωματική αποκατάσταση, τη μάθηση, τη μνήμη και την “απομάκρυνση” των τοξινών της ημέρας», εξήγησε η Macauley.

«Όταν οι ασθενείς με Αλτσχάιμερ χάνουν αυτό το στάδιο, χάνουν τον πρωταρχικό κύκλο καθαρισμού του εγκεφάλου τους, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο (feed-forward loop) που μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω βλάβες».

Νέα προσέγγιση στη Νόσο Αλτσχάιμερ

Προγενέστερες μελέτες είχαν υποδείξει ότι οι διαταραχές ύπνου στο Αλτσχάιμερ ενδέχεται να προκαλούνται απευθείας από τη συσσώρευση πρωτεϊνών βήτα-αμυλοειδούς ή την απώλεια νευρώνων στον εγκέφαλο.

Αυτά τα νέα ευρήματα δείχνουν προς μια άλλη κατεύθυνση: η στόχευση της φλεγμονώδους δραστηριότητας της μικρογλοίας (των ανοσοκυττάρων του εγκεφάλου) θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου και ενδεχομένως να συμβάλει στις προσπάθειες επιβράδυνσης ή περιορισμού της εξέλιξης της νόσου.

Ωστόσο, η ανακάλυψη βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Τα πειράματα έχουν πραγματοποιηθεί μόνο σε ποντίκια, και η πλήρης εξάλειψη των ανοσοκυττάρων του εγκεφάλου δεν θα αποτελούσε μια πρακτική θεραπευτική στρατηγική. Συνεπώς, οποιαδήποτε μελλοντική θεραπεία είναι πιο πιθανό να εστιαστεί στη μείωση της υπερβολικής δραστηριότητας της μικρογλοίας παρά στη συνολική απομάκρυνση αυτών των κυττάρων.

Πρώιμη διάγνωση μέσω Φορητού Ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG)

Μια άλλη σημαντική πτυχή της έρευνας αφορά τις μεταβολές στην εγκεφαλική δραστηριότητα που παρατηρήθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Παρακολουθώντας ποντίκια σε διαφορετικές ηλικίες, οι επιστήμονες εντόπισαν ανωμαλίες που ήταν ήδη παρούσες στους έξι μήνες, όταν εμφανίστηκαν οι πρώτες πλάκες. Τέτοια πρώιμα σήματα θα μπορούσαν εν τέλει να βοηθήσουν τους ερευνητές να αναγνωρίσουν τα πρώιμα σημάδια του Αλτσχάιμερ πριν η νόσος φτάσει σε πιο προχωρημένο στάδιο.

Μια πιθανή προσέγγιση περιλαμβάνει τη χρήση φορητών συσκευών ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG) για την παρακολούθηση της ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο. «Τα φορητά συστήματα EEG θα μπορούσαν να μας επιτρέψουν να παρακολουθούμε τους ανθρώπους στο οικιακό τους περιβάλλον και ενδεχομένως να εντοπίζουμε αλλαγές που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, χωρίς την αρχική ανάγκη για ακριβές ή επεμβατικές εξετάσεις», δήλωσε η Macauley.

Αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί εάν αυτά τα ευρήματα ισχύουν και στους ανθρώπους, η μελέτη προσφέρει μια νέα οπτική για το πώς αλληλεπιδρούν η φλεγμονή στον εγκέφαλο, οι διαταραχές ύπνου και η παθολογία της νόσου Αλτσχάιμερ.

Στις σοβαρές αλλά συχνά «αθόρυβες» συνέπειες που μπορεί να έχει η συγγενής λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό (CMV) στα παιδιά, καθώς και στην ανάγκη πολυετούς παρακολούθησής τους, εστιάζει ο καθηγητής Κλινικής Ιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιώργος Σουρβίνος.

«Το 25% των περιπτώσεων βαρηκοΐας και το 10% των περιπτώσεων εγκεφαλικής παράλυσης στα παιδιά, υπολογίζεται ότι οφείλονται στη συγγενή λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό. Ωστόσο για ένα νεογνό που επιβεβαιωμένα έχει μολυνθεί, η εμφάνιση αυτών των διαταραχών δεν είναι δεδομένη, καθώς σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, το 80-85% των παιδιών που γεννιούνται με τη λοίμωξη δεν θα εμφανίσουν συμπτώματα. Αυτές οι διαταραχές δεν εμφανίζονται μόνο κατά την ώρα της γέννησης του νεογνού. Χρειάζεται παρακολούθηση για πένтε τουλάχιστον έτη από μια ομάδα ειδικών που περιλαμβάνει παιδιάτρους, λοιμωξιολόγους, νευρολόγους, ωρλ, φυσικοθεραπευτές, αναπτυξιολόγους, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές. Πρόκειται για μακροχρόνια παρακολούθηση, η οποία είναι επίπονη τόσο ψυχολογικά για τους γονείς, όσο και οικονομικά για τα συστήματα υγείας διεθνώς» αναφέρει ο κ. Σουρβίνος, που είναι επίσης διευθυντής του Εργαστηρίου Κλινικής Ιολογίας στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κλινικής Ιολογίας.

Στο 40-60% του πληθυσμού στις ανεπτυγμένες χώρες στο 90-100% στις αναπτυσσόμενες και υποανάπτυκτες

Ο καθηγητής μιλώντας στο Πρακτορείο Fm, με αφορμή το 19ο διεθνές συνέδριο για τον Κυτταρομεγαλοϊό CMV που πραγματοποιήθηκε 1 έως 4 Νοεμβρίου στην Αθήνα, με συμπροέδρους της Τοπικής Οργανωτικής Επιτροπής τον ίδιο και την καθηγήτρια Παιδιατρικής του ΕΚΠΑ Βάνα Παπαευαγγέλου, σημειώνοντας ότι ο κυτταρομεγαλοϊός, γνωστός ως CMV, παραμένει έξω από τη δημόσια συζήτηση, παρά το γεγονός ότι μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρά προβλήματα σε έγκυες, έμβρυα, ανοσοκατεσταλμένους και μεταμοσχευμένους. Γενικά, δεν προκαλεί σοβαρές καταστάσεις εκτός από αυτές τις ομάδες. Όπως τονίζει, επιδημιολογικά ο ιός εμφανίζεται στον γενικό πληθυσμό σε συχνότητες ανάλογα με το επίπεδο της κάθε χώρας: «Στις ανεπτυγμένες χώρες από 40 έως 60%, ενώ στις αναπτυσσόμενες και υποανάπτυκτες 90 έως 100%».

Πώς κολλάει

Ο ιός που βρίσκεται σε σωματικά υγρά, κυρίως στο σάλιο και γι’ αυτό αναφέρεται και ως ερωτικός ιός, μεταδίδεται με το φιλί και με άλλα σωματικά υγρά, ακόμα και με ούρα, σύμφωνα με τον καθηγητή. «Υπάρχει μία κακή συνήθεια των μαμάδων να φιλάνε τα μωρά τους στο στόμα. Επίσης, χρειάζεται προσοχή κατά την αλλαγή πάνας, καθώς ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να μεταδοθεί στη μητέρα μέσω της επαφής με τα ούρα του μωρού». Στο ερώτημα αν ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να μεταδοθεί από τη μητέρα στο έμβρυο, ο κ. Σουρβίνος εξηγεί ότι η κάθετη μετάδοση γίνεται μέσω του πλακούντα. «Η πρωτοπαθής λοίμωξη συμβαίνει όταν η μητέρα έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με τον ιό. Ενώ αν έχει ήδη μολυνθεί στο παρελθόν, ο ιός μπορεί να επανενεργοποιηθεί και να προκαλέσει δευτεροπαθή λοίμωξη. Όπως και οι άλλοι ερπητοϊοί, ο κυτταρομεγαλοϊός παραμένει στον οργανισμό σε λανθάνουσα κατάσταση και μπορεί να επανενεργοποιηθεί. Άρα, καθημερινές συνήθειες όπως ένα φιλί, ένα κοινό ποτήρι, αλλαγή πάνας ενός παιδιού μπορούν να αποτελέσουν τους κρίκους αυτής της αλυσίδας μετάδοσης».

Δεύτερο αίτιο μετά το σύνδρομο Down για νευρολογική αναπηρία

Πώς γίνεται ο ίδιος ο ιός για έναν άνθρωπο να περνά τελείως απαρατήρητος και για έναν άλλον να αποτελεί σοβαρή απειλή. Τι καθορίζει ποιος θα κινδυνεύσει; «Είναι ένας ιός που κοιμάται και ξυπνάει. Γι’ αυτό μιλάμε για επανενεργοποίηση, όπως συμβαίνει με όλους τους ερπητοϊούς. Το αν η λοίμωξη θα έχει σοβαρές συνέπειες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος». Όπως εξηγεί ο κ. Σουρβίνος, ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να προκαλέσει σοβαρές νευρολογικές αναπηρίες στα παιδιά, καθώς αποτελεί το δεύτερο αίτιο μετά το σύνδρομο Down. «Η συγγενής λοίμωξη συνδέεται με το 1 στα 4 περιστατικά βαρηκοΐας και το 1 στα 10 περιστατικά εγκεφαλικής παράλυσης».

Πώς επηρεάζει μεταμοσχευμένους και άλλους ασθενείς σε ανοσοκαταστολή

Τα βασικά προβλήματα, που μπορεί να προκληθούν σε μεταμοσχευμένους και ανοσοκατεσταλμένους, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι η άμεση βλάβη των οργάνων. «Ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να προκαλέσει πνευμονίτιδα, γαστρεντερίτιδα, κολίτιδα, ηπατίτιδα, αμφιβληστροειδίτιδα, σε κάποιες σπάνιες περιπτώσεις, προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, αιματολογικές διαταραχές, όπως λευκοπενία, θρομβοπενία, αναιμία. Και επίσης, μπορεί να προκαλέσει στους μεταμοσχευμένους, επιβάρυνση της λειτουργίας του μοσχεύματος, ή ακόμα και την απόρριψή του».

Τι σημαίνουν τα θετικά αντισώματα στην εγκυμοσύνη

Τι σημαίνει για μια έγκυο αν βρεθούν αντισώματα και πότε υπάρχει κίνδυνος για το έμβρυο; «Γίνεται ένας συνδυασμός ορολογικών εξετάσεων, οι οποίες δείχνουν αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη ή παλαιότερη. Οι εξετάσεις αυτές, εφόσον βρεθούν θετικές, επαναλαμβάνονται διαδοχικά και αν εξακολουθούν και δείχνουν θετικές, μπορεί να γίνει αμνιοπαρακέντηση, ώστε να αναζητηθεί με μοριακή εξέταση το DNA του ιού στο αμνιακό υγρό. Αυτό γίνεται μετά την 21η εβδομάδα. Επίσης, γίνονται απεικονιστικές προσπελάσεις στο έμβρυο, μπορεί να γίνει αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία και να απεικονιστούν διαστάσεις του εγκεφάλου που αξιολογούν οι γυναικολόγοι εμβρυομητρικής ιατρικής. Στη συνέχεια γίνεται εκτίμηση με έναν αλγόριθμο, και με βάση το σύνολο των ευρημάτων, οι ειδικοί εξηγούν στο ζευγάρι τι γνωρίζουν για την πρόγνωση και ποιες αβεβαιότητες παραμένουν, ώστε να αποφασίσει για τη συνέχιση ή τη διακοπή της κύησης».

Διεθνής προβληματισμός για το αν πρέπει να γίνει καθολικό screening

Μπορεί οι σοβαρές επιπλοκές από τον εν λόγω ιό να μην είναι συχνές, ωστόσο τι είδους πρόληψη υπάρχει και κατά πόσον γίνεται σε καθολικό επίπεδο; Ο κ. Σουρβίνος τονίζει ότι στην Ελλάδα υπάρχουν λίγα εξειδικευμένα κέντρα για αυτού του είδους τη συμβουλευτική και μάλιστα στο συνέδριο συζητήθηκαν αλγόριθμοι που βελτιώνουν την έγκαιρη ανίχνευση και παρακολούθηση της μητέρας και του εμβρύου, καθώς και η θεραπευτική προσέγγιση με αντιικά. Τα οποία όπως εξηγεί, έχουν μεγάλη αποτελεσματικότητα στα αρχικά στάδια, όμως λόγω της επιμονής του ιού μπορεί κάποιος ασθενής να αναπτύξει ανθεκτικότητα. «Κάθε έναρξη κύησης συνοδεύεται από ορολογικό έλεγχο εναντίον του κυτταρομεγαλοϊού, άρα υπάρχει ένα τέτοιο εθνικό πρόγραμμα. Ένα από τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, είναι αν πρέπει να υπάρχει ένα πρόγραμμα screening και να ελέγχονται όλα τα νεογνά για συγγενή λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό. Στην Ολλανδία και σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ, έχουν εφαρμοστεί προγράμματα νεογνικού ελέγχου, αλλά δεν ακολουθείται παντού η ίδια πρακτική. Οι απόψεις των επιστημόνων για τον καθολικό έλεγχο εξακολουθούν να διίστανται». Σε μια έγκυο που έχει ήδη μικρό παιδί, ο κ. Σουρβίνος δίνει τρεις απλές συμβουλές: Να πλένει καλά τα χέρια της με σαπούνι και νερό μετά από κάθε αλλαγή πάνας. Να αποφεύγει να τρώει με το ίδιο κουτάλι ή να πίνει από το ίδιο ποτήρι με το παιδί και να μη βάζει την πιπίλα του στο στόμα της. Και, όπως λέει, “όχι φιλί στο στόμα”».

 

Καθώς οι πιο κρύες ημέρες περιορίζουν τον χρόνο που περνάμε σε εξωτερικούς χώρους και την καθημερινή μας κίνηση, η φροντίδα της κυκλοφορίας του αίματος αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η τακτική σωματική δραστηριότητα, τα συχνά διαλείμματα από την καθιστική ζωή και μια ισορροπημένη διατροφή αποτελούν βασικούς παράγοντες για την υγεία των αγγείων.

Μία ειδικός αποκαλύπτει ποιες τροφές αξίζει να εντάξετε στην διατροφή σας, καθώς περιέχουν συστατικά που υποστηρίζουν τη φυσιολογική λειτουργία του κυκλοφορικού (ή καρδιαγγειακού) συστήματος.

Ποιες τροφές βοηθούν στην φυσιολογική κυκλοφορία του αίματος

Η καλή κυκλοφορία του αίματος αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υγεία της καρδιάς και των αγγείων. Ωστόσο, η πολύωρη καθιστική ζωή και η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινή μας ευεξία, ενώ ενοχλήσεις όπως η δυσκαμψία και ο πόνος στα πόδια μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες.

Εκτός από την τακτική κίνηση και τα συχνά διαλείμματα από την καθιστική στάση, σημαντικό ρόλο παίζει και η ισορροπημένη διατροφή. Αρκετές τροφές περιέχουν θρεπτικά συστατικά που συμβάλλουν στη διατήρηση της σωστής ροής του αίματος. Το παντζάρι, τα λιπαρά ψάρια, οι ξηροί καρποί και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά είναι μερικές από τις επιλογές που αξίζει να βρίσκονται συχνότερα στο τραπέζι μας.

Η Ester Silva, ειδικός στη διατροφή της εταιρείας Nature’s Best, προτείνει επτά τροφές που μπορούν να ενταχθούν εύκολα στην καθημερινή μας διατροφή.

Σύμφωνα με την Ester, η ηλικία και η παρατεταμένη καθιστική ζωή μπορεί να κάνουν ορισμένους ανθρώπους πιο επιρρεπείς σε ενοχλήσεις όπως ο πόνος, η δυσκαμψία και το αίσθημα δυσφορίας στα πόδια. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται με προβλήματα στην κυκλοφορία του αίματος, ωστόσο ενδέχεται να οφείλονται και σε άλλες αιτίες. Παθήσεις όπως η υπέρταση και ο διαβήτης απαιτούν εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση και κατάλληλη αντιμετώπιση.

Για την υποστήριξη της φυσιολογικής κυκλοφορίας του αίματος, η ειδικός προτείνει την κατανάλωση τροφών που περιέχουν νιτρικά άλατα, ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, αντιοξειδωτικά και θειούχες ενώσεις. Τα συγκεκριμένα συστατικά περιλαμβάνονται σε αρκετά τρόφιμα καθημερινής κατανάλωσης, τα οποία είναι συχνά οικονομικά και μπορούν να ενταχθούν εύκολα σε μια ισορροπημένη διατροφή.

Παράλληλα, η διατροφή δεν αρκεί από μόνη της. Η συστηματική κίνηση αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα για την υγεία, χωρίς να είναι απαραίτητη η έντονη άσκηση. Ένας καθημερινός περίπατος, η τακτική αλλαγή στάσης και τα σύντομα διαλείμματα από το πολύωρο καθισιό είναι απλές συνήθειες που μπορούν να συμβάλουν σε έναν πιο δραστήριο τρόπο ζωής.

7 τροφές που υποστηρίζουν την ομαλή κυκλοφορία του αίματος

• Παντζάρι
• Βατόμουρα (Blackberries)
• Λιπαρά ψάρια
• Σκόρδο
• Ξηροί καρποί
• Ρόδι
• Πράσινα φυλλώδη λαχανικά

Παντζάρι

Το πατζάρι αποτελεί εξαιρετική προσθήκη στη διατροφή σας, αν θέλετε να βελτιώσετε την κυκλοφορία του αίματος, καθώς είναι φυσικά πλούσιο σε νιτρικά άλατα. Ο οργανισμός μετατρέπει τα νιτρικά άλατα σε μονοξείδιο του αζώτου, το οποίο βοηθά τα αγγεία να χαλαρώσουν και να διευρυνθούν, διευκολύνοντας τη ροή του αίματος. Επίσης, είναι ένα λαχανικό που μπορεί να καταναλωθεί ψητό, σε σαλάτες ή σε smoothies.

Βατόμουρα (Blackberries)

Τα βατόμουρα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, τα οποία προστατεύουν τα αγγεία από φθορές και υποστηρίζουν τη συνολική υγεία του κυκλοφορικού συστήματος. Αποτελούν ένα εύκολο φρούτο για να προσθέσετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο, είτε στο πρωινό πλιγούρι βρώμης, είτε στο γιαούρτι, είτε ως υγιεινό σνακ.

Λιπαρά ψάρια

Τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, είναι εξαιρετική πηγή ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, τα οποία παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας της καρδιάς και των αγγείων. Αυτά τα «καλά» λιπαρά ενισχύουν τη καρδιαγγειακή λειτουργία, ενώ έρευνες δείχνουν ότι τα ωμέγα-3 συμβάλλουν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Για μια πιο οικονομική επιλογή, ο κονσερβοποιημένος σολομός, οι σαρδέλες ή το σκουμπρί αποτελούν μια πρακτική λύση.

Σκόρδο

Το σκόρδο είναι ακόμα ένα βασικό συστατικό της κουζίνας που προσφέρει σημαντικά οφέλη στο καρδιαγγειακό σύστημα. Περιέχει φυσικές θειούχες ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων αυτών που σχηματίζουν αλλισίνη, όταν το σκόρδο συνθλίβεται ή ψιλοκόβεται. Οι ενώσεις αυτές έχουν μελετηθεί για τις ευεργετικές τους επιδράσεις στην πίεση του αίματος και την υγεία των αγγείων.

Ξηροί καρποί

Οι ξηροί καρποί, όπως τα καρύδια και τα αμύγδαλα, είναι καλή πηγή ακόρεστων λιπαρών, τα οποία υποστηρίζουν την καρδιά και τα αγγεία όταν καταναλώνονται στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής. Τα καρύδια περιέχουν επίσης ένα φυτικό ωμέγα-3 λιπαρό οξύ που ονομάζεται ALA (άλφα-λινολενικό οξύ). Μια μικρή χούφτα ανάλατοι ξηροί καρποί είναι ένα εύκολο σνακ, ενώ ψιλοκομμένοι μπορούν να προστεθούν σε σαλάτες, γιαούρτι ή βρώμη.

Ρόδι

Το ρόδι περιέχει ισχυρά αντιοξειδωτικά γνωστά ως πολυφαινόλες, οι οποίες βοηθούν στην προστασία των αιμοφόρων αγγείων από το οξειδωτικό στρες και ενισχύουν την καρδιαγγειακή υγεία. Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν επίσης ότι ο χυμός ροδιού μπορεί να συμβάλει στη μείωση της πίεσης του αίματος, αν και απαιτείται επιπλέον έρευνα.

Πράσινα φυλλώδη λαχανικά

Τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως το σπανάκι και η ροκά, αποτελούν άλλη μια πλούσια πηγή φυσικών νιτρικών αλάτων, τα οποία μετατρέπονται σε μονοξείδιο του αζώτου για τη χαλάρωση των αγγείων και τη σωστή αιμάτωση. Το κατεψυγμένο σπανάκι είναι μια ιδιαίτερα οικονομική λύση για σούπες, μαγειρευτά και ζυμαρικά, ενώ η ρόκα ταιριάζει εξαιρετικά σε σαλάτες και σάντουιτς.

Μπορεί ένα κομμάτι τυρί πριν από τον ύπνο να προκαλέσει εφιάλτες; Η πεποίθηση αυτή υπάρχει εδώ και δεκαετίες, όμως οι επιστημονικές ενδείξεις δεν επιβεβαιώνουν ότι το τυρί προκαλεί από μόνο του τρομακτικά όνειρα. Ειδικός στον ύπνο εξηγεί τι γνωρίζουμε για τη σχέση διατροφής και ύπνου, ενώ μοιράζεται τέσσερις πρακτικές συμβουλές για πιο ήρεμες νύχτες για τα παιδιά.

Από πού ξεκίνησε ο μύθος για το τυρί και τους εφιάλτες;

Για δεκαετίες, γονείς, παππούδες και φίλοι υποστηρίζουν ότι η κατανάλωση τυριού λίγο πριν ξαπλώσουμε μπορεί να προκαλέσει ζωντανά όνειρα ή ακόμα και εφιάλτες. Υπάρχει όμως κάποια επιστημονική αλήθεια πίσω από αυτόν τον ισχυρισμό ή πρόκειται απλώς για έναν μύθο για τον ύπνο;

Ίσως εκπλαγείτε αν μάθετε ότι αυτή η θεωρία έχει τις ρίζες της στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα:

• Η «Χριστουγεννιάτικη Ιστορία» (1843): Στο διάσημο έργο του Τσαρλς Ντίκενς, ο Εμπενίζερ Σκρουτζ αποδίδει το τρομακτικό όραμα του Τζέικομπ Μάρλεϊ σε ένα βαρύ γεύμα, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «…μια μπουκιά τυρί, μια μισοψημένη πατάτα κι ένα δύσπεπτο κομμάτι κρέας».
• Τα Κόμικς του 1900: Ο Winsor McCay δημιούργησε τη δημοφιλή σειρά κόμικ Dream of the Rarebit Fiend, όπου οι χαρακτήρες έβλεπαν αλλόκοτους και χαοτικούς εφιάλτες αφότου έτρωγαν τυρί πριν κοιμηθούν.

Η ιδέα ότι ορισμένες τροφές ευθύνονται για τους εφιάλτες παραμένει δημοφιλής μέχρι σήμερα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι επιβεβαιώνεται πλήρως από την επιστήμη. Τι ισχύει όμως στην πραγματικότητα;

Τι λένε οι ειδικοί: Προκαλεί τελικά εφιάλτες το τυρί;

Η Andrea Grace, σύμβουλος παιδικού ύπνου με πάνω από 25 χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας και εγγεγραμμένη επισκέπτρια υγείας (Health Visitor), ξεκαθαρίζει το τοπίο. «Η πεποίθηση ότι το τυρί προκαλεί εφιάλτες είναι ένας μακροχρόνιος μύθος με ελάχιστα έως καθόλου επιστημονικά δεδομένα να την υποστηρίζουν», εξηγεί η ειδικός.

«Αντιθέτως, το τυρί περιέχει τρυπτοφάνη, ένα αμινοξύ που βοηθά τον οργανισμό να παράγει μελατονίνη — την ορμόνη που παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του κύκλου του ύπνου».

Τα οφέλη της τρυπτοφάνης στον οργανισμό

• Παραγωγή σεροτονίνης: Η τρυπτοφάνη μετατρέπεται σε σεροτονίνη, έναν νευροδιαβιβαστή που ρυθμίζει τη διάθεση, την όρεξη και την αίσθηση του πόνου.
• Σύνθεση βιταμίνης B3: Αποτελεί πηγή νιασίνης, επιτρέποντας στο συκώτι να παράγει βιταμίνη B3 για την ενίσχυση του μεταβολισμού της ενέργειας.

Η Andrea Grace, σε συνεργασία με την εταιρεία M&S για τη δημιουργία ενός οδηγού παιδικού ύπνου, προσθέτει: «Αν ένα παιδί πεινάει πριν από τον ύπνο, ένα μικρό κομμάτι τυρί συνοδευόμενο από ένα κρακεράκι βρώμης αποτελεί ένα εξαιρετικό, ελαφρύ βραδινό σνακ που κρατά το παιδί χορτάτο καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας».

4 συμβουλές από ειδικό για καλύτερο ύπνο των παιδιών

Εκτός από τη διατροφή, η ειδικός μοιράζεται τέσσερις βασικές συμβουλές για να κοιμούνται καλύτερα τα παιδιά:

• Τακτοποιημένο και καθαρό δωμάτιο: Ένας χώρος χωρίς ακαταστασία βοηθά τα παιδιά να χαλαρώσουν. Η τακτοποίηση των παιχνιδιών μπορεί να γίνει μέρος της βραδινής ρουτίνας, σηματοδοτώντας ότι το παιχνίδι τελείωσε και ήρθε η ώρα για ξεκούραση.
• Ιδανική θερμοκρασία και σκοτάδι: Διατηρείτε το υπνοδωμάτιο δροσερό (περίπου 16–20°C) και όσο το δυνατόν πιο σκοτεινό. Αν το παιδί χρειάζεται φωτάκι νυκτός, προτιμήστε ένα πολύ αμυδρό κόκκινο φως. Καλύψτε ή απομακρύνετε τα ενοχλητικά φωτάκια από ηλεκτρονικές συσκευές.
• Χρήση λευκών θορύβων (White Noise): Ο λευκός θόρυβος μπορεί να φανεί πολύ χρήσιμος για μωρά και μικρότερα παιδιά, καθώς καλύπτει τους ήχους του σπιτιού που ενδέχεται να τα ξυπνήσουν.
• Κατάλληλα σεντόνια και ρούχα ύπνου: Επιλέξτε κλινοσκεπάσματα που βοηθούν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας ανάλογα με την εποχή. Τα αναπνεύσιμα υφάσματα, όπως το βαμβάκι, είναι τα καλύτερα για άνεση. Τα ρούχα και τα σεντόνια πρέπει να είναι άνετα χωρίς να υπερθερμαίνουν το παιδί.

Πέντε νέα εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου διαγνώστηκαν την τελευταία εβδομάδα, σύμφωνα με την επιδημιολογική έκθεση του ΕΟΔΥ, παρά την πτώση της θερμοκρασίας που καταγράφεται το τελευταίο διάστημα.

Από την αρχή της περιόδου 2026, μέχρι τις 5 Νοεμβρίου, έχουν διαγνωστεί και δηλωθεί συνολικά 462 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 291 κρούσματα παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και 171 είχαν ήπιες εκδηλώσεις.

Συνολικά, κατά την ίδια περίοδο έχουν καταγραφεί 53 θάνατοι σε ασθενείς με λοίμωξη από τον ιό, ηλικίας άνω των 35 ετών. Οι ασθενείς μικρότερης ηλικίας που κατέληξαν είχαν ιστορικό σοβαρής ανοσοκαταστολής.

Πού έχουν καταγραφεί κρούσματα

Κρούσματα έχουν καταγραφεί και διερευνηθεί σε 94 Δήμους της χώρας, σε 26 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Πελοποννήσου, Στερεάς Ελλάδας, Κρήτης και Ιονίων Νήσων, και συγκεκριμένα στις Περιφερειακές Ενότητες:

Ανατολικής Αττικής, Βορείου Τομέα Αθηνών, Δυτικής Αττικής, Δυτικού Τομέα Αθηνών, Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Πειραιώς, Καρδίτσας, Λάρισας, Τρικάλων, Ημαθίας, Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Πιερίας, Σερρών, Κιλκίς, Χαλκιδικής, Λακωνίας, Εύβοιας, Βοιωτίας, Ρεθύμνου, Ηρακλείου, Λευκάδας, Ροδόπης, Ξάνθης και Έβρου.

Έντονη κυκλοφορία του ιού στην Αττική

Ιδίως στην Περιφέρεια Αττικής έχει καταγραφεί φέτος ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων, σε σύγκριση με προηγούμενα έτη, σε συγκεκριμένες περιοχές/ Περιφερειακές Ενότητες.

Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει το πόσα χρόνια θα ζήσουμε και, κυρίως, το πόσο υγιείς θα παραμείνουμε καθώς μεγαλώνουμε; Επιστημονικές μελέτες συνδέουν την υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και περισσότερες πιθανότητες υγιούς γήρανσης. Τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τα φρούτα, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και τα όσπρια είναι μερικές από τις επιλογές που αξίζει να έχουν θέση στην καθημερινή μας διατροφή.

Μακροζωία: Οι διατροφικές συνήθειες που συνδέονται με περισσότερα χρόνια υγείας

Μία πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι άνθρωποι 40 ετών που άλλαξαν την ανθυγιεινή τους διατροφή με ένα πιο υγιεινό διατροφικό πρότυπο, κατάφεραν να αυξήσουν το προσδόκιμο ζωής τους έως και κατά 10 χρόνια.

Η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μακροζωία, με πολυάριθμες επιστημονικές έρευνες να συνδέουν την υγιεινή διατροφή με την καλύτερη ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία.

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Medicine τον Μάρτιο του 2025 εξέτασε 105.015 άτομα σε ένα εύρος 30 ετών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ακολουθούσαν υγιεινά διατροφικά πρότυπα είχαν αυξημένες πιθανότητες να φτάσουν στην ηλικία των 70 ετών απαλλαγμένοι από 11 κύριες χρόνιες παθήσεις, διατηρώντας παράλληλα καλή σωματική, γνωστική και ψυχική υγεία.

Η ίδια μελέτη έδειξε ότι η υψηλότερη πρόσληψη φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής αλέσεως, ξηρών καρπών, οσπρίων, ακόρεστων λιπαρών και γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλών λιπαρών συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα υγιούς γήρανσης. Παράλληλα, έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Nature Food (2023) υπολόγισε ότι η μετάβαση σε μια υγιεινή διατροφή στην ηλικία των 40 ετών μπορεί να προσθέσει περίπου 10 χρόνια προσδόκιμου ζωής.

Ακολουθούν οκτώ τροφές και ομάδες τροφίμων που αξίζει να εντάξετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο για μακροπρόθεσμη υγεία και ευεξία.

8 τροφές που πρέπει να τρώτε καθημερινά για να αυξήσετε τις πιθανότητες μακροζωίας

• Δημητριακά ολικής αλέσεως
• Ξηροί καρποί
• Φρούτα
• Λαχανικά
• Όσπρια (Φασόλια, Φακές, Ρεβίθια)
• Ελαιόλαδο
• Γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλών λιπαρών
• Ψάρια

Δημητριακά ολικής αλέσεως

Η βρώμη, το ψωμί ολικής αλέσεως, το καστανό ρύζι και τα ζυμαρικά ολικής αλέσεως είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Πρόσφατες μελέτες συνδέουν τα δημητριακά ολικής αλέσεως με καλύτερα αποτελέσματα στην υγιή γήρανση και σημαντική αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Μπορείτε να δοκιμάσετε χυλό βρώμης για πρωινό, ψωμί ολικής αλέσεως στο μεσημεριανό ή καστανό ρύζι με το βραδινό σας γεύμα.

Ξηροί καρποί

Τα αμύγδαλα, τα καρύδια και άλλοι ξηροί καρποί προσφέρουν πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, μεταλλικά στοιχεία και ακόρεστα λιπαρά οξέα. Η συστηματική κατανάλωση ξηρών καρπών σχετίζεται επιστημονικά με αυξημένες πιθανότητες υγιούς γήρανσης και μακροζωίας. Μια μικρή χούφτα ανάλατοι ξηροί καρποί αποτελεί ιδανικό σνακ ή γαρνιτούρα για το γιαούρτι και τις σαλάτες σας.

Φρούτα

Τα μήλα, τα πορτοκάλια, τα κόκκινα φρούτα (berries) και άλλα φρέσκα φρούτα παρέχουν απαραίτητες βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και φυτικές ίνες. Η κατανάλωση ποικιλίας φρέσκων, κατεψυγμένων ή κατάλληλων κονσερβοποιημένων φρούτων ενισχύει τη συνολική μακροζωία και την καλή υγεία.

Λαχανικά

Το μπρόκολο, τα καρότα, το σπανάκι και το λάχανο είναι πλούσια σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, φυτικές ίνες και ισχυρές φυτικές ενώσεις (αντιοξειδωτικά). Το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (NHS) συνιστά την κατανάλωση τουλάχιστον πέντε μερίδων φρούτων και λαχανικών καθημερινά, ενσωματώνοντας μια ποικιλία επιλογών στα γεύματά σας.

Όσπρια (Φασόλια, Φακές, Ρεβίθια)

Τα φασόλια, τα ρεβίθια, ο αρακάς και οι φακές αποτελούν εξαιρετική πηγή φυτικής πρωτεΐνης, φυτικών ινών και μεταλλικών στοιχείων. Τα όσπρια κατέχουν πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλα τα διατροφικά πρότυπα που συνδέονται με τη μακροζωία (όπως η Μεσογειακή Διατροφή). Προσθέστε φακές στις σούπες ή ρεβίθια στις σαλάτες σας για να αυξήσετε εύκολα την πρόσληψη οσπρίων.

Ελαιόλαδο

Το ελαιόλαδο περιέχει κυρίως μονοακόρεστα λιπαρά, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της χοληστερόλης στο αίμα όταν αντικαθιστούν τα κορεσμένα λιπαρά. Μελέτες δείχνουν ότι η πιστή εφαρμογή ενός μεσογειακού μοντέλου διατροφής, πλούσιου σε υγιεινά λιπαρά, σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας.

Γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλών λιπαρών

Το γάλα, το γιαούρτι και το τυρί παρέχουν βασικά θρεπτικά συστατικά, όπως το ασβέστιο για την υγεία των οστών και την πρωτεΐνη για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας. Η υψηλότερη πρόσληψη γαλακτοκομικών με χαμηλά λιπαρά, στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, συνδέεται με μεγαλύτερες πιθανότητες υγιούς γήρανσης.

Ψάρια

Τα ψάρια προσφέρουν πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας και απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Ιδιαίτερα τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, οι σαρδέλες και το σκουμπρί, είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μακράς αλυσίδας. Συνιστάται η κατανάλωση τουλάχιστον δύο μερίδων ψαριού την εβδομάδα, εκ των οποίων η μία να είναι λιπαρό ψάρι.

Δεν έχει σημασία μόνο τι τρώμε, αλλά και πότε το τρώμε. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η ώρα του βραδινού γεύματος μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό, τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και την ποιότητα του ύπνου. Ποια ώρα προτείνουν οι ειδικοί και πόσο νωρίς είναι καλό να τρώμε πριν ξαπλώσουμε;

Βραδινό φαγητό: Ποια ώρα συνδέεται με καλύτερη λειτουργία του μεταβολισμού και ποιοτικό ύπνο

Πολλοί άνθρωποι δίνουν μεγάλη προσοχή στο τι περιλαμβάνει το πιάτο τους το βράδυ, αλλά η ώρα του γεύματος συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα. Το βραδινό φαγητό πιέζεται ανάμεσα στις υποχρεώσεις της εργασίας, τη φροντίδα των παιδιών, τις κοινωνικές υποχρεώσεις και την καθημερινότητα. Ωστόσο, όλο και περισσότερες επιστημονικές έρευνες υποδεικνύουν ότι η σύσταση του γεύματος δεν είναι ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει την υγεία.

Το πότε τρώτε είναι εξίσου σημαντικό και στην περίπτωση του βραδινού γεύματος, μελέτες δείχνουν ότι όσοι τρώνε νωρίς κάνουν τη σωστή επιλογή.

Γιατί έχει σημασία η ώρα που τρώμε το βράδυ

Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει βιολογικά ρολόγια που ρυθμίζουν τη φυσιολογία και τη συμπεριφορά μας σε τέτοιο βαθμό, ώστε δεν είμαστε ο ίδιος άνθρωπος το πρωί με το βράδυ, όπως εξηγεί ο Frank Scheer, PhD, διευθυντής του προγράμματος ιατρικής χρονοβιολογίας (ο κλάδος της βιολογίας που μελετά τους φυσικούς βιολογικούς ρυθμούς και τους περιοδικούς κύκλους στους ζωντανούς οργανισμούς (όπως ο ύπνος, η θερμοκρασία του σώματος και η έκκριση ορμονών) στο νοσοκομείο Brigham and Women’s.

Αυτό σημαίνει ότι το ίδιο ακριβώς γεύμα μπορεί να έχει διαφορετικές επιπτώσεις στο σώμα σας ανάλογα με την ώρα που το καταναλώνετε. Η Dr. Daisy Duan, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, το έχει αποδείξει αυτό στην έρευνά της.

Σε μελέτη της ομάδας της, 20 υγιείς νεαροί ενήλικες κατανάλωσαν το ίδιο βραδινό σε δύο διαφορετικές περιπτώσεις: μία στις 18:00 και μία στις 22:00. Μετά το γεύμα, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα παρουσίασαν υψηλότερες αιχμές, ενώ η μεταβολική επεξεργασία του λίπους μειώθηκε σε σύγκριση με την κατανάλωση φαγητού πιο νωρίς.

Σύμφωνα με πρόσφατο πείραμα της Dr. Duan, το φαγητό αργά το βράδυ επιβαρύνει τον μεταβολισμό ακόμα κι αν μεσολαβήσει χρόνος χώνεψης πριν την κατάκλιση.

Ο ρόλος της μελατονίνης στον μεταβολισμό

Γιατί συμβαίνει αυτό; Η έρευνα του Dr. Scheer δείχνει ότι η μελατονίνη — η ορμόνη που εκκρίνει ο οργανισμός το βράδυ για να προετοιμαστεί για τον ύπνο — παίζει καθοριστικό ρόλο.

Τα αυξημένα επίπεδα μελατονίνης φαίνεται να παρεμβαίνουν στη φυσική ικανότητα του σώματος να ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες και διαρκέστερες αυξήσεις της γλυκόζης μετά το φαγητό.

Πώς το φαγητό αργά το βράδυ ενισχύει την αύξηση βάρους

Εργαστηριακές μελέτες του Dr. Scheer και των συνεργατών του έδειξαν επιπλέον ότι:

• Όσοι τρώνε αργά το βραδινό τους νιώθουν περισσότερη πείνα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Ο μεταβολικός ρυθμός μειώνεται, οδηγώντας σε μικρότερη κατανάλωση θερμίδων.
• Η κατανάλωση φαγητού αργά το βράδυ πυροδοτεί κυτταρικές αλλαγές στους ιστούς που ευνοούν τη συσσώρευση και αύξηση του σωματικού λίπους.

Πώς επηρεάζει την υγεία η ώρα του βραδινού γεύματος

Πολλές μελέτες σχετικά με τον χρονισμό των γευμάτων διεξάγονται σε αυστηρά ελεγχόμενα εργαστηριακά περιβάλλοντα για μικρά χρονικά διαστήματα, επομένως δεν μεταφέρονται πάντα αυτούσιες στις συνθήκες της καθημερινής ζωής.

Ωστόσο, με βάση τα ευρήματα των εργαστηρίων, είναι λογικό να «υποθέσουμε» ότι αν κάποιος τρώει συστηματικά αργά το βράδυ, ενδέχεται να διατρέχει υψηλότερο κίνδυνο μεταβολικών προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας, δήλωσε η Duan. Πλήθος μελετών έχει επισημάνει αυτή τη σύνδεση.

Από την άλλη πλευρά, άλλες έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι η κατανομή των περισσότερων θερμίδων νωρίτερα μέσα στη μέρα μπορεί να συμβάλει στην απώλεια βάρους και τη βελτίωση των μεταβολικών δεικτών.

Επιπλέον, δεν είναι μόνο η μεταβολική υγεία που φαίνεται να συνδέεται με την ώρα των γευμάτων. Πρόσφατη έρευνα της Duan υποδηλώνει ότι τα άτομα που δεν τρώνε μετά τις 6 μ.μ. απολαμβάνουν περισσότερο ύπνο σε σύγκριση με όσους τσιμπολογούν ανεμπόδιστα μέχρι τα μεσάνυχτα.

Το φαγητό αργά το βράδυ ενδέχεται μάλιστα να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας, σύμφωνα με μια αποκαλυπτική μελέτη του 2024.  «Για τους περισσότερους ανθρώπους, το ιδανικό θα ήταν να περιορίσουν την ποσότητα τροφής που καταναλώνουν κατά τις βραδινές ώρες», σημειώνει ο Scheer.

Ποια είναι η καλύτερη ώρα για βραδινό γεύμα

Οι επιστήμονες δεν έχουν ορίσει μία και μοναδική «ιδανική» ώρα για το βραδινό γεύμα — αλλά είναι ασφαλές να πούμε ότι «η αποφυγή του φαγητού αργά το βράδυ είναι πιθανότατα το καλύτερο για τον μεταβολισμό σας», αναφέρει η Duan. Η ειδικός συνιστά να αφήνετε ένα περιθώριο τουλάχιστον δύο ωρών —και ιδανικά περισσότερο— ανάμεσα στο βραδινό γεύμα και την ώρα που ξαπλώνετε για ύπνο.

Ο στόχος να τρώτε βραδινό μεταξύ 5 μ.μ. και 7 μ.μ. είναι γενικά ένας καλός κανόνας, αναφέρει ο Collin Popp, PhD, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Πληθυσμιακής Υγείας της Ιατρικής Σχολής Grossman του NYU, ο οποίος έχει μελετήσει τον χρονισμό των γευμάτων.

Φυσικά, ορισμένες φορές η καθημερινότητα ανατρέπει το πρόγραμμα και σας αναγκάζει να φάτε πιο αργά. Μην άγχεστε υπερβολικά, ειδικά αν συμβαίνει περιστασιακά, τονίζει ο Popp. Απλώς προσπαθήστε να αποφεύγετε ένα «τεράστιο γεύμα που θα σας αφήσει υπερβολικά φουσκωμένους» λίγο πριν τον ύπνο.

Στην πραγματικότητα, μελέτες δείχνουν ότι το βραδινό δεν πρέπει να είναι το μεγαλύτερο γεύμα της ημέρας. «Καταναλώστε τις περισσότερες θερμίδες νωρίτερα μέσα στη μέρα, κοντά στην ώρα που ξυπνάτε ή το μεσημέρι», συνιστά ο Popp.

Πώς να τρώτε νωρίτερα το βράδυ

Πώς να προσαρμόσετε σταδιακά τις ώρες των γευμάτων σας

Εάν έχετε συνηθίσει να τρώτε αργά το βράδυ, είτε λόγω των καθημερινών σας υποχρεώσεων είτε επειδή η πείνα γίνεται πιο έντονη προς το τέλος της ημέρας, η αλλαγή αυτής της συνήθειας μπορεί να χρειαστεί χρόνο. Με μερικές απλές προσαρμογές, ωστόσο, μπορείτε να μεταφέρετε σταδιακά το τελευταίο γεύμα σας σε νωρίτερη ώρα.

• Ξεκινήστε τη μέρα σας με ένα θρεπτικό πρωινό: Η παράλειψη του πρωινού και τα πρόχειρα γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένη πείνα το βράδυ. Φροντίστε να τρώτε τακτικά, ώστε να καλύπτετε τις ανάγκες του οργανισμού σας.
• Επιλέξτε γεύματα που σας χορταίνουν: Εντάξτε στη διατροφή σας τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και υγιεινά λιπαρά. Ο συνδυασμός αυτών των θρεπτικών συστατικών συμβάλλει στον καλύτερο κορεσμό και μπορεί να περιορίσει την ανάγκη για συχνό τσιμπολόγημα αργά το βράδυ.
• Καθιερώστε μια σταθερή ώρα για το τελευταίο γεύμα: Ένα σχετικά σταθερό πρόγραμμα μπορεί να σας βοηθήσει να οργανώσετε καλύτερα τη διατροφή σας και να αποφύγετε το συνεχές φαγητό μέχρι την ώρα του ύπνου. Επιλέξτε μια ώρα που ταιριάζει στις καθημερινές σας ανάγκες και μπορείτε να τηρείτε με συνέπεια.
• Κάντε μικρές αλλαγές, χωρίς υπερβολικούς περιορισμούς: Δεν χρειάζεται να αλλάξετε ολόκληρο το πρόγραμμά σας από τη μία μέρα στην άλλη. Δοκιμάστε να ολοκληρώνετε το βραδινό σας 30 λεπτά νωρίτερα και, όταν αυτό γίνει πιο εύκολο, μετακινήστε το γεύμα σας ακόμη νωρίτερα.

Το σημαντικό είναι να προσαρμόσετε τις νέες συνήθειες στις δικές σας συνθήκες, χωρίς να αγνοείτε την πείνα σας ή να στερείτε από τον οργανισμό σας την απαραίτητη τροφή. Όπως επισημαίνει η Duan, η καλύτερη προσέγγιση είναι να ξεκινήσετε από το σημείο στο οποίο βρίσκεστε σήμερα και να προχωρήσετε σταδιακά.

Δημοσιεύθηκε στη «ΔΙΑΥΓΕΙΑ» η απόφαση για την «Έγκριση προκήρυξης ειδικευμένων Ιατρών κλάδου ΕΣΥ», με την οποία εγκρίνεται η πλήρωση 155 μόνιμων θέσεων ιατρών διαφόρων βαθμών και ειδικοτήτων.

Η νέα αυτή απόφαση αφορά την ουσιαστική αναβάθμιση και τη σταθερή στελέχωση των Κέντρων Υγείας και των Πολυδύναμων Περιφερειακών Ιατρείων και στις επτά Υγειονομικές Περιφέρειες της χώρας.

Διαβάστε την απόφαση ΕΔΩ

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία επιβεβαιώνει τη συνεχή και μεθοδική προσπάθεια του Υπουργείου Υγείας για την ενδυνάμωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ), καθώς πρόκειται για την 5η κατά σειρά προκήρυξη που περιλαμβάνει θέσεις για την ΠΦΥ μέσα σε μόλις ένα έτος, από τον Νοέμβριο του 2025 έως τον Νοέμβριο του 2026.

Από το σύνολο των 155 θέσεων, οι 143 αποτελούν επαναπροκήρυξη άγονων θέσεων από προηγούμενες διαδικασίες του 2026, υπογραμμίζοντας τη δέσμευση του Υπουργείου να εξαντλεί ξανά και ξανά κάθε περιθώριο μέχρι την πλήρη κάλυψή τους. Παράλληλα, 12 θέσεις προέρχονται από το υπόλοιπο της Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ) του 2026.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι 27 από τις επαναπροκηρυσσόμενες θέσεις αφορούν απομονωμένα και ακριτικά νησιά, τα οποία επωφελούνται από τη δωρεά του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος «STELIOS PHILANTHROPIC FOUNDATION» (Ίδρυμα Χατζηϊωάννου). Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας στη νησιωτική Ελλάδα, προβλέπεται η χορήγηση επιπλέον μηνιαίου επιμισθίου ύψους 1.500 ευρώ, για 12 μήνες το χρόνο, στο υγειονομικό προσωπικό που θα στελεχώσει τις συγκεκριμένες 27 δομές.

Η υποβολή των αιτήσεων θα πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας esydoctors (esydoctors.moh.gov.gr) από τη Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 12:00 έως τη Δευτέρα, 30 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 12:00, οπότε και θα ολοκληρωθεί η διαδικασία. Οι ενδιαφερόμενοι ιατροί καλούνται να υποβάλουν την αίτησή τους εντός της καθορισμένης προθεσμίας, επισυνάπτοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε: «Συνεχίζουμε με συνέπεια την προσπάθειά μας για την ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Με τη νέα προκήρυξη 155 μόνιμων θέσεων ειδικευμένων ιατρών ενισχύουμε τα Κέντρα Υγείας και τα Πολυδύναμα Περιφερειακά Ιατρεία σε ολόκληρη τη χώρα. Ιδιαίτερη προτεραιότητά μας αποτελεί η στελέχωση των δομών υγείας στις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου οι ανάγκες είναι αυξημένες. Στην προσπάθεια αυτή αξιοποιούμε και τη σημαντική προσφορά του Ιδρύματος Χατζηϊωάννου, χάρη στην οποία προβλέπεται πρόσθετη μηνιαία οικονομική ενίσχυση 1.500 ευρώ για τους γιατρούς που θα στελεχώσουν 27 δομές σε ακριτικά νησιά. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν ακόμη δυσκολίες στην κάλυψη ορισμένων θέσεων και γι’ αυτό επιμένουμε, επαναπροκηρύσσοντας τις άγονες θέσεις και παρέχοντας πρόσθετα κίνητρα. Στόχος μας είναι κάθε πολίτης, ανεξάρτητα από το πού κατοικεί, να έχει πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας».

Για την προκήρυξη πλήρωσης των 155 θέσεων, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη δήλωσε: «Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας αλλάζει με πράξεις, όχι με λόγια. Από τον Νοέμβριο του 2025 έως σήμερα, προχωράμε στην 5η κατά σειρά προκήρυξη που περιλαμβάνει δομές της ΠΦΥ. Επαναπροκηρύσσουμε ξανά και ξανά κάθε άγονη θέση, εξαντλώντας κάθε περιθώριο μέχρι να πετύχουμε την πλήρη κάλυψη των αναγκών σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας. Με τις 155 νέες θέσεις δυναμώνουμε περαιτέρω τα Κέντρα Υγείας και τα Πολυδύναμα Περιφερειακά Ιατρεία, ενώ παράλληλα αξιοποιούμε τη σημαντική συνέργεια με το Ίδρυμα Χατζηϊωάννου για την ουσιαστική οικονομική ενίσχυση των γιατρών μας στα ακριτικά νησιά. Δεν μένουμε στις διαπιστώσεις, δίνουμε βιώσιμες λύσεις στα χρόνια προβλήματα στελέχωσης, χτίζοντας ένα ισχυρό, προσβάσιμο και ποιοτικό ΕΣΥ για κάθε πολίτη. Συνεχίζουμε σταθερά, με μεθοδικότητα και αποτελεσματικότητα.»

Το ρόδι και το γκρέιπφρουτ είναι δύο φρούτα πλούσια σε αντιοξειδωτικά, αλλά διαφέρουν ως προς τις φυτικές ενώσεις που περιέχουν. Εργαστηριακές μετρήσεις εμφανίζουν υψηλότερη αντιοξειδωτική ικανότητα για το γκρέιπφρουτ, ενώ το ρόδι ξεχωρίζει για τις πολυφαινόλες του. Τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα και ποιο από τα δύο φρούτα αξίζει να εντάξετε στη διατροφή σας;

Ρόδι vs γκρέιπφρουτ: Ποιο φρούτο προσφέρει περισσότερα αντιοξειδωτικά

Όσον αφορά την αντιοξειδωτική ικανότητα, και τα δύο φρούτα αποτελούν εξαιρετικές επιλογές. Το γκρέιπφρουτ έχει αποδειχθεί ότι διαθέτει υψηλότερη βαθμολογία ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity), η οποία μετρά την αντιοξειδωτική ικανότητα των τροφίμων σε εργαστηριακό περιβάλλον.

Σύμφωνα με μελέτη του 2021, το γκρέιπφρουτ έχει τιμή ORAC 13.805, ενώ το ρόδι έχει τιμή ORAC 9.046. Αυτό υποδηλώνει ότι το γκρέιπφρουτ έδειξε μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση στις δοκιμές ORAC. Ωστόσο, οι τιμές ORAC δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τον τρόπο με τον οποίο τα αντιοξειδωτικά δρουν μέσα στο ανθρώπινο σώμα.

Από την άλλη πλευρά, το ρόδι ενδέχεται να αποτελεί καλύτερη πηγή πολυφενολών, οι οποίες είναι ισχυρές αντιοξειδωτικές ενώσεις. Το ρόδι περιέχει επίσης μοναδικές ουσίες, όπως πουνικαλαγίνες (punicalagins) και ελλαγitanνίνες (ellagitannins), οι οποίες προσφέρουν σημαντικά οφέλη υγείας.

Δυστυχώς, δεν υπάρχουν μελέτες που να έχουν συγκρίνει άμεσα τη συνολική αντιοξειδωτική περιεκτικότητα του γκρέιπφρουτ και του ροδιού.

Καθώς και τα δύο φρούτα είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά και προσφέρουν μοναδικά οφέλη για την υγεία, η καλύτερη προσέγγιση είναι να τα απολαμβάνετε αμφότερες τις επιλογές στο πλαίσιο μιας ισerροπημένης διατροφής για την προαγωγή της συνολικής ευεξίας.

Πώς τα ρόδια και τα γκρέιπφρουτ ωφελούν την υγεία σας

Τα φρούτα αποτελούν θεμέλιο λίθο για μια ισορροπημένη διατροφή, με το ρόδι και το γκρέιπφρουτ να ξεχωρίζουν για την υψηλή τους περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά. Ανακαλύψτε τις βασικές ιδιότητές τους και τα οφέλη τους για τον οργανισμό.

Πώς το ρόδι υποστηρίζει την υγεία σας

Τα ρόδια συγκαταλέγονται ανάμεσα στις τροφές με τη μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση που μπορείτε να καταναλώσετε. Οι σπόροι του ροδιού, γνωστοί και ως αρίλια, είναι πλούσιοι σε πολυφαινόλες και φλαβονοειδή —συμπεριλαμβανομένων των ανθο κυανών, των ελλαγιτανινών και οργανικών οξέων— οι οποίες προσφέρουν ισχυρή αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση.

• Μείωση του οξειδωτικού στρες: Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση χυμού ροδιού μπορεί να βοηθήσει στη μείωση δεικτών οξειδωτικού στρες, όπως η μηλονοδιαλδεΰδη (MDA), και να αυξήσει τη συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα (TAC) του αίματος.
• Πλούσια πηγή βιταμίνης C: Μια μερίδα ενός φλιτζανιού με σπόρους ροδιού καλύπτει το 19,7% της Ημερήσιας Αξίας (DV). Η βιταμίνη C είναι απαραίτητη για την υποστήριξη του ανοσοποιητικού συστήματος, την υγεία των αιμοφόρων αγγείων και την παραγωγή κολλαγόνου.
• Υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες: Η ίδια μερίδα καλύπτει σχεδόν το 25% των ημερήσιων αναγκών σε φυτικές ίνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την υγεία του εντέρου, την ανάπτυξη των ευεργετικών βακτηρίων και την πρόληψη της δυσκοιλιότητας.

Πώς το γκρέιπφρουτ υποστηρίζει την υγεία σας

Το γκρέιπφρουτ είναι ένα εξαιρετικό εσπεριδοειδές όσον αφορά την αντιοξειδωτική του δράση. Ένα μόνο φλιτζάνι παρέχει σχεδόν το 100% των ημερήσιων αναγκών σας σε βιταμίνη C, καθιστώντας το μία από τις καλύτερες φυσικές πηγές της βιταμίνης.

• Ισχυρά αντιοξειδωτικά: Είναι πλούσιο σε φλαβονοειδή όπως η ναρινγίνη και η ναρινγενίνη, καθώς και σε καροτενοειδή, τα οποία συνεργάζονται για την καταπολέμηση του οξειδωτικού στρες και της φλεγμονής στον οργανισμό.
• Αντιοξειδωτική ικανότητα αίματος: Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση χυμού γκρέιπφρουτ μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα βιταμίνης C και ναρινγίνης στο αίμα, καθώς και την ικανότητα δέσμευσης ελεύθερων ριζών (RSA), η οποία μετρά την ικανότητα του αίματος να εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες.
• Προστασία της καρδιάς: Μελέτες υποδεικνύουν ότι η τακτική κατανάλωση εσπεριδοειδών μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης παθήσεων, όπως ο καρκίνος του στομάχου και οι καρδιακές παθήσεις.
• Προσοχή: Το γκρέιπφρουτ μπορεί να αλληλεπιδράσει αρνητικά με ορισμένα φάρμακα, όπως οι στατίνες και τα φάρμακα για την πίεση. Εάν λαμβάνει αγωγή, ίσως χρειαστεί να περιορίσετε ή να αποφύγετε την κατανάλωσή του.

Συμπερασματικά, τόσο το ρόδι όσο και το γκρέιπφρουτ αποτελούν θρεπτικές επιλογές, προσφέροντας διαφορετικά αντιοξειδωτικά και πολύτιμα συστατικά για τον οργανισμό. Δεν χρειάζεται, επομένως, να επιλέξετε αποκλειστικά το ένα από τα δύο, καθώς η ποικιλία στην καθημερινή διατροφή είναι ιδιαίτερα σημαντική. Μπορείτε να εντάσσετε και τα δύο φρούτα στο διαιτολόγιό σας, λαμβάνοντας υπόψη τις προσωπικές σας διατροφικές ανάγκες.

Σας έχει τύχει να αποκοιμηθείτε εύκολα, αλλά να ξυπνήσετε λίγες ώρες αργότερα με το μυαλό να ανατρέχει σε μια δύσκολη στιγμή ή μια αγχωτική σκέψη; Νέα μελέτη εξετάζει έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό πίσω από αυτό το φαινόμενο, συνδέοντας την επανενεργοποίηση αρνητικών αναμνήσεων με τη διατάραξη του ύπνου.

Αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που ξυπνάτε μέσα στη νύχτα, σύμφωνα με νέα μελέτη

Έχετε αποκοιμηθεί αρκετά εύκολα, αλλά κάπου στη μέση της νύχτας βρίσκεστε εντελώς ξύπνιοι, αναλογιζόμενοι μια δύσκολη συζήτηση, μια στρεσογόνα στιγμή ή κάτι που θα προτιμούσατε να ξεχάσετε. Δεν μοιάζει με αϋπνία με την κλασική έννοια.

Νιώθετε ότι ο εγκέφαλός σας απλώς αρνείται να «χαλαρώσει». Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science υποδεικνύει ότι αυτό δεν είναι απλώς ένα σχήμα λόγου. Οι επιστήμονες εντόπισαν έναν συγκεκριμένο βιολογικό μηχανισμό που εξηγεί γιατί οι συναισθηματικά φορτισμένες αναμνήσεις όχι μόνο σας ακολουθούν στον ύπνο, αλλά καθορίζουν ενεργά το αν θα παραμείνετε κοιμισμένοι. https://www.science.org/doi/10.1126/science.aed8630

Σχετικά με τη μελέτη

Για να κατανοήσουμε αυτή την μελέτη, βοηθάει να γνωρίζουμε λίγα πράγματα για τα εγγράμματα (engrams). Ένα έγγραμμα είναι η συστάδα νευρώνων που κωδικοποιεί μια ανάμνηση, η οποία ενεργοποιείται όταν η ανάμνηση σχηματίζεται για πρώτη φορά και ενεργοποιείται ξανά κάθε φορά που αυτή η ανάμνηση ανακαλείται.

Οι επιστήμονες γνώριζαν εδώ και καιρό ότι ο ιππόκαμπος (το κέντρο μνήμης του εγκεφάλου) και η αμυγδαλή (το τμήμα του εγκεφάλου που διαχειρίζεται τη συναισθηματική επεξεργασία) συνεργάζονται για την αποθήκευση εμπειριών που φέρουν συναισθηματικό βάρος.

Αυτό που δεν ήταν σαφές, ήταν το αν η επαναπροβολή αυτών των κυκλωμάτων μνήμης κατά τη διάρκεια του ύπνου είχε άμεση επίδραση στον ίδιο τον ύπνο.

Μελετώντας ποντίκια, οι ερευνητές παρακολούθησαν τι συμβαίνει όταν τα κυκλώματα μνήμης επανενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια του ύπνου, αν ο συναισθηματικός τόνος αυτών των αναμνήσεων (αρνητικός έναντι θετικού) έκανε τη διαφορά, καθώς και τι συμβαίνει υπό συνθήκες χρόνιου στρες.

Οι αρνητικές αναμνήσεις οδηγούν στην αφύπνιση 

Η επανενεργοποίηση αρνητικών αναμνήσεων κατά τη διάρκεια του ύπνου ωθούσε ενεργά τον εγκέφαλο προς το ξύπνημα. Η επανενεργοποίηση θετικών αναμνήσεων έκανε το αντίθετο: βοηθούσε τον εγκέφαλο να παραμείνει κοιμισμένος, προάγοντας τη συνέχεια στον ύπνο NREM (ύπνος χωρίς ταχείες κινήσεις των ματιών), το αναζωογονητικό στάδιο που περνάει το σώμα σας επανειλημμένα κάθε νύχτα.

Ο βασικός παράγοντας ήταν η επαναπροβολή των ίδιων νευρικών μονοπατιών που είχαν αρχικά κωδικοποιήσει μια αρνητική εμπειρία. Όταν αυτά τα κυκλώματα ενεργοποιούνταν ξανά κατά τη διάρκεια του ύπνου, τον διατάρασσαν.

Υπό συνθήκες χρόνιου άγχους, αυτό το φαινόμενο εντάθηκε. Η επαναπροβολή των αρνητικών αναμνήσεων έγινε μια σταθερή πηγή διαταραχής του ύπνου. Όταν οι ερευνητές μπλόκαραν την επανενεργοποίηση της μνήμης σε αυτά τα μοντέλα, ο φυσιολογικός ύπνος αποκαταστάθηκε. Αυτό υποδηλώνει ότι οι ίδιες οι αναμνήσεις, και όχι μόνο το στρες, ήταν εκείνες που διέκοπταν τον ύπνο.

Τι σημαίνει αυτό για τον ύπνο σας

Αν έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι το άγχος είναι πολύ πιο έντονο στις 3 το πρωί απ’ ό,τι στις 3 το μεσημέρι, η συγκεκριμένη έρευνα δίνει μια επιστημονική και βιολογική εξήγηση. Ο εγκέφαλός σας δεν είναι απλώς «στρεσαρισμένος». Αναπαράγει συγκεκριμένες αναμνήσεις μέσω συγκεκριμένων νευρικών κυκλωμάτων, και αυτές οι αναπαραγωγές είναι που σας ξυπνούν.

Όσο πιο αρνητικό είναι το συναισθηματικό περιεχόμενο αυτών των αναμνήσεων, τόσο πιο έντονη και διαταρακτική είναι η επίπτωση στον ύπνο.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η ανακάλυψη

Αυτή η μελέτη αλλάζει ριζικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τις διαταραχές ύπνου που οφείλονται στο στρες. Μέχρι σήμερα, η επικρατέστερη εξήγηση ήταν αρκετά γενική: αυξημένη κορτιζόλη, υπερδραστήριο νευρικό σύστημα και μια γενικευμένη κατάσταση υπερεγρήγορσης.

Αν και αυτοί οι παράγοντες είναι υπαρκτοί, δεν εξηγούν γιατί ορισμένες νύχτες είναι πολύ χειρότερες από άλλες, ούτε γιατί μια συγκεκριμένη έννοια μπορεί να σας ξυπνήσει με τόση ακρίβεια στις 2 τα ξημερώματα.

Το μοντέλο των μνημονικών κυκλωμάτων προσφέρει μια πολύ πιο συγκεκριμένη προσέγγιση. Υποδηλώνει ότι ο διαταραγμένος ύπνος δεν είναι απλώς μια παρενέργεια του άγχους, αλλά ένα ζήτημα που σχετίζεται άμεσα με τη μνήμη.

Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται ενεργά συναισθηματικά φορτισμένες εμπειρίες κατά τη διάρκεια του ύπνου. Όταν αυτές οι εμπειρίες είναι αρνητικές, η ίδια η διαδικασία επεξεργασίας μετατρέπεται σε παράγοντα διαταραχής.

Πώς να βοηθήσετε τον εγκέφαλό σας κατά τη διάρκεια της νύχτας

Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε προκλινικό στάδιο, γεγονός που σημαίνει ότι οι άμεσες κλινικές εφαρμογές είναι υπό διαμόρφωση. Ωστόσο, ο βασικός μηχανισμός μας προσφέρει μια νέα, χρήσιμη οπτική για τις συνήθειες ύπνου—ειδικά αν το χρόνιο στρες ή κάποιο τραύμα επηρεάζει την καθημερινότητά σας.

• Χαλαρώστε συνειδητά πριν από τον ύπνο
• Διαχειριστείτε το άγχος νωρίτερα μέσα στη μέρα
• Δώστε προτεραιότητα στην ποιότητα του ύπνου και όχι μόνο στη διάρκεια
• Αναγνωρίστε τα σημάδια του χρόνιου στρες

Χαλαρώστε συνειδητά πριν από τον ύπνο

Εφόσον η αναπαραγωγή αρνητικών αναμνήσεων φαίνεται να πυροδοτεί τη διαταραχή του ύπνου, η ώρα πριν την κατάκλιση είναι πιο σημαντική απ’ όσο νομίζουμε. Δραστηριότητες που μετατοπίζουν τη συναισθηματική σας κατάσταση προς το ουδέτερο ή το θετικό (ένα χαλαρωτικό πρόγραμμα, ένα ελαφρύ βιβλίο, μια ευχάριστη συζήτηση) μπορούν να μειώσουν το συναισθηματικό φορτίο των αναμνήσεων που επεξεργάζεται ο εγκέφαλος τη νύχτα. Αν αργείτε να κοιμηθείτε, αξίζει να επανεξετάσετε τη ρουτίνα χαλάρωσής σας.

Διαχειριστείτε το άγχος νωρίτερα μέσα στη μέρα

Τα μοντέλα χρόνιου στρες στη μελέτη έδειξαν ότι το διαρκές άγχος ενισχύει την αναπαραγωγή αρνητικών αναμνήσεων. Τεχνικές μείωσης του στρες, όπως οι ασκήσεις αναπνοής, ο λογισμός/διαλογισμός ή ακόμη και ένας σύντομος περίπατος, μπορούν να περιορίσουν το απόθεμα των αρνητικών αναμνήσεων που είναι διαθέσιμες για «αναπαραγωγή» τη νύχτα.

Δώστε προτεραιότητα στην ποιότητα του ύπνου και όχι μόνο στη διάρκεια

Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η ποιότητα του ύπνου είναι εξίσου σημαντική με τις ώρες που κοιμάστε. Ο διακεκομμένος ύπνος που προκαλείται από την αναπαραγωγή αναμνήσεων μπορεί να μη μοιάζει με την παραδοσιακή αϋπνία, αλλά εξακολουθεί να στερεί από τον οργανισμό τα ευεργετικά στάδια του βαθέος ύπνου (NREM) που χρειάζεται για να αναζωογονηθεί.

Αναγνωρίστε τα σημάδια του χρόνιου στρες

Αν ο ύπνος σας είναι διαταραγμένος για εβδομάδες και όχι απλώς για λίγες μέρες, και το στρες αποτελεί μόνιμο υπόβαθρο, αυτό είναι ένα σαφές σήμα ότι πρέπει να αντιμετωπίσετε την αστείρευτη πηγή του άγχους και όχι μόνο το σύμπτωμα της αϋπνίας.

Οι θεραπείες που βασίζονται στη λειτουργία της μνήμης βρίσκονται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης. Ωστόσο, οι ερευνητές εξετάζουν ενεργά μεθόδους όπως η χρήση ηχητικών ή οσφρητικών ερεθισμάτων κατά τη διάρκεια του ύπνου για την ενίσχυση θετικών αναμνήσεων, καθώς και θεραπευτικές τεχνικές που μειώνουν το συναισθηματικό φορτίο των αρνητικών αναμνήσεων πριν από τον ύπνο.

Οι ιστορίες που πλάθει ο εγκέφαλός σας τη νύχτα δεν είναι απλώς ένας θόρυβος στο υπόβαθρο. Βασίζονται σε συγκεκριμένα νευρικά κυκλώματα, και τα κυκλώματα αυτά έχουν άμεσο αντίκτυπο στο πόσο ξεκούραστοι και αναζωογονημένοι νιώθετε το πρωί.